Thời tiết nóng bức có thể mang lại nhiều hoạt động thú vị trong mùa hè nhưng cơ thể không nên bị đặt trong trạng thái quá nóng kéo dài vì nhiệt độ cao có thể gây ảnh hưởng xấu đến não bộ và các cơ quan khác, theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH).
Đổ mồ hôi là cơ chế làm mát tự nhiên của cơ thể. Khi lượng mồ hôi không còn đủ để giải nhiệt, nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến nhiệt như tăng thân nhiệt sẽ tăng lên. Tình trạng này có thể biểu hiện qua chuột rút do nóng, phù nề do nóng và sốc nhiệt.
Khi thời tiết nóng kết hợp với độ ẩm cao, nguy cơ càng nghiêm trọng hơn do không khí bão hòa hơi nước khiến mồ hôi khó bay hơi, từ đó cản trở quá trình tự làm mát của cơ thể.
Trong điều kiện như vậy, việc duy trì cảm giác mát mẻ vẫn có thể thực hiện được nhờ một số vật dụng đơn giản và cách điều chỉnh không gian sống hợp lý để kiểm soát nhiệt độ. Có nhiều phương pháp khác nhau giúp cải thiện sự thoải mái trong thời tiết oi bức.
LÀM MÁT CƠ THỂ TRỰC TIẾP
Theo Tiến sĩ Wendell Porter, giảng viên danh dự ngành Kỹ thuật Nông nghiệp và Sinh học tại Đại học Florida, khi cơ thể cảm thấy nóng và bức bối, việc bổ sung nước là bước đầu tiên giúp hỗ trợ quá trình làm mát tự nhiên.
Nhiệt độ của nước không đóng vai trò quá quan trọng bởi cơ thể sẽ nhanh chóng điều chỉnh và làm ấm nước sau khi được hấp thụ. Quan trọng hơn là duy trì đủ lượng nước vì cơ chế điều hòa thân nhiệt của cơ thể phụ thuộc lớn vào việc tiết mồ hôi. Quá trình này không thể diễn ra hiệu quả khi cơ thể thiếu nước.
Bên cạnh việc bổ sung nước, tắm bằng nước mát cũng giúp hạ nhiệt độ trung tâm của cơ thể, từ đó mang lại cảm giác dễ chịu rõ rệt. Hiệu quả làm mát có thể được tăng cường bằng cách sử dụng xà phòng bạc hà bởi menthol trong tinh dầu bạc hà có khả năng kích thích các thụ thể trong não, tạo ra cảm giác lạnh hơn so với thực tế.
Ngoài ra, việc chườm khăn lạnh hoặc túi đá lên cổ tay hoặc vùng cổ cũng giúp cơ thể giảm nhiệt nhanh hơn. Những khu vực này có mạch máu nằm gần bề mặt da, vì vậy nhiệt độ có thể được điều hòa hiệu quả hơn khi tiếp xúc với nguồn lạnh.
Trong những thời điểm nóng bức, việc sử dụng thực phẩm lạnh như kem có thể mang lại cảm giác dễ chịu tạm thời. Tuy nhiên, cần lưu ý không tiêu thụ quá nhiều đường, đặc biệt khi cơ thể đang ở trạng thái quá nóng hoặc có nguy cơ quá nóng.
Theo Porter, lượng đường cao có thể làm tăng tốc độ trao đổi chất khiến cảm giác nóng từ bên trong cơ thể trở nên rõ rệt hơn. Vì vậy, các món lạnh có thể hỗ trợ làm mát tức thời nhưng cần được sử dụng một cách điều độ để tránh phản tác dụng.
GIỮ CHO NGÔI NHÀ MÁT HƠN
Việc sử dụng quạt hộp có thể góp phần cải thiện luồng không khí trong không gian sống khi được đặt hướng ra ngoài cửa sổ, giúp đẩy khí nóng ra ngoài và tạo điều kiện để không khí mát hơn đi vào trong nhà.
Ở những khu vực có nhiệt độ buổi sáng và buổi tối dao động khoảng 10 – 21°C, việc mở cửa sổ ở hai phía ngôi nhà có thể tạo ra hiện tượng đối lưu tự nhiên, giúp không khí lưu thông hiệu quả hơn.
Trong điều kiện này, quạt có thể được sử dụng hoặc không, nhưng sẽ giúp quá trình làm mát diễn ra nhanh hơn. Khi nhiệt độ bên ngoài tăng lên vào ban ngày, việc đóng cửa sổ lại và chỉ mở khi trời mát trở lại vào chiều tối hoặc ban đêm sẽ giúp duy trì không gian dễ chịu hơn. Ngay cả khi chỉ ngồi gần quạt, nhiệt độ cơ thể cũng có xu hướng giảm nhờ sự lưu thông không khí liên tục.
Bên cạnh đó, việc kiểm soát ánh sáng mặt trời cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế nhiệt độ trong nhà. Khi cửa sổ tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng từ sáng đến chiều, việc kéo rèm hoặc đóng mành giúp ngăn bức xạ nhiệt xâm nhập vào không gian bên trong. Các loại rèm cản sáng có khả năng cách nhiệt tốt hơn, hạn chế sự gia tăng nhiệt độ trong suốt ban ngày.
Ngoài ra, việc đóng cửa những phòng không sử dụng giúp tập trung luồng không khí mát vào các khu vực sinh hoạt chính, tránh thất thoát năng lượng làm mát.
Trong khu vực bếp và phòng tắm, việc bật quạt hút sau khi nấu ăn hoặc sau khi tắm nước nóng giúp loại bỏ hơi nóng và hơi ẩm tích tụ, hạn chế sự gia tăng nhiệt độ trong không gian kín.
Một yếu tố khác cũng ảnh hưởng đến nhiệt độ trong nhà là hệ thống chiếu sáng. Bóng đèn sợi đốt tỏa nhiệt nhiều hơn so với bóng đèn LED, vì vậy việc chuyển sang sử dụng đèn tiết kiệm điện có thể góp phần giảm lượng nhiệt phát sinh.
Theo Hall, tác động tổng thể lên nhiệt độ cả ngôi nhà không quá lớn nhưng nếu tập trung thay ở những khu vực thường xuyên sinh hoạt, hiệu quả cảm nhận sẽ rõ rệt hơn.
ĐIỀU CHỈNH THÓI QUEN SINH HOẠT
Việc lựa chọn chăn ga phù hợp có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng giấc ngủ trong thời tiết nóng. Cotton được xem là một trong những chất liệu thoáng khí nhất, giúp không khí lưu thông tốt hơn và giảm cảm giác bí bách khi ngủ.Đặc biệt, các loại vải cotton có mật độ sợi thấp thường thoáng hơn do cấu trúc dệt thưa, hỗ trợ cơ thể tỏa nhiệt hiệu quả hơn trong đêm.
Trong trường hợp nhiệt độ trong phòng quá cao, việc thay đổi vị trí ngủ cũng có thể mang lại sự khác biệt rõ rệt. Không khí nóng có xu hướng bốc lên cao, vì vậy những khu vực thấp hơn trong nhà như tầng dưới hoặc tầng hầm thường có nhiệt độ dễ chịu hơn vào ban đêm. Việc bố trí tạm thời chỗ ngủ ở những khu vực này có thể giúp cải thiện giấc ngủ khi thời tiết oi bức kéo dài.
Trong trường hợp sử dụng điều hòa, việc đặt nhiệt độ quá thấp như dưới 21°C không mang lại hiệu quả làm mát nhanh hơn như mong đợi mà ngược lại có thể khiến thiết bị hoạt động lâu hơn, tiêu tốn nhiều năng lượng và gây ra cảm giác quá lạnh khó điều chỉnh sau đó.
Thay vào đó, việc duy trì mức nhiệt cao nhưng vẫn đảm bảo cảm giác thoải mái được xem là hợp lý hơn theo khuyến nghị của chuyên gia thiết kế Samantha Hall từ công ty Spaces Alive (Australia).
Một số thói quen được cho là giúp làm mát nhanh như làm lạnh chăn, quần áo hoặc tất trong tủ lạnh hoặc tủ đông rồi sử dụng khi ngủ thường không mang lại hiệu quả lâu dài.
Theo Porter, những vật dụng này sẽ nhanh chóng hấp thụ nhiệt từ cơ thể và chỉ giữ được cảm giác mát trong vài phút đầu. Sau đó, chúng trở nên ẩm và có thể gây bất tiện, thậm chí làm tăng nguy cơ ẩm mốc cho nệm và không gian ngủ.
Bên cạnh các biện pháp liên quan đến giấc ngủ, việc điều chỉnh cách nấu ăn cũng góp phần giảm nhiệt tích tụ trong nhà. Nhiệt lượng từ lò nướng có thể lan tỏa và làm tăng nhiệt độ không gian sống, đặc biệt trong những ngày nóng kéo dài.
Vì vậy, việc nấu ăn vào buổi sáng khi thời tiết còn mát, sử dụng nồi nấu chậm hoặc chuyển sang nướng ngoài trời có thể giúp hạn chế lượng nhiệt phát sinh trong nhà, giúp giữ không gian sinh hoạt dễ chịu hơn.