Hiến máu cứu sống nhiều người và được coi là an toàn đối với hầu hết người trưởng thành khỏe mạnh. Các hình thức hiến máu như hiến toàn phần, hiến tiểu cầu hoặc huyết tương đều có những hướng dẫn riêng. Việc tuân thủ khoảng thời gian khuyến nghị giữa các lần hiến rất quan trọng để tránh các biến chứng và bảo vệ sức khỏe.
Các mốc thời gian này giúp cơ thể có đủ thời gian tái tạo lượng máu và các thành phần đã hiến. Đồng thời, việc chờ đủ thời gian còn giúp ngăn ngừa thiếu sắt. Các nghiên cứu cho thấy hiến máu thường xuyên hơn mức khuyến nghị có thể làm giảm hemoglobin và gây thiếu sắt.
Khả năng hiến máu còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi tác, giới tính, cân nặng và tình trạng sức khỏe tổng thể. Những người đủ điều kiện thường có các dấu hiệu sinh tồn bình thường, mức hemoglobin trong giới hạn cho phép, tuổi tối thiểu 17 (với hiến hồng cầu kép có thể yêu cầu cao hơn), cân nặng tối thiểu 50 kg, cảm giác khỏe mạnh, các bệnh mạn tính được kiểm soát tốt và không có tiền sử tiêm chích ma túy không theo chỉ định y tế.
Trong một số trường hợp, việc trì hoãn hiến máu lâu hơn so với khuyến nghị là cần thiết. Khi có dấu hiệu bệnh lý như sốt, ho hoặc bất kỳ triệu chứng nhiễm bệnh nào, cần chờ đến khi hồi phục hoàn toàn.
Những người vừa trở về từ các vùng có nguy cơ cao về bệnh truyền nhiễm như sốt rét có thể chưa đủ điều kiện hiến máu. Việc sử dụng một số loại thuốc chẳng hạn kháng sinh, thuốc chống đông, thuốc trị mụn hoặc thuốc điều trị ung thư cũng có thể làm trì hoãn thời gian hiến máu.
Ngoài ra, cần chờ ít nhất 3 tháng sau khi xăm mình hoặc xỏ khuyên, tham khảo ý kiến bác sĩ để xác định thời gian phù hợp sau phẫu thuật và không hiến máu khi đang mang thai, đồng thời đợi ít nhất 6 tuần sau sinh trước khi hiến.
Dưới đây là các mốc thời gian hiến máu cụ thể tương ứng với từng hình thức hiến máu.
Hiến máu toàn phần
Máu toàn phần là loại máu lưu thông trong tĩnh mạch, bao gồm tất cả các thành phần quan trọng như hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu và huyết tương.
Khi thực hiện hiến máu toàn phần, tất cả các thành phần này đều được thu thập, tạo điều kiện cho việc sử dụng trực tiếp hoặc tách thành các thành phần riêng biệt phục vụ nhiều mục đích y tế khác nhau từ truyền máu cứu sống bệnh nhân đến sản xuất các sản phẩm máu chuyên biệt.
Thời gian giữa các lần hiến máu toàn phần thường được khuyến nghị là 56 ngày, tương đương khoảng 8 tuần và tối đa có thể thực hiện 6 lần/năm.
Quá trình hiến máu diễn ra nhanh chóng, thường chỉ kéo dài khoảng 1 giờ, bao gồm việc kiểm tra sức khỏe, lấy máu và theo dõi sau khi hoàn tất, đảm bảo an toàn và thoải mái cho người hiến trong suốt quá trình.
Việc duy trì khoảng cách giữa các lần hiến máu giúp cơ thể kịp phục hồi, tái tạo lượng máu và các thành phần đã hiến, đồng thời giảm thiểu rủi ro thiếu máu hoặc thiếu sắt.
Hiến tiểu cầu
Hiến tiểu cầu là hình thức hiến máu đặc biệt, chỉ thu thập các tiểu cầu, những tế bào máu đóng vai trò quan trọng trong quá trình đông máu và ngăn ngừa chảy máu.
Trong quá trình này, một máy chuyên dụng sẽ tách lấy tiểu cầu cùng một phần huyết tương, đồng thời trả lại các hồng cầu còn lại vào cơ thể, giúp giảm thiểu mất máu và đảm bảo an toàn cho người hiến.
Tần suất hiến tiểu cầu có thể thực hiện mỗi 7 ngày/lần, tối đa 24 lần/năm, tùy thuộc vào sức khỏe và tình trạng cơ thể. Toàn bộ quá trình hiến tiểu cầu thường kéo dài khoảng 3 giờ bao gồm thời gian kiểm tra sức khỏe trước khi hiến, thu thập tiểu cầu bằng máy và theo dõi sau khi hiến để đảm bảo cơ thể hồi phục đầy đủ.
Việc tuân thủ khoảng cách giữa các lần hiến là cần thiết để cơ thể kịp tái tạo tiểu cầu, duy trì khả năng đông máu bình thường và tránh các biến chứng liên quan đến thiếu tiểu cầu hoặc mệt mỏi.
Hiến huyết tương
Hiến huyết tương là hình thức hiến máu tập trung vào phần dịch lỏng của máu, đóng vai trò quan trọng trong vận chuyển các chất dinh dưỡng, hormone và protein trong cơ thể.
Quá trình này tiến hành bằng cách tách huyết tương ra khỏi máu, trong khi các thành phần còn lại như hồng cầu, tiểu cầu và bạch cầu được truyền trở lại cơ thể, giúp duy trì cân bằng máu và hạn chế mất các tế bào quan trọng.
Thời gian giữa các lần hiến huyết tương thường là 28 ngày, tương đương 4 tuần, tối đa có thể thực hiện 13 lần/năm, đảm bảo cơ thể có đủ thời gian tái tạo huyết tương. Toàn bộ quá trình hiến huyết tương kéo dài từ 1 - 2 giờ gồm kiểm tra sức khỏe, thu thập huyết tương bằng thiết bị chuyên dụng và theo dõi sau khi hiến, giúp đảm bảo an toàn và hiệu quả cho người hiến.
Việc tuân thủ khoảng cách giữa các lần hiến là cần thiết để cơ thể kịp phục hồi lượng huyết tương đã mất, duy trì sự cân bằng nội môi và tránh các tình trạng mệt mỏi, mất nước hoặc giảm protein trong máu.
Hiến hồng cầu kép
Hiến hồng cầu kép là hình thức hiến máu tập trung vào việc thu thập hai đơn vị hồng cầu, những tế bào đóng vai trò quan trọng trong việc vận chuyển oxy từ phổi đến các cơ quan và mô của cơ thể.
Trong quá trình hiến hồng cầu kép, các hồng cầu được tách ra và thu thập, trong khi các thành phần khác của máu được truyền trở lại cơ thể, giúp giảm thiểu mất máu và duy trì cân bằng sinh lý.
Thời gian giữa các lần hiến hồng cầu kép thường là 112 ngày, tức khoảng 4 tháng và tối đa có thể thực hiện 3 lần/năm nhằm đảm bảo cơ thể có đủ thời gian tái tạo hồng cầu và duy trì sức khỏe.
Toàn bộ quá trình hiến máu này kéo dài khoảng một giờ rưỡi bao gồm kiểm tra sức khỏe trước khi hiến, thu thập hồng cầu bằng thiết bị chuyên dụng và theo dõi sau khi hiến để đảm bảo an toàn.
Hình thức hiến hồng cầu kép đặc biệt phù hợp với các nhóm máu O+, O−, A− và B−, những nhóm máu có nhu cầu cao trong truyền máu và điều trị y tế.
