Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Alzheimer’s & Dementia cho thấy những người thường xuyên xem TV trong giai đoạn trung niên có xu hướng bị giảm thể tích ở nhiều vùng não sau hơn 20 năm. Điều đáng chú ý là kết quả này không chỉ được lý giải bởi lối sống ít vận động.
Trên thực tế, những người phải ngồi nhiều trong suốt ngày làm việc do tính chất công việc lại không ghi nhận những thay đổi não bộ tương tự. Điều này cho thấy yếu tố quan trọng không chỉ nằm ở thời gian ngồi, mà còn ở hoạt động diễn ra trong khoảng thời gian đó.
Theo bác sĩ Dung Trinh, chuyên khoa Nội tại thuộc MemorialCare Medical Group và Giám đốc Y khoa của Healthy Brain Clinic tại Irvine, bang California, người không tham gia nghiên cứu, kết quả này mang đến một thông điệp thực tế và hữu ích hơn nhiều so với lời khuyên đơn giản rằng chỉ cần ngồi xem TV ít lại.
XEM TV QUÁ NHIỀU CÓ THỂ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NÃO BỘ NHƯ THẾ NÀO?
Nghiên cứu này phân tích dữ liệu từ 1.700 người trưởng thành có độ tuổi trung bình 53. Những người tham gia đã được tuyển vào Nghiên cứu Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC) trong giai đoạn 1987 - 1989, một nghiên cứu dài hạn tại Mỹ nhằm tìm hiểu mối liên hệ giữa sức khỏe tim mạch và sức khỏe não bộ.
Trong quá trình nghiên cứu, những người tham gia được hỏi về tần suất xem TV trong thời gian rảnh với các mức từ không bao giờ/hiếm khi đến rất thường xuyên. Họ cũng cung cấp thông tin về khoảng thời gian phải ngồi trong ngày làm việc.
Hơn 20 năm sau, những người tham gia được chụp cộng hưởng từ (MRI) não để đánh giá những thay đổi về cấu trúc não. Khi so sánh nhóm hiếm khi xem TV với nhóm xem TV rất thường xuyên, các nhà nghiên cứu nhận thấy nhóm xem nhiều TV hơn có sự khác biệt rõ rệt về cấu trúc ở nhiều vùng não.
Cụ thể, nhóm này có thể tích nhỏ hơn ở các khu vực não liên quan đến trí nhớ và những dấu hiệu sớm của bệnh Alzheimer. Bên cạnh đó, họ có sự gia tăng thể tích các vùng tăng tín hiệu chất trắng, một dấu hiệu thường liên quan đến bệnh lý mạch máu nhỏ trong não, tình trạng có thể góp phần làm suy giảm nhận thức và tăng nguy cơ sa sút trí tuệ.
Những người xem TV thường xuyên cũng được ghi nhận có thùy trán và thùy chẩm nhỏ hơn. Đây là các vùng não đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý thông tin thị giác, đồng thời tham gia vào các chức năng điều hành như lập kế hoạch, đưa ra quyết định và kiểm soát hành vi.
Các khác biệt này vẫn được ghi nhận ngay cả khi nhóm nghiên cứu đã tính đến nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe não bộ bao gồm chỉ số khối cơ thể (BMI), mức độ vận động, tình trạng tăng huyết áp và bệnh đái tháo đường.
Tuy nhiên, thể tích não nhỏ hơn không đồng nghĩa với việc một người chắc chắn sẽ mắc chứng sa sút trí tuệ. Theo tiến sĩ Natan Feter, nghiên cứu viên sau tiến sĩ tại Khoa Khoa học Sinh học, Đại học Nam California, đồng thời là tác giả nghiên cứu, những thay đổi này được xem là dấu hiệu của quá trình lão hóa não và có liên quan đến nguy cơ suy giảm nhận thức cao hơn trong tương lai.
Ông cũng nhấn mạnh rằng nghiên cứu chỉ chỉ ra mối liên hệ giữa việc xem TV thường xuyên và những thay đổi trong cấu trúc não chứ chưa thể chứng minh đây là nguyên nhân trực tiếp gây ra các thay đổi đó.
Dù vậy, kết quả nghiên cứu cho thấy việc giảm thời gian xem TV kéo dài và thay thế một phần thời gian này bằng những hoạt động có tính tương tác cao hơn như vận động thể chất, giao tiếp xã hội hoặc các hoạt động kích thích trí não có thể giúp duy trì sức khỏe não bộ khi tuổi tác tăng lên.
THAY ĐỔI NHỎ TRONG LÚC NGỒI CÓ THỂ GIÚP NÃO BỘ KHỎE HƠN
Kết quả nghiên cứu cho thấy việc ngồi nhiều không phải là yếu tố duy nhất dẫn đến những khác biệt về cấu trúc não được quan sát thấy.
Các nhà nghiên cứu nhận thấy những người dành nhiều thời gian ngồi trong công việc lại có xu hướng sở hữu thể tích lớn hơn ở các vùng não như thùy trán, thùy đỉnh và thùy chẩm.
Đồng thời, họ cũng có thể tích các vùng tăng tín hiệu chất trắng thấp hơn. Những đặc điểm này cho thấy tình trạng sức khỏe não bộ có phần tốt hơn so với những người dành nhiều thời gian ngồi xem TV.
Việc xem TV thường kéo dài, ít đòi hỏi sự tham gia của não bộ và thường là một hoạt động nhận thức thụ động. Ngoài ra, nó cũng có thể đi kèm với những thói quen không có lợi cho sức khỏe như ăn vặt hoặc giảm tương tác xã hội. Sự kết hợp của các yếu tố này theo thời gian có thể góp phần làm suy giảm sức khỏe não bộ.
Các nhà nghiên cứu cũng nhận thấy nam giới có thể là nhóm dễ chịu ảnh hưởng hơn bởi những thay đổi não bộ liên quan đến việc xem TV thường xuyên. Khi phân tích dữ liệu theo giới tính, mối liên hệ giữa việc xem nhiều TV và sự suy giảm thể tích não chủ yếu được ghi nhận ở nam giới.
Những phát hiện này có thể mở ra một hướng tiếp cận mới trong việc đưa ra các khuyến nghị sức khỏe liên quan đến lối sống ít vận động trong tương lai.
Theo bác sĩ Dung Trinh, điều quan trọng không chỉ là giảm thời gian ngồi thụ động mà còn là thay thế khoảng thời gian đó bằng những hoạt động giúp não bộ được vận hành tích cực hơn. Thay vì chỉ tập trung vào việc ngồi ít hơn, có thể bắt đầu bằng những thay đổi đơn giản trong sinh hoạt hàng ngày.
Ông gợi ý thay thế một phần thời gian xem TV bằng các hoạt động như đọc sách, viết lách, giải câu đố, lập kế hoạch, làm đồ thủ công hoặc học thêm một kỹ năng mới.
“Mục tiêu không phải là loại bỏ hoàn toàn những khoảng thời gian nghỉ ngơi thụ động, mà là tạo thêm nhiều khoảnh khắc trong ngày để não bộ được tham gia vào các hoạt động có tính kích thích hơn”, Dung Trinh chia sẻ.
Feter cũng nhấn mạnh rằng việc duy trì vận động thường xuyên trong ngày vẫn đóng vai trò quan trọng.
Tuy nhiên, dành thời gian rảnh cho những hoạt động kích thích tư duy hoặc tăng cường kết nối xã hội cũng có thể hỗ trợ quá trình lão hóa não khỏe mạnh. Dù cần thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn về mối liên hệ này, các kết quả hiện tại cho thấy chất lượng của những thói quen hằng ngày có thể quan trọng không kém thời lượng thực hiện chúng.