Washington từ lâu đã đẩy mạnh các nỗ lực nhằm kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc, nhưng cho đến nay, công nghệ Trung Quốc vẫn ngày càng được tích hợp sâu hơn vào hoạt động kinh doanh của một số tập đoàn lớn nhất thế giới.
Apple đã tìm đến Alibaba và Baidu để phát triển công nghệ AI tại Trung Quốc, trong khi Ford hợp tác với CATL về công nghệ pin. Volkswagen bắt tay với Xpeng để phát triển xe điện thông minh tại Trung Quốc, còn Stellantis đang mở rộng quan hệ hợp tác với Leapmotor trong sản xuất xe điện và mua sắm chung.
Các nhà phân tích cho rằng một sự chuyển dịch trên diện rộng đang diễn ra, khi các doanh nghiệp Trung Quốc trở thành nguồn cung công nghệ - đổi mới mà các công ty toàn cầu khó có thể bỏ qua.
“5 năm trước, Trung Quốc chủ yếu là nơi các công ty toàn cầu tìm đến để bán hàng. Ngày nay, trong một số lĩnh vực nhất định, đây là nơi họ tìm đến để tiếp cận năng lực công nghệ”, bà Kitty Fok, Giám đốc điều hành tại công ty nghiên cứu thị trường IDC China, nói trên CNBC.
TRUNG QUỐC CỦNG CỐ LỢI THẾ CÔNG NGHỆ
Trung Quốc đã xây dựng được vị thế đáng gờm trong ngành công nghệ.
Theo ông Soumen Mandal, chuyên gia phân tích cấp cao tại Counterpoint Research, các hãng xe như BYD, Changan và Chery chiếm gần 63% thị trường xe điện toàn cầu trong năm 2025, trong khi các nhà sản xuất pin như CATL, BYD, CALB và Gotion nắm gần 70% thị trường.
Ông Mandal cho rằng chi phí, quy mô, năng lực sản xuất, mức độ tích hợp chuỗi cung ứng và tốc độ đổi mới là những lý do quan trọng khiến các công ty toàn cầu tiếp tục hợp tác với doanh nghiệp Trung Quốc.
“Đà vươn lên về công nghệ của Trung Quốc đang chuyển từ lợi thế sản xuất chi phí thấp sang quy mô, chiều sâu chuỗi cung ứng và tốc độ đổi mới”, ông Mandal nói, đồng thời cho rằng các công ty toàn cầu đang cố gắng cân bằng giữa rủi ro địa chính trị và thực tế kinh doanh.
Sự chuyển dịch này thể hiện rõ nhất trong lĩnh vực pin xe điện.
CATL đã trở thành một mắt xích quan trọng trong ngành công nghiệp ô tô toàn cầu. Chẳng hạn, Ford đang hợp tác với CATL để sử dụng công nghệ pin lithium-sắt-phosphate tại một nhà máy sản xuất pin trị giá 3,5 tỷ USD ở Michigan (Mỹ).
Bà Kitty Fok của IDC China lưu ý, việc tích hợp công nghệ pin xe điện của Trung Quốc vào chuỗi cung ứng toàn cầu có thể rất khó đảo ngược. “Trong lĩnh vực pin xe điện, những thay đổi mang tính cấu trúc đã hoàn tất. Việc chuyển nhà cung cấp không phải là quyết định có thể thực hiện trong một quý. Quá trình này cần nhiều năm để thiết kế, thử nghiệm và chứng nhận lại”, bà nói.
Tuy nhiên, đối với một số doanh nghiệp, hợp tác với các công ty công nghệ Trung Quốc chủ yếu vẫn nhằm cạnh tranh tại chính thị trường Trung Quốc.
Theo bà Fok, các tập đoàn đa quốc gia cần dịch vụ AI hoặc cơ sở hạ tầng điện toán đám mây cho hoạt động tại Trung Quốc buộc phải hợp tác với các nhà cung cấp nội địa do những hạn chế đối với nhà cung cấp nước ngoài.
“Ở Trung Quốc, trong nhiều trường hợp, đây không phải là một sự lựa chọn”, bà nhấn mạnh, đồng thời dẫn ví dụ về trường hợp Apple hợp tác với Alibaba và Baidu.
Lian Jye Su, chuyên gia phân tích trưởng tại Omdia, cho biết khả năng tiếp cận thị trường Trung Quốc vẫn là động lực chính thúc đẩy nhiều mối quan hệ hợp tác như vậy, đặc biệt khi các hãng ô tô toàn cầu chủ động tìm đến các nhà cung cấp Trung Quốc để sử dụng phần mềm, AI và những hệ thống khác nhằm bán xe tại thị trường này.
Nhưng rõ ràng đó không phải động lực duy nhất. Ông Su cho rằng một đà chuyển dịch mang tính cấu trúc chậm nhưng bền bỉ đang diễn ra trong chuỗi cung ứng và dòng chảy đổi mới ở các lĩnh vực như pin, xe điện, lưu trữ năng lượng và AI ứng dụng.
AI SẼ LÀ PHÂN KHÚC TIẾP THEO
Xu hướng này cũng bắt đầu lan sang lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, nơi các mô hình AI năng lực cao của Trung Quốc đang thách thức quan điểm cho rằng doanh nghiệp tìm đến công nghệ Trung Quốc chủ yếu vì chi phí thấp hơn.
Một khảo sát của IDC đối với các doanh nghiệp châu Âu hồi đầu năm nay cho thấy yêu cầu về an ninh và tuân thủ quy định, cùng hiệu suất vượt trội, mới là hai lý do hàng đầu khiến các doanh nghiệp sử dụng rộng rãi các mô hình AI của Trung Quốc, chứ không phải chi phí.
“Vì vậy, quan điểm cho rằng các công ty phương Tây tìm tới AI Trung Quốc vì công nghệ này rẻ là đang nhìn nhận ngược vấn đề. Quyết định sử dụng được dẫn dắt bởi hiệu suất và bị chi phối bởi các yêu cầu tuân thủ”, bà Kitty Fok nói.
Khác với Anthropic và OpenAI của Mỹ, các công ty Trung Quốc như Alibaba và DeepSeek tập trung vào các mô hình mã nguồn mở, giúp các nhà phát triển trên toàn cầu dễ dàng tiếp cận hơn.
Theo ông Lian Jye Su, bước tiến của AI Trung Quốc diễn ra ngay cả khi các biện pháp hạn chế của Mỹ đang gây khó khăn cho Bắc Kinh trong những lĩnh vực như chất bán dẫn tiên tiến, đồng thời thúc đẩy đổi mới trong nước.
“Các hạn chế từ Mỹ đã trở thành chất xúc tác cho đổi mới và nâng cao hiệu quả trong nước của Trung Quốc”, ông Su nhận xét, đồng thời cho rằng các nhà cung cấp Trung Quốc vẫn có khả năng cạnh tranh trong AI, pin và phần mềm ô tô.
Nhìn chung, yếu tố địa chính trị vẫn tiếp tục định hình cách thức và lĩnh vực mà công nghệ Trung Quốc được áp dụng.
Chuyên gia Lian Jye Su dự báo, sự phản đối đối với công nghệ Trung Quốc sẽ mạnh nhất trong các lĩnh vực như chất bán dẫn tiên tiến, dịch vụ liên quan đến an ninh mạng, quốc phòng và an ninh quốc gia. Thay vì một xu hướng tẩy chay hoặc đón nhận công nghệ Trung Quốc một cách rõ ràng, các nhà phân tích cho rằng mức độ ứng dụng sẽ khác nhau tùy từng ngành.
Ông Soumen Mandal của Counterpoint quan sát, việc ứng dụng công nghệ Trung Quốc sẽ tiếp tục mở rộng trên toàn cầu trong các lĩnh vực như xe điện, pin, điện tử tiêu dùng, robot, máy bay không người lái và một số mảng AI và chất bán dẫn. Điều này sẽ dẫn đến một hệ sinh thái công nghệ toàn cầu phân mảnh hơn nhưng thực dụng hơn, ông nhận định.
Còn bà Kitty Fok của IDC China cho rằng sự chuyển dịch mang tính cấu trúc đã diễn ra trong lĩnh vực pin và sản xuất điện tử, trong khi AI đang trong giai đoạn chuyển đổi và phần mềm ô tô vẫn mới ở giai đoạn đầu.
