3 giờ sáng, một cuộc điện thoại báo tin nhà máy gỗ cháy rụi. Trong khoảnh khắc ấy, người đàn ông nhiều năm trên thương trường thừa nhận đầu óc mình lúc đó “như cháo loãng”. Nhưng chỉ 48 giờ sau, ông Yuriy Lysenok, Tổng Giám đốc Công ty TNHH TomDOK (Nga) đã bắt đầu lập kế hoạch cho ngày mai.
Bước ra từ đống tro tàn, doanh nhân người Nga đang chọn Việt Nam như một hướng đi dài hạn, bắt đầu từ gỗ Siberia, nhưng hướng tới nhiều hơn một câu chuyện xuất khẩu.
Khoảng 3 giờ sáng, điện thoại của ông Yuriy Lysenok reo lên dồn dập.
Tin báo đến từ Tomsk, Siberia: nhà máy gỗ của TomDOK xảy ra hỏa hoạn.
Ông lập tức lao ra xe, chạy thẳng đến hiện trường.
Nhưng những gì trước mắt không còn là nhà máy mà ông đã dành gần 15 năm gây dựng. Máy móc, nguyên vật liệu, tài sản, những đơn hàng đang chờ sản xuất… tất cả chìm trong biển lửa.
Rất may không có thiệt hại về người. Nhưng với một doanh nghiệp sản xuất, một trận hỏa hoạn như vậy có thể đồng nghĩa với việc phải bắt đầu lại gần như từ con số không.
Có những thời điểm, ông không muốn người thân nhìn thấy mình trong hoàn cảnh ấy. Khi vợ đề nghị đi cùng, ông đã từ chối.
“Lúc đó, tôi rất hoảng loạn và mất phương hướng”, ông Yuriy nhớ lại.
Một người dày dạn thương trường, từng đưa ra không biết bao nhiêu quyết định lớn nhỏ, nhưng trước đống tro tàn ấy, ông gần như chết lặng. Ngay cả hiện tại, sau hơn một năm sau ngày nhà máy cháy, ký ức về đêm ấy trong ông vẫn chưa thực sự nguôi ngoai.
Trong đầu ông lúc đó, theo cách diễn đạt rất đời thường, “kiểu như cháo loãng”. Một cảm giác trống rỗng, vô định.
Theo ông Trần Văn Tám, người phiên dịch cho cuộc trò chuyện này và cũng là Trưởng đại diện Công ty TNHH TomDOK tại Việt Nam và Đông Nam Á, với một doanh nghiệp sản xuất, thiệt hại sau một vụ cháy không chỉ nằm ở giá trị tài sản. Điều khó tính toán hơn là những gì nằm phía sau những con số ấy: công sức, thời gian, niềm tin của đối tác và những đơn hàng đã cam kết.
Bản thân ông Yuriy cũng hiểu điều đó.
Có những thời điểm, áp lực đủ lớn để người ta nghĩ đến việc buông bỏ. Nhưng phía sau nhà máy là gia đình, người mẹ lớn tuổi, đội ngũ nhân viên và những khách hàng vẫn chờ sản phẩm. Vì thế, sau cú sốc ban đầu, ông buộc mình phải trở lại với công việc.
Khoảng 8 giờ sau vụ cháy, ông dần lấy lại bình tĩnh. Hai ngày sau, kế hoạch khôi phục hoạt động bắt đầu được hình thành.
“Cuộc sống vẫn phải tiếp diễn.” – ông Yuriy nói.
Khoảng hai tháng sau, TomDOK từng bước khôi phục hoạt động để tiếp tục thực hiện các đơn hàng.
Có lẽ chính trong những ngày ấy, ông Yuriy hiểu rõ hơn bao giờ hết rằng nếu dừng lại, vụ cháy không chỉ thiêu rụi một nhà máy mà có thể chấm dứt cả một hành trình kinh doanh được gây dựng trong nhiều năm.
Một vụ cháy có thể thử thách sức chịu đựng của một doanh nghiệp. Nhưng với ông Yuriy, những gì xảy ra sau đó còn là phép thử đối với các mối quan hệ.
Ở thời điểm tưởng như không còn gì để bấu víu, ông Yuriy đã không đơn độc. Bạn bè và những người đồng hành tìm đến. Người hỗ trợ vật chất, người tiếp thêm sức mạnh tinh thần. Những cuộc gọi, những lời động viên từ những đối tác lâu năm giúp người đứng đầu TomDOK có thêm lý do để bắt đầu lại.
Trong hoàn cảnh khó khăn ấy, ông càng nhận ra giá trị của sự tin tưởng. Việt Nam cũng xuất hiện trong câu chuyện đó.
Theo ông Yuriy, ông Trần Văn Tám là một trong những người kết nối quan trọng.
Từng sống và làm việc trong môi trường Nga, hiểu ngôn ngữ, văn hóa và cách làm việc của người Nga, đồng thời hiểu thị trường Việt Nam, ông Tám trở thành cầu nối để TomDOK tiếp cận một thị trường mới.
Ngày 9/9/2026, TomDOK chính thức mở văn phòng đại diện tại Hà Nội, hướng tới thị trường Việt Nam và từng bước mở rộng sang Đông Nam Á.
Điều đáng chú ý là doanh nghiệp Nga không chỉ tính chuyện đưa sản phẩm vào Việt Nam rồi bán.
TomDOK đang tính đến một chuỗi đi xa hơn: xây dựng hệ thống kho hàng, phát triển mạng lưới đối tác, chuyển giao công nghệ, đào tạo kỹ thuật và về lâu dài có thể tiến tới đầu tư sản xuất. Đó là cách tiếp cận khác với một thương vụ xuất khẩu thông thường.
Bởi với Yuriy, bước vào thị trường mới cũng giống như gây dựng lại doanh nghiệp sau vụ cháy: không thể nóng vội. Phải bắt đầu từ những thứ nhỏ nhất: Tìm khách hàng, tìm đối tác, hiểu thị trường, lắng nghe những câu hỏi khó và từng bước chứng minh mình có thể làm được gì.
TomDOK đến Việt Nam bằng thứ nguyên liệu đặc trưng của Siberia: gỗ và công nghệ chế biến gỗ từ Siberia.
Doanh nghiệp sản xuất nhiều dòng sản phẩm từ gỗ ghép, gỗ nguyên khối, gỗ định hình đến các vật liệu phục vụ hoàn thiện nội thất và ngoại thất. Trong đó, tuyết tùng Siberia, thông và đặc biệt là gỗ lim Siberia - là những loại gỗ đang nhận được sự quan tâm của các đối tác Việt Nam.
Nhưng ông Yuriy cũng nhìn nhận rằng không thể đơn giản đưa một sản phẩm đang phù hợp ở Siberia sang Việt Nam mà giữ nguyên mọi thứ.
Khí hậu là một trong những bài toán đầu tiên.
Gỗ Siberia có thể chịu được khí hậu nóng ẩm của Việt Nam đến đâu? Làm thế nào để hạn chế cong vênh, nứt, mối mọt? Quy trình tẩm sấy phải thay đổi như thế nào? Chi phí vận chuyển từ Siberia đến Việt Nam có đủ cạnh tranh? Và sản phẩm sau khi được đưa vào các công trình sẽ được bảo hành, bảo trì ra sao?
Những câu hỏi ấy cho thấy thị trường Việt Nam không chỉ nhìn gỗ Siberia bằng sự tò mò về một vật liệu mới. Doanh nghiệp Việt Nam đang bắt đầu đặt câu hỏi về khả năng thương mại hóa thực sự của loại vật liệu này.
Yuriy nhìn vấn đề từ góc độ kỹ thuật. Theo phân tích của ông, điều quan trọng nhất là kiểm soát nước và độ ẩm ngay từ khâu thiết kế. Kết cấu phải hạn chế tối đa việc nước mưa tiếp xúc trực tiếp với gỗ; vật liệu bảo vệ bề mặt phải đủ khả năng chống chịu môi trường nhưng vẫn cho gỗ “thở”; các giải pháp chống mối mọt phải được tính toán ngay từ nền móng và trong toàn bộ quá trình xây dựng.
Đây là điểm ông Yuriy cho rằng công nghệ và kinh nghiệm của TomDOK có thể đóng góp cho thị trường Việt Nam.
Ông dẫn chứng những công trình nhà gỗ lâu đời tại Nga như một phần minh chứng cho khả năng thích ứng và độ bền của vật liệu khi được xử lý đúng kỹ thuật.
Theo kế hoạch ông Yuriy chia sẻ, TomDOK sẽ từng bước xây dựng kho hàng tại Hà Nội để phục vụ thị trường phía Bắc và một kho hàng tại TP.HCM cho thị trường phía Nam, sau đó mở rộng dần theo nhu cầu thực tế. Với ông, thị trường phải là nơi trả lời trước khi doanh nghiệp quyết định mở rộng. Nếu sản phẩm được đón nhận, quy mô sẽ tăng. Nếu thị trường đặt ra yêu cầu kỹ thuật mới, công nghệ cũng phải thay đổi.
“Chúng tôi không muốn đi quá nhanh. Chúng tôi muốn đi chắc”, ông Yuriy nói.
Có một điều đáng chú ý trong cách ông Yuriy nói về kế hoạch tại Việt Nam. Ông không bắt đầu bằng những con số doanh thu. Ông bắt đầu bằng niềm tin.
Theo chia sẻ của người đứng đầu TomDOK, doanh nghiệp đang tìm kiếm những đối tác Việt Nam có thể cùng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, từ nhà gỗ, nội thất, ngoại thất đến các dự án nhà ở, nghỉ dưỡng và không gian sống.
Mô hình mà ông Yuriy hình dung không đơn thuần là đưa gỗ từ Nga sang Việt Nam rồi bán lại.
TomDOK có thể cung cấp vật liệu, công nghệ, bản vẽ và kinh nghiệm; phía Việt Nam tham gia vào các khâu gia công, hoàn thiện, lắp đặt và thích ứng sản phẩm với điều kiện trong nước.
Ông Yuriy cũng mong muốn khi thị trường phát triển, các kỹ sư từ Nga có thể sang Việt Nam hướng dẫn kỹ thuật, đào tạo công nhân về cách làm, lắp ráp và những công đoạn cần thiết để sản phẩm gỗ thích ứng tốt hơn với khí hậu Việt Nam.
Nếu chỉ xuất khẩu nguyên liệu, giá trị hợp tác chủ yếu nằm ở giao dịch mua – bán. Nhưng nếu công nghệ được chuyển giao, người Việt Nam được đào tạo, sản phẩm được hoàn thiện tại Việt Nam và những quy trình mới được hình thành, giá trị sẽ nằm ở một chuỗi lớn hơn.
Nga mang sang nguồn nguyên liệu, công nghệ và kinh nghiệm. Việt Nam đóng góp thị trường, nhân lực, năng lực chế biến, hệ thống phân phối và khả năng tiếp cận các thị trường trong khu vực. Xa hơn nữa, nếu tìm được mô hình phù hợp, những công đoạn sản xuất có thể được thực hiện ngay tại Việt Nam.
Khi ấy, câu chuyện không còn đơn thuần là “gỗ Nga vào Việt Nam”, mà là giá trị của gỗ Nga được tạo thêm tại Việt Nam.
Ông Yuriy cho biết, TomDOK cũng đang tính toán phương án vận chuyển trực tiếp bằng đường biển từ Nga sang Việt Nam, với thời gian dự kiến khoảng 11–12 ngày. Khi đó logistics, chi phí và khả năng duy trì chất lượng trong quá trình vận chuyển sẽ quyết định lớn đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm.
Nếu không xuất hiện những biến động bất khả kháng, TomDOK đặt mục tiêu đạt doanh thu khoảng 3 triệu USD từ mảng nhà gỗ trong ba đến năm năm tới.
Nhưng khi nói về mục tiêu ấy, ông Yuriy vẫn quay trở lại với điều ông coi là quan trọng hơn doanh số: Niềm tin.
“Phương châm của chúng tôi là: Trở thành bạn trước, làm đối tác sau. Trong kinh doanh, tiền bạc rất quan trọng, nhưng sự tin tưởng lẫn nhau còn quan trọng hơn” – Ông Yuriy nói.
Sau vụ cháy nhà máy, câu nói ấy dường như có thêm một tầng nghĩa.
Máy móc có thể mua lại. Nhà xưởng có thể xây lại. Tiền bạc có thể kiếm lại. Nhưng niềm tin, một khi mất đi, sẽ khó gây dựng lại hơn nhiều.
TomDOK đến Việt Nam từ một doanh nghiệp gỗ ở Siberia, nhưng câu chuyện mà ông Yuriy muốn xây dựng dường như không dừng ở việc bán thêm một sản phẩm. Đó là câu chuyện về việc một doanh nghiệp Nga tìm cách thích ứng với một thị trường mới, đưa công nghệ vào quá trình hợp tác và tìm kiếm khả năng tạo ra giá trị ngay tại Việt Nam.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam không chỉ là thị trường tiêu thụ. Với lợi thế về nhân lực, năng lực gia công, hệ sinh thái sản xuất đồ gỗ và vị trí kết nối khu vực, Việt Nam có thể trở thành một mắt xích để doanh nghiệp Nga tiếp cận rộng hơn thị trường Đông Nam Á.
Đây cũng là lý do ông Yuriy nhìn Việt Nam theo một hướng dài hạn hơn. Từ những chuyến hàng gỗ đầu tiên, nếu thị trường phản hồi tích cực, doanh nghiệp có thể tiến tới hợp tác sâu hơn về công nghệ, sản xuất và đầu tư.
“Chúng tôi sẽ đi từng bước. Nếu thị trường Việt Nam chấp nhận, chúng tôi sẽ mở rộng. Nếu thị trường có những yêu cầu khác, chúng tôi sẽ điều chỉnh công nghệ”, ông Yuriy nói.
Cách tiếp cận ấy phù hợp với chính câu chuyện của TomDOK sau vụ cháy: không cố gắng khôi phục mọi thứ trong một ngày, mà bắt đầu lại từ những gì có thể làm được.
Thương mại Việt Nam – Nga được đặt mục tiêu hướng tới 15 tỷ USD vào năm 2030. Để đi tới con số ấy, không phải dự án nào cũng cần bắt đầu bằng khoản đầu tư hàng trăm triệu USD. Có dự án bắt đầu bằng một văn phòng, một kho hàng, một chuyến nguyên liệu và một nhóm kỹ sư sang đào tạo.
Như ông Trần Văn Tám nhìn nhận, việc TomDOK mở văn phòng tại Việt Nam cũng là một trong những “viên gạch nhỏ”, cùng với nhiều hoạt động hợp tác khác, góp phần thúc đẩy thương mại giữa hai nước.
“Viên gạch nhỏ” chưa đủ để tạo nên một bức tranh lớn. Nhưng với một doanh nhân vừa bước ra từ đống tro tàn của nhà máy, việc có thể bắt đầu lại – lần này ở một thị trường mới – có lẽ đã là một bước tiến đáng kể.
Và những chuyến gỗ từ Siberia, nếu tìm được chỗ đứng tại Việt Nam, sẽ không chỉ mang theo gỗ. Chúng mang theo một câu chuyện về sự phục hồi, về niềm tin và về cách một doanh nghiệp tìm đường đi tiếp sau biến cố.
Bài và thiết kế : Hồ Hường