Nhà máy rời nội đô, đất vàng biến thành cao ốc, và... sai phạm gần 4000 tỷ

Thanh tra Chính phủ phát hiện sai phạm hơn 3.900 tỷ đồng trong quá trình di dời các nhà máy trong nội đô để xây dựng cao ốc từ việc lợi dụng kẽ hở chính sách trong quá trình chuyển mục đích sử dụng đất và thực hiện dự án ở những vị trí đắc địa.

Nhà máy rời nội đô, đất vàng biến thành cao ốc, và... sai phạm gần 4000 tỷ

Dự án GP Complex, số 1 Phùng Chí Kiên

Thanh tra Chính phủ vừa có kết luận về quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất tại vị trí đắc địa của các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp nhà nước tại Hà Nội giai đoạn 2003-2016.

Tính đến hết năm 2016, trên địa bàn TP có 69 dự án với tổng diện tích 180 ha đất đã được chuyển đổi sang vị trí khác. Thanh tra Chính phủ đã thanh tra trực tiếp tại 38 dự án, kết quả đã phát hiện nhiều sai phạm.

Theo Thanh tra Chính phủ, giai đoạn 2003-2016, UBND TP. Hà Nội và các sở ngành đã tích cực đưa các cơ sở sản xuất trong khu vực nội thành không còn phù hợp hoặc gây ô nhiễm ra ngoại thành. Các khu đất sau đó đều được chuyển mục đích sử dụng đất làm chung cư, khách sạn, trung tâm thương mại...

Cụ thể, dự án Trung tâm thương mại, nhà ở thấp tầng và cao tầng Hano – Vid, số tiền sử dụng đất chủ đầu tư phải nộp của dự án này là 228 tỷ đồng. Dự án tòa nhà chung cư và dịch vụ Star Tower (283 Khương Trung, Thanh Xuân), tiền sử dụng đất phải nộp cho diện tích hơn 4.000m2 là trên 22 tỷ đồng. Dự án Khu nhà ở và công trình công cộng tại 409 đường Nguyễn Tam Trinh (Hoàng Mai), số tiền sử dụng đất phải nộp là hơn 53,7 tỷ đồng. Dự án chung cư cao tầng và trung tâm thương mại - văn phòng tại 250 Minh Khai, số tiền sử dụng đất dự án này phải nộp là 132 tỷ đồng. Dự án khu nhà ở, văn phòng, nhà trẻ và trường tiểu học tại ngõ 622, phố Minh Khai, tiền sử dụng đất phải nộp là 205 tỷ đồng. Dự án Tổ hợp Trung tâm thương mại, dịch vụ tổng hợp, văn phòng, căn hộ cao cấp và khách sạn căn hộ tại 47 Nguyễn Tuân, tiền sử dụng đất phải nộp là 264 tỷ đồng.

Còn hàng chục dự án khác cũng thuộc diện tương tự, tức sau khi không thuê làm cơ sở sản xuất kinh doanh thì ngay lập tức biến thành dự án nhà ở, trung tâm thương mại.

Thanh tra Chính phủ cũng nhận định có tình trạng doanh nghiệp không tổ chức đấu giá lựa chọn nhà đầu tư mà tự thỏa thuận, nên thu được thấp như tại dự án GP Complex (số 1 Phùng Chí Kiên), Tổ hợp trung tâm thương mại, dịch vụ tổng hợp, văn phòng, căn hộ cao cấp và khách sạn căn hộ (47 Nguyễn Tuân), Khu hỗn hợp trung tâm thương mại, dịch vụ công cộng, văn phòng và nhà ở để bán (219 Trung Kính), dự án Tòa nhà hỗn hợp văn phòng, dịch vụ thương mại, khách sạn và căn hộ thương mại (44 Yên Phụ)...

Chủ đầu tư dự án số 302 Cầu Giấy phải nộp thêm tiền sử dụng đất lên tới 403 tỷ đồng

Theo kết luận của cơ quan thanh tra, trong quá trình chuyển đổi, việc pháp luật không quy định lợi thế thương mại gắn với giá trị quyền sử dụng đất trong lựa chọn nhà đầu tư liên doanh, liên kết là kẽ hở chính sách gây thất thoát ngân sách nhà nước trong quá trình chuyển mục đích sử dụng đất và thực hiện dự án ở những vị trí đắc địa. 

Thanh tra Chính phủ lý giải, việc tính toán và phê duyệt giá thu tiền sử dụng đất đối với các dự án đã không căn cứ vào Thông tư 145 năm 2007 của Bộ Tài chính và thông tư 36 năm 2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về phương pháp xác định giá đất. Điều này dẫn tới chủ đầu tư được hưởng lợi kinh tế, ngân sách thất thu số tiền lớn. 

Cơ quan này đưa ra kết luận liên quan đến 38 trong tổng số 69 dự án nói trên và cho biết tổng số tiền sai phạm được phát hiện do chuyển mục đích sử dụng đất là gần 4.000 tỷ đồng. Thanh tra tạm tính số tiền sử dụng đất phải thu thêm tại 30 trong tổng số 38 dự án lên tới 1.480 tỷ đồng. Đặc biệt, dự án trung tâm thương mại, văn phòng, căn hộ tại 302 Cầu Giấy, số tiền sử dụng đất phải thu thêm lên tới 403 tỷ đồng. 

Thanh tra Chính phủ kết luận: Tổng số tiền sai phạm được phát hiện qua thanh tra 38 dự án chuyển mục đích sử dụng đất là gần 4.000 tỷ đồng.

Do vậy, cơ quan thanh tra kiến nghị Thủ tướng giao Chủ tịch UBND TP Hà Nội xử lý nghiêm những tồn tại, thiếu sót, vi phạm trong công tác quản lý đầu tư xây dựng, và quản lý sử dụng đất trên địa bàn, và sớm có giải pháp chấn chỉnh, khắc phục. Đặc biệt, với những dự án mà các chủ đầu tư xác định còn thiếu tiền sử dụng đất phải yêu cầu nộp bổ sung.