“Kỹ thuật thuế quan" giúp doanh nghiệp vào Mỹ giảm thiểu chi phí

Dưới góc nhìn của người tiêu dùng, có lẽ chúng ta sẽ chẳng mấy để tâm rằng chiếc áo khoác của mình được phân loại là áo gió hay áo mưa, hoặc đôi dép này được gọi là xăng đan hay dép xỏ. Tuy nhiên, với các doanh nghiệp, điều này lại mang ý nghĩa vô cùng quan trọng. Bởi lẽ, việc sản phẩm được xếp vào nhóm mã thuế quan ưu đãi có thể giúp họ giảm được đáng kể mức thuế nhập khẩu phải nộp.

Trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt các mức thuế đối ứng lên cả các quốc gia đồng minh lẫn đối thủ, ngày càng có nhiều nhà sản xuất bắt đầu xem xét lại cách phân loại sản phẩm và tận dụng “kỹ nghệ thuế quan” (tariff engineering) để giảm thiểu chi phí, theo ghi nhận từ các luật sư hải quan, chuyên gia chuỗi cung ứng và vận tải.

"KỸ THUẬT THUẾ QUAN"

“Tariff engineering” là một biện pháp hợp pháp đã tồn tại trước thời ông Trump. Cách làm này bao gồm việc thay đổi vật liệu, kích thước hay thành phần sản phẩm, để làm sao cho sản phẩm cuối cùng có thể được xếp vào mã thuế khác trong Hệ thống hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa (Harmonized System of Nomenclature and Coding for Goods - HS Code).

Mặc dù hầu hết các mức thuế mới được áp dụng trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Donald Trump là trên diện rộng, nhưng chính phủ Mỹ vẫn dành ra các trường hợp miễn trừ nhất định, tạo điều kiện để các doanh nghiệp áp dụng kỹ nghệ thuế quan một cách hợp pháp – một số luật sư thương mại tiết lộ.

Theo ông Aneel Salman, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Chính sách Islamabad, phương thức này là một “nghệ thuật khôn khéo” nhằm lách quy định hải quan, khi các nhà sản xuất chỉ cần điều chỉnh sản phẩm đủ khác biệt để được xếp vào một nhóm thuế có mức thấp hơn.

Thực tế, “kỹ nghệ thuế quan” có thể bắt nguồn từ năm 1882, khi một nhà nhập khẩu phủ mật lên đường trắng để né mức thuế cao hơn so với đường sáng màu. Tòa án Tối cao Mỹ sau đó phán quyết rằng hành động này hoàn toàn hợp pháp, miễn là hàng hóa được khai báo trung thực và minh bạch.

Từ đó đến nay, nhiều doanh nghiệp – cả lớn và nhỏ – đều đã khéo léo ứng phó với hệ thống mã thuế của Mỹ. Điển hình như Columbia Sportswear, thương hiệu trang phục ngoài trời nổi tiếng từ lâu đã công khai áp dụng chiến lược này. "Chúng tôi có hẳn một đội ngũ làm việc với thiết kế, phát triển sản phẩm và hải quan để tính toán yếu tố thuế ngay từ giai đoạn thiết kế”, ông Jeff Tooze, Phó Chủ tịch phụ trách thương mại toàn cầu của Columbia chia sẻ.

Trong khi đó, hãng giày Converse lại thay phần đế cao su bằng lớp vải nỉ để phân loại sản phẩm All Stars như dép đi trong nhà thay vì giày thể thao. Còn Snuggies - hãng chăn có thiết kế thêm tay áo, đã giảm gần một nửa thuế quan sau khi thắng kiện vào năm 2017 và được công nhận là chăn thay vì quần áo.

Một số ví dụ khác, như ông Foote – luật sư của Kelley Drye & Warren kể lại về doanh nghiệp sản xuất ghim cài áo gắn đá zirconia. Chỉ với chi tiết này, sản phẩm đã được phân loại là trang sức thay vì đồ trang trí, giúp doanh nghiệp tránh được mức thuế 14%. “Giá trị từ đá zirconia là đủ lớn và việc điều chỉnh thiết kế cũng tương đối đơn giản”, ông Foote nói thêm.

Và mới đây nhất, sau ngày 2/4, rất nhiều nhà sản xuất đã cố tình tích hợp các chi tiết bằng thép và nhôm vào sản phẩm cuối cùng nhằm được áp mức thuế thấp hơn 25% theo Mục 232. Tuy nhiên, đến tháng 6, chính sách thay đổi nhanh chóng khi mức thuế đối với tất cả các sản phẩm và dẫn xuất từ thép, nhôm tăng lên 50% – ngoại trừ hàng hoá từ Anh. “Giờ đây, nhiều công ty đã loại bỏ các chi tiết đó và quay lại xuất khẩu riêng lẻ như trước”, ông David Forgue, luật sư tại hãng luật Barnes, Richardson & Colburn cho biết.

MINH BẠCH TRONG PHÂN LOẠI

Theo ông Andrew Wilson, chuyên gia chuỗi cung ứng tại Supplino Inc., ngành hàng tiêu dùng nhanh, dệt may và giày dép có thể áp dụng kỹ nghệ thuế quan khá linh hoạt. Tuy nhiên, với các lĩnh vực được quản lý nghiêm ngặt như ô tô, hàng không, thiết bị y tế hay điện tử, một thay đổi nhỏ cũng đòi hỏi quy trình kiểm định và phê duyệt kéo dài 12–24 tháng.

Tuy nhiên, ranh giới giữa điều chỉnh sản phẩm một cách hợp pháp và gian lận trong phân loại hàng hóa là rất mong manh. Trường hợp hay được nhắc đến nhiều nhất ở đây chính là Ford Motor. Trong nhiều năm, hãng đã nhập xe Transit Connect như xe chở khách sau đó tháo bỏ hàng ghế sau để bán thành xe chở hàng. Điều này đã giúp giảm thuế từ 25% xuống còn 2,5%. Tuy nhiên, Bộ Tư pháp Mỹ sau đó khẳng định hành vi này là gian lận phân loại, vì hàng ghế sau hoàn toàn chưa bao giờ được sử dụng để chở người.

“Vấn đề nằm ở chỗ sản phẩm khi nhập khẩu phải đúng thực tế thương mại. Nếu hải quan phát hiện thay đổi chỉ là thủ đoạn hoặc mánh khóe, thì "kỹ thuật thuế quan" sẽ bị bác bỏ”, luật sư David Forgue của Barnes, Richardson & Colburn cảnh báo.

Cơ quan Hải quan và Biên phòng Mỹ (CBP) hiện có cơ chế “phán quyết ràng buộc” (binding ruling) cho phép doanh nghiệp xin xác định trước mã số HS (Hệ thống hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa) chính thức trước khi nhập khẩu.

Luật sư Adam Lees từ công ty Harris Sliwoski mô tả đây như một bảo chứng để doanh nghiệp yên tâm kê khai phân loại hàng. Tuy nhiên, nhiều công ty vẫn e ngại vì rủi ro nếu CBP ra quyết định bất lợi, doanh nghiệp bắt buộc phải tuân thủ và không thể “né tránh” như trước. “Bạn sẽ bị ràng buộc bởi quyết định đó, và nếu họ không đồng ý, bạn chẳng thể lách luật một cách âm thầm nữa”, ông Derek Scarbrough, nhà sáng lập công ty logistics và quản lý chuỗi cung ứng Global Logistical Connections giải thích.