Tổng Giám đốc Tiến Nông Group Nguyễn Hồng Phong: Nông nghiệp Việt Nam phải được dẫn dắt bằng dữ liệu

Chuyển đổi số đang mở ra cơ hội tái định hình ngành nông nghiệp Việt Nam theo hướng chính xác, hiệu quả và bền vững hơn. Theo ông Nguyễn Hồng Phong, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Tổng Giám đốc Tiến Nông Group, chìa khóa của quá trình này không nằm ở việc sử dụng nhiều máy móc hơn mà ở khả năng ra quyết định dựa trên dữ liệu.

Trong cuộc trao đổi với Tạp chí Thương Gia, ông Phong cho rằng việc xây dựng cơ sở dữ liệu về đất đai, cây trồng, dinh dưỡng, thị trường và ứng dụng AI sẽ quyết định năng lực cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

DỮ LIỆU SẼ TRỞ THÀNH “PHÂN BÓN” MỚI CỦA NÔNG NGHIỆP HIỆN ĐẠI

- Theo ông, đâu là những “điểm nghẽn” lớn nhất của nông nghiệp Việt Nam hiện nay mà công nghệ số có thể góp phần giải quyết?

Nông nghiệp Việt Nam đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử là bảo đảm an ninh lương thực quốc gia và đưa đất nước trở thành một cường quốc xuất khẩu nông sản. Tuy nhiên, chúng ta vẫn đang đối mặt với ba điểm nghẽn lớn: sản xuất còn manh mún, dữ liệu còn phân tán và giá trị gia tăng chưa cao. Trong nhiều trường hợp, người nông dân vẫn sản xuất theo kinh nghiệm thay vì dữ liệu. Họ thiếu thông tin về đất đai, thời tiết, dinh dưỡng cây trồng và đặc biệt là tín hiệu thị trường.

Công nghệ số có thể giúp giải quyết bài toán này bằng cách kết nối dữ liệu từ đồng ruộng đến thị trường, từ nhà khoa học đến doanh nghiệp và người nông dân. Khi dữ liệu được chia sẻ và khai thác hiệu quả, năng suất sẽ tăng, chi phí sẽ giảm và đầu ra sẽ ổn định hơn.

- Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, Tiến Nông Group đang ứng dụng công nghệ số như thế nào để nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp và tối ưu chuỗi giá trị?

Chuyển đổi số không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với mọi doanh nghiệp muốn phát triển bền vững trong thời đại mới. Tại Tiến Nông, chúng tôi xác định chuyển đổi số phải bắt đầu từ dữ liệu. Doanh nghiệp đang từng bước số hóa hoạt động nghiên cứu, sản xuất, quản trị, phân phối và dịch vụ kỹ thuật.

Cuộc cách mạng lớn nhất của nông nghiệp trong tương lai không nằm ở việc sử dụng nhiều máy móc hơn, mà nằm ở khả năng đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu".

Quan trọng hơn, chúng tôi hướng tới xây dựng các cơ sở dữ liệu về đất đai, cây trồng, dinh dưỡng và hiệu quả canh tác nhằm giúp nông dân sản xuất chính xác hơn. Tôi cho rằng cuộc cách mạng lớn nhất của nông nghiệp trong tương lai không nằm ở việc sử dụng nhiều máy móc hơn, mà nằm ở khả năng đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu.

- Tiến Nông Group đã triển khai những giải pháp cụ thể nào trong việc số hóa quy trình sản xuất, quản lý vùng trồng hay truy xuất nguồn gốc, thưa ông?

Chúng tôi đang từng bước xây dựng nền tảng quản trị số từ nhà máy đến thị trường.

Bên cạnh việc số hóa hoạt động sản xuất và kiểm soát chất lượng, Tiến Nông cũng định hướng xây dựng cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng cây trồng và sức khỏe đất tại các vùng canh tác trọng điểm.

Trong tương lai, việc truy xuất nguồn gốc không chỉ dừng ở sản phẩm nông sản mà còn phải truy xuất được quy trình canh tác, nguồn dinh dưỡng, chất lượng đất và tác động môi trường. Đó sẽ là nền tảng để nông sản Việt Nam chinh phục các thị trường cao cấp trên thế giới.

AI MỞ RA CƠ HỘI TÁI ĐỊNH NGHĨA NỀN NÔNG NGHIỆP HIỆN ĐẠI

- Theo ông, vai trò của công nghệ số trong việc cân bằng giữa hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững là gì?

Tôi cho rằng phát triển bền vững và hiệu quả kinh tế không phải là hai mục tiêu đối lập. Khi người nông dân sử dụng đúng loại phân bón, đúng thời điểm, đúng liều lượng nhờ dữ liệu và công nghệ, họ sẽ giảm chi phí sản xuất, tăng năng suất và đồng thời giảm áp lực lên môi trường. Công nghệ số chính là công cụ giúp biến mục tiêu phát triển xanh thành lợi ích kinh tế cụ thể cho người nông dân. Khi nông dân có lợi nhuận cao hơn thì phát triển bền vững mới thực sự có ý nghĩa.

- Vậy thách thức lớn nhất trong quá trình đưa công nghệ vào nông nghiệp hiện nay là gì, thưa ông?

Theo tôi, thách thức lớn nhất là tư duy. Hạ tầng có thể đầu tư, thiết bị có thể mua sắm, nhưng thay đổi nhận thức và thói quen sản xuất là quá trình cần thời gian. Do đó, chuyển đổi số trong nông nghiệp không chỉ là câu chuyện công nghệ mà còn là câu chuyện đào tạo, truyền thông và xây dựng niềm tin cho người nông dân.

Chúng ta phải giúp nông dân thấy được giá trị thực tế mà công nghệ mang lại cho cuộc sống của họ. "Hạ tầng có thể đầu tư, thiết bị có thể mua sắm, nhưng thay đổi nhận thức và thói quen sản xuất là quá trình cần thời gian"

­- Với xu hướng AI, dữ liệu lớn và IoT ngày càng phổ biến, Tiến Nông Group có định hướng gì trong thời gian tới?

AI đang mở ra cơ hội rất lớn cho nông nghiệp. Tôi hình dung trong tương lai gần, người nông dân có thể sử dụng các nền tảng AI để biết đất của mình đang thiếu chất gì, cây trồng cần dinh dưỡng gì, khi nào cần tưới nước, khi nào cần phòng trừ sâu bệnh và dự báo được xu hướng thị trường. Tiến Nông đang từng bước chuẩn bị nền tảng dữ liệu để tham gia vào quá trình đó.

Chúng tôi mong muốn trở thành doanh nghiệp cung cấp giải pháp dinh dưỡng cây trồng dựa trên khoa học, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo thay vì chỉ đơn thuần là nhà sản xuất phân bón.

XÂY DỰNG HẠ TẦNG DỮ LIỆU QUỐC GIA CHO NÔNG NGHIỆP

- Theo ông, cần thêm những cơ chế, chính sách nào để thúc đẩy chuyển đổi số nông nghiệp?

Tôi cho rằng điều quan trọng nhất là xây dựng được hạ tầng dữ liệu quốc gia cho ngành nông nghiệp. Nếu có thể số hóa toàn bộ tài nguyên đất đai, nguồn nước, khí hậu, mùa vụ, cây trồng và thị trường nông sản thì Việt Nam sẽ có nền tảng rất lớn để phát triển nông nghiệp số.

Bên cạnh đó, Nhà nước cần có các chính sách khuyến khích doanh nghiệp khoa học công nghệ đầu tư vào nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời thúc đẩy sự liên kết giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và người nông dân.

- Ông kỳ vọng như thế nào về vai trò của doanh nghiệp công nghệ nông nghiệp Việt Nam trong tương lai?

Tôi tin rằng doanh nghiệp khoa học công nghệ sẽ là lực lượng tiên phong tạo ra bước nhảy vọt mới cho nông nghiệp Việt Nam. Trong 40 năm qua, chúng ta đã chuyển mình từ một quốc gia thiếu lương thực trở thành một trong những trung tâm cung ứng nông sản của thế giới. Trong 40 năm tới, mục tiêu không chỉ là xuất khẩu nhiều hơn mà phải tạo ra giá trị cao hơn.

Tương lai của nông nghiệp Việt Nam không chỉ nằm trên cánh đồng mà còn nằm trong dữ liệu. Chúng ta cần số hóa tài nguyên đất, nước, khí hậu, cây trồng, vật nuôi và toàn bộ chuỗi cung ứng nông sản.

Tương lai của nông nghiệp Việt Nam không chỉ nằm trên cánh đồng mà còn nằm trong dữ liệu"

Tôi tin rằng nếu làm được điều đó, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm nông nghiệp công nghệ cao của khu vực, vừa bảo đảm an ninh dinh dưỡng cho hơn 100 triệu người dân, vừa nâng cao vị thế nông sản Việt Nam trên thị trường toàn cầu. Đó cũng chính là trách nhiệm và khát vọng của cộng đồng doanh nghiệp khoa học công nghệ Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.

- Xin cảm ơn ông!