Có thể thế giới đang bước vào thời đại của thuốc GLP-1 Ozempic và Mounjaro, nhưng Trung Quốc lại đang gây sốt với một công thức giảm cân cực đoan khác, đó là các trại huấn luyện giảm cân kiểu quân đội.
Gen Z Trung Quốc đang ghi lại quá trình sống bên trong những cơ sở giảm cân kết hợp kỷ luật theo phong cách quân đội, chế độ ăn nghiêm ngặt và tập luyện thể chất liên tục. Các hashtag “trại huấn luyện giảm cân hoàn toàn khép kín” trên mạng xã hội Xiaohongsu (RedNote) đã đạt 1,1 tỷ lượt hiển thị, trong khi hashtag “trại giảm cân” đạt 2 tỷ lượt.
Phần lớn các bài đăng là của người tham gia làm vlog về trải nghiệm lịch tập luyện và sinh hoạt được kiểm soát chặt chẽ, trong khi đó một số tài khoản là từ chính các trại giảm cân quảng bá về dịch vụ lưu trú 28 ngày, với nhiều giờ tập luyện và các bữa dinh dưỡng được cân đo cẩn thận.
Nhiều người tham gia biến hành trình giảm cân thành nội dung mạng xã hội, từ những bức ảnh trước và sau khi thay đổi vóc dáng, các lần cân hàng ngày cho tới video ghi lại lịch sinh hoạt bên trong trại. Một số cơ sở quảng bá các chương trình lưu trú kéo dài 28 ngày, với nhiều giờ tập luyện mỗi ngày và các bữa ăn được cân đo theo chế độ dinh dưỡng riêng.
Các quy định khác nhau tùy từng cơ sở. Tại những nơi nghiêm ngặt hơn, người tham gia có thể phải ở phòng tập thể, giao nộp toàn bộ đồ ăn mang từ bên ngoài khi nhập trại và không được tự ý rời khỏi khuôn viên trong thời gian chương trình.
Một blogger người Australia với tên gọi Eggeats đã thực hiện một series video ngắn ghi lại 28 ngày lưu trú tại một cơ sở ở Trung Quốc, trong đó, cô tham gia những buổi tập aerobic theo nhóm, HIIT, đạp xe trong nhà và dùng các bữa ăn dinh dưỡng được kiểm soát chặt chẽ. Cô cho biết đã giảm được 5,98 kg trong 30 ngày và trả khoảng 420 USD cho khoá giảm cân.
Sự phát triển của các trại giảm cân diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đang đối mặt với vấn đề thừa cân ngày càng lớn.
Theo Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc, báo cáo công bố cuối năm 2020 cho thấy 34,3% người trưởng thành nước này bị thừa cân và 16,4% bị béo phì. Ở trẻ em và thanh thiếu niên từ 6 đến 17 tuổi, gần 20% bị thừa cân hoặc béo phì.
Quy mô vấn đề tạo ra dư địa cho một ngành dịch vụ quản lý cân nặng phát triển. Các trại giảm cân tại Trung Quốc đã xuất hiện từ ít nhất giữa những năm 2000 và ngày càng phổ biến trong những năm gần đây. Theo số liệu được Global Times dẫn lại, số cơ sở trên cả nước đã tăng từ khoảng 300 vào cuối năm 2019 lên khoảng 1.000 vào tháng 12/2024.
Dữ liệu đăng ký doanh nghiệp được Guangming Daily dẫn lại cũng cho thấy hơn 100 công ty quản lý cân nặng mới được thành lập chỉ trong một năm. Điều này cho thấy mô hình kinh doanh có rào cản gia nhập tương đối thấp và đang thu hút thêm doanh nghiệp.
Không chỉ là câu chuyện về vóc dáng, nhu cầu giảm cân còn gắn với gánh nặng y tế ngày càng lớn. Một nghiên cứu về dịch tễ học bệnh tim mạch tại Trung Quốc cho biết bệnh tim mạch là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở cả khu vực thành thị và nông thôn, chiếm lần lượt 45,86% và 48% số ca tử vong năm 2020.
Điều đáng chú ý là khách hàng của các trại giảm cân không chỉ gồm những người cần giảm cân vì lý do sức khỏe.
Mô hình này cũng đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa quản lý cân nặng vì sức khỏe và theo đuổi một chuẩn mực ngoại hình cực đoan.
Vào năm 2023, CNN đưa tin một influencer đã tử vong tại một cơ sở giảm cân ở miền Bắc Trung Quốc trong quá trình cố gắng giảm hơn 100 kg. Trường hợp này làm dấy lên tranh luận về mức độ kiểm soát đối với các cơ sở giảm cân và phương pháp mà họ sử dụng.
Khi cạnh tranh ngày càng tăng, khả năng thu hút khách hàng bằng lời hứa về tốc độ giảm cân có thể trở thành lợi thế thương mại. Nhưng chính điều này cũng đặt ra yêu cầu lớn hơn về tiêu chuẩn an toàn, dinh dưỡng và giám sát y tế.
Về bản chất, sự bùng nổ của các “trại giảm cân” cho thấy Trung Quốc đang hình thành một thị trường giao thoa giữa chăm sóc sức khỏe, thể hình, dịch vụ lưu trú và nội dung mạng xã hội. Nhu cầu thực tế về kiểm soát cân nặng đang tạo nền tảng cho ngành phát triển, trong khi mạng xã hội giúp biến mỗi hành trình giảm cân thành một sản phẩm có khả năng tiếp thị. Vấn đề nằm ở chỗ thị trường này sẽ phát triển theo hướng cung cấp các giải pháp quản lý cân nặng an toàn, dựa trên nhu cầu sức khỏe thực tế, hay tiếp tục bị thúc đẩy bởi cuộc đua giảm cân nhanh và những chuẩn mực ngoại hình ngày càng khắt khe.