Trong chia sẻ trên The Business Times, các chuyên gia phân tích cho biết dù giá đồng tăng cao khó có thể làm chững lại tốc độ mở rộng của các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) tại Châu Á - Thái Bình Dương, nhưng tình trạng khan hiếm nguồn cung có thể kéo dài thời gian mua sắm thiết bị và khiến nhiều dự án trung tâm dữ liệu mới chậm đi vào vận hành.
Ông Alexander Kheder, chuyên gia phân tích lĩnh vực công nghệ, truyền thông và viễn thông tại công ty nghiên cứu tài chính BMI giải thích, việc khu vực Đông Bắc Á chịu ảnh hưởng tiêu cực hơn từ biến động giá đồng so với các nơi khác là yếu tố mang tính cấu trúc chứ không phải chỉ là hiện tượng nhất thời theo chu kỳ.
"Điều này càng trở nên nghiêm trọng bởi hệ thống lưới điện tại châu Á còn tương đối kém hiệu quả”, ông nói. Cụ thể, lượng điện thất thoát trong quá trình truyền tải và phân phối tại châu Á dự kiến chạm ngưỡng 981 terawatt giờ (TWh) trong năm 2026, cao hơn rất nhiều so với mức 447 TWh của châu Âu và 504 TWh của khu vực châu Mỹ. Ông lưu ý, khoảng hai phần ba lượng đồng sử dụng trong một trung tâm dữ liệu nằm ở hệ thống hạ tầng điện. Vì vậy, với mức thất thoát điện lớn, cường độ sử dụng đồng tại khu vực châu Á nhiều khả năng còn cao hơn các khu vực khác.
NHU CẦU XÂY DỰNG TRUNG TÂM DỮ LIỆU CHƯA CÓ DẤU HIỆU HẠ NHIỆT
Châu Á - Thái Bình Dương hiện là một trong những thị trường trung tâm dữ liệu tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Tổng tải công nghệ thông tin (IT load) của khu vực được dự báo sẽ tăng trưởng trung bình 11% mỗi năm trong giai đoạn 2025 - 2028.
Bà Alexandra Symeonidi, chuyên gia phân tích tín dụng doanh nghiệp và phát triển bền vững cấp cao tại công ty dịch vụ tài chính William Blair, cho biết đồng chỉ chiếm khoảng 0,5% tổng chi phí xây dựng một trung tâm dữ liệu. Do đó, các chủ đầu tư nhìn chung sẽ không quá nhạy cảm trước những biến động nhất định về giá của kim loại này.
Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ thời gian chờ mua các thiết bị phụ thuộc vào đồng như máy biến áp và hệ thống cáp điện kéo dài sẽ làm đình trệ tiến độ xây dựng các trung tâm dữ liệu mới.
"Các nhà vận hành có thể thay thế một phần đồng bằng vật liệu khác, nhưng đồng nhiều khả năng vẫn sẽ là nút thắt ở hạ tầng điện”, ông Alexander Kheder của BMI bình luận.
Nhôm là vật liệu thay thế có chi phí thấp hơn đồng nhưng vì đồng có khả năng dẫn điện vượt trội hơn hẳn nên việc thay thế hoàn toàn là rất khó, đặc biệt đối với các trung tâm dữ liệu của các doanh nghiệp công nghệ quy mô siêu lớn (hyperscaler), nơi hiệu suất vận hành là yếu tố then chốt.
Giá hợp đồng tương lai đồng trên Sàn Giao dịch Kim loại London (LME) đã tăng tới 8% trong giai đoạn từ ngày 2/3, phiên giao dịch đầu tiên sau khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, đến ngày 13/5. Sau đó, giá hạ nhiệt 3,6% xuống mức 13.645 USD/tấn vào ngày 24/7.
Giá hợp đồng tương lai nhôm trên LME từng tăng tới 17,5% từ ngày 2/3 đến 2/6 trước khi giảm 15,8%, còn 3.159,5 USD/tấn vào ngày 24/7.
Ông Alex Ho, chuyên viên giao dịch tại CMC Markets Singapore, cho biết với mặt bằng giá hiện nay, các nhà phát triển trung tâm dữ liệu có thể tiết kiệm hơn 30% chi phí nếu chuyển từ đồng sang nhôm ở một số hạng mục nhất định.
Dù vậy, hệ thống cáp cấu trúc và các kết nối mật độ cao vẫn bắt buộc phải sử dụng đồng vì các yêu cầu về tiêu chuẩn kỹ thuật cũng như nguy cơ hỏng hóc khiến nhôm không phù hợp. “Việc thay thế chỉ diễn ra được ở một số hạng mục chứ không thể giúp ngành công nghiệp thoát khỏi sự phụ thuộc vào đồng”, ông nói.
AI SẼ PHẢI GÁNH CHỊU CHI PHÍ?
Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng chi phí đồng tăng sẽ gây hiệu ứng lan truyền dọc toàn bộ chuỗi giá trị. Bên nào phải gánh phần lớn chi phí cuối cùng sẽ phụ thuộc vào điều kiện thị trường cũng như các điều khoản trong hợp đồng.
Ông Kevin Gardiner, Giám đốc phụ trách khu vực Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) của Linesight, cho biết đồng là nguyên liệu quan trọng trong các gói thiết bị điện có thời gian sản xuất rất dài, bao gồm nhiều linh kiện điện được chế tạo theo yêu cầu và có thể mất nhiều năm để hoàn thành. "Khi giá cả biến động mạnh, hàng loạt dự án sẽ phải gặp phải việc nhà cung cấp điều chỉnh báo giá nhiều lần và áp lực lớn hơn đối với ngân sách dự phòng”, ông nhấn mạnh.
Ông cho rằng dù vậy, rủi ro liên quan đến đồng vẫn chưa được xem là ưu tiên trong giai đoạn lập kế hoạch ban đầu.
Ông Alexander Kheder của BMI nhận định: "Bên nào khả năng phòng ngừa rủi ro kém nhất và ít được bảo vệ nhất trong hợp đồng, thường là các nhà vận hành quy mô trung bình hoặc các nhà thầu chuyên biệt, sẽ là nhóm phải hấp thụ phần lớn biến động giá”.
Ông Alex Ho cũng đồng tình, nói thêm rằng: “Các nhà thầu thiết kế, mua sắm, xây dựng và thi công hệ thống điện sẽ là những đơn vị chịu tác động đầu tiên vì cáp điện, thanh dẫn điện, máy biến áp và thiết bị đóng cắt đều là những hạng mục cốt lõi”.
Dù các đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu được kỳ vọng sẽ chuyển phần chi phí này sang khách hàng để bảo vệ biên lợi nhuận, nhưng không phải mọi khách thuê đều chịu ảnh hưởng như nhau.
"Các hyperscaler ký hợp đồng thuê cố định nhiều năm là nhóm được bảo vệ tốt nhất. Những khách hàng thực sự chịu tác động là các doanh nghiệp thuê chỗ đặt máy chủ (colocation) quy mô nhỏ hoặc khách hàng doanh nghiệp ký hợp đồng mới hoặc gia hạn hợp đồng, bởi đây là thời điểm các nhà vận hành sẽ điều chỉnh giá để bảo vệ lợi nhuận”, ông Ho chỉ ra.
Đáng chú ý, các chuyên gia quan sát thấy rằng ảnh hưởng của biến động giá đồng sẽ không diễn ra đồng đều trên toàn khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Ông Alex Ho chia sẻ, Nhật Bản và Singapore là hai quốc gia có mức độ phụ thuộc vào đồng lớn nhất, với chi phí lần lượt rơi vào khoảng 16 triệu USD và 14,4 triệu USD cho mỗi megawatt (MW) công suất trung tâm dữ liệu.
Nhưng mức độ rủi ro gia tăng lại tập trung nhiều hơn ở Ấn Độ, Malaysia và Trung Quốc đại lục. Lý do là vì phần lớn vốn đầu tư tại các thị trường này vẫn chưa được cam kết, trong khi nhiều dự án xây dựng mới (greenfield) khiến các doanh nghiệp khó có thể chốt giá vật liệu từ sớm.
Ông Alexander Kheder nhấn mạnh rằng rủi ro từ giá đồng vẫn có thể được kiểm soát thông qua các công cụ phòng ngừa biến động giá và chiến lược mua sắm kỷ luật. Dẫu vậy, trong bối cảnh Châu Á đang chạy đua xây dựng hạ tầng AI, việc đảm bảo đủ nguồn cung đồng đang trở nên gần như quan trọng ngang với việc đảm bảo đủ nguồn điện để vận hành các trung tâm dữ liệu.
