Nhiều tập đoàn lớn của Mỹ đang kêu gọi chính quyền Donald Trump hạ mức thuế áp lên hàng hóa từ Việt Nam, nhấn mạnh vào lý do Việt Nam đang đóng vai trò quan trọng trong chiến lược "Trung Quốc cộng một" nhằm đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Việt Nam được xem là một trong những bên hưởng lợi lớn nhất từ cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung, khi nhiều nhà sản xuất chuyển cơ sở từ Trung Quốc sang Việt Nam. Đến nay, nhiều công ty Mỹ như Apple, Intel và Nike đều phụ thuộc nhiều vào hoạt động sản xuất tại Việt Nam.
Việt Nam đang giữ vai trò chủ chốt trong chuỗi cung ứng của nhiều công ty hàng đầu của Mỹ. Hiện nay, Việt Nam chịu trách nhiệm sản xuất tới một nửa sản lượng giày dép của Nike. Bên cạnh đó, Apple cũng dự kiến sẽ sản xuất khoảng hai phần ba tai nghe AirPods tại Việt Nam vào cuối năm nay.
Nhờ làn sóng dịch chuyển sản xuất này, thặng dư thương mại của Việt Nam với Mỹ đã tăng vọt, vượt mốc 125 tỷ USD trong năm ngoái, đứng thứ ba chỉ sau Trung Quốc và Mexico.
Đến tháng 4 vừa qua, chính quyền Donald Trump tuyên bố áp thuế 46% lên hàng hóa từ Việt Nam, một trong những mức cao nhất sau Trung Quốc, song sau đó tạm hoãn để đợi kết quả đàm phán thương mại. Trên thực tế, mức thuế 46% sẽ có những tác động lớn tới nền kinh tế Việt Nam, bởi Mỹ hiện chiếm gần một phần ba tổng kim ngạch xuất khẩu của nước ta. Ngoài ra, chính sách này cũng có nguy cơ làm giảm đáng kể dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.
Trong một lá thư chính thức gửi tới quan chức hai chính phủ, Hiệp hội thương mại Mỹ tại Việt Nam (AmCham), nơi đại diện cho nhiều công ty Mỹ tại Việt Nam, đã lên tiếng cảnh báo rằng động thái áp thuế có thể đi ngược lại lợi ích chiến lược của Mỹ trong khu vực Đông Nam Á.
“Việt Nam là một đối tác quan trọng của Mỹ trong nỗ lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng”, Amcham viết, bản sao mà tờ Financial Times thu thập được.
Lá thư kêu gọi chính phủ Mỹ nên xem xu hướng thặng dư thương mại hiện nay là minh chứng cho thành công của Tổng thống Donald Trump trong nhiệm kỳ đầu tiên khi thúc đẩy mở rộng chuỗi cung ứng ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
“Chúng tôi mong chính phủ Mỹ sẽ không áp đặt các biện pháp thuế đối ứng lên các kết quả tích cực từ chính sách trước đây của mình”, AmCham lưu ý và nhận định thêm rằng thuế quan là vấn đề hết sức quan trọng đối với doanh nghiệp Mỹ tại Việt Nam, vì các mức thuế cao hơn sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh doanh của các hội viên cũng như mối quan hệ thương mại giữa hai nước.
Lời kêu gọi từ phía các doanh nghiệp Mỹ được đưa ra trong bối cảnh nhiều quốc gia đang “chạy đua” để đạt được thỏa thuận với Mỹ trước khi thời hạn 90 ngày tạm ngưng áp thuế, sẽ kết thúc vào ngày 9/7.
Theo thông tin từ Bộ Công thương Việt Nam, vòng đàm phán thứ ba giữa Mỹ và Việt Nam dự kiến diễn ra vào giữa tháng 6. Trước đó, Việt Nam đã cam kết sẽ mua thêm các sản phẩm từ Mỹ, bao gồm máy bay Boeing và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), đồng thời gỡ bỏ các rào cản phi thuế quan đối với doanh nghiệp Mỹ. Gần đây, Việt Nam phê duyệt một dự án sân golf của Tập đoàn Trump (Trump Organization) và tiếp đón ông Eric Trump - con trai thứ ba của Tổng thống Donald Trump - để bàn về kế hoạch xây dựng một tháp Trump (Trump Tower) mới tại TP.HCM. Đây đều là những động thái tạo thiện chí trong đàm phán thương mại.
Trước đó vào ngày 4/4, Phòng thương mại Mỹ AmCham cũng đã đưa ra quan điểm về những tác động đa chiều từ việc Mỹ áp thuế quan đối với hàng hóa Việt Nam, cũng như ảnh hưởng tới tổng thể quan hệ thương mại giữa hai nước.
Amcham kêu gọi tăng cường hợp tác giữa hải quan Việt Nam và Mỹ nhằm xử lý vấn nạn chuyển tải bất hợp pháp. Ngoài ra, Amcham đề xuất Việt Nam đẩy nhanh việc mua hàng hóa Mỹ và cải cách một số lĩnh vực, trong đó có khuyến nghị tự do hóa hoàn toàn ngành điện để thu hút đầu tư.
“Chúng tôi hy vọng rằng cả hai chính phủ có thể thống nhất giảm thuế suất xuống mức mà cả hai đều coi là phù hợp để chúng ta có thể tiếp tục mối quan hệ thương mại mang lại lợi ích cho tất cả các bên tham gia”, ông Mark Gillin, Chủ tịch AmCham Việt Nam nhấn mạnh.
Đáng lưu ý, dữ liệu thương mại công bố mới đây cho thấy thặng dư thương mại của Việt Nam với Mỹ trong tháng 4 đã tăng vọt lên vị trí thứ hai, vượt qua cả Mexico, theo số liệu từ phía Mỹ. Xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ trong tháng 5 tiếp tục tăng mạnh.
