Mùa báo cáo tài chính bán niên tiếp tục ghi nhận sự phân hóa rõ nét trong ngành ngân hàng. Trong khi nhiều nhà băng duy trì đà tăng trưởng lợi nhuận hai con số, một số đơn vị lại chứng kiến kết quả kinh doanh suy giảm mạnh, thậm chí ghi nhận thua lỗ do áp lực dự phòng rủi ro và nguồn thu đi xuống.
MÙA LỢI NHUẬN "KÉM VUI" CỦA NHIỀU NGÂN HÀNG
Đáng chú ý, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Công Thương (Saigonbank – mã chứng khoán: SGB) trở thành ngân hàng đầu tiên báo lỗ trong quý 2/2026.
Theo báo cáo tài chính vừa công bố, Saigonbank ghi nhận khoản lỗ trước thuế gần 40 tỷ đồng trong quý 2, trong khi cùng kỳ năm ngoái vẫn lãi 76 tỷ đồng. Lũy kế 6 tháng đầu năm, lợi nhuận trước thuế chỉ đạt 48 tỷ đồng, giảm tới 72% so với cùng kỳ.
Kết quả đi xuống xuất phát từ sự suy giảm ở hầu hết các mảng kinh doanh. Trong quý 2, thu nhập lãi thuần giảm hơn 31%, lãi thuần từ dịch vụ giảm gần 21%, còn hoạt động kinh doanh ngoại hối giảm hơn 40% so với cùng kỳ.
Tổng thu nhập hoạt động giảm 28,4%, trong khi chi phí hoạt động tăng hơn 10%, khiến lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh giảm trên 62%. Bên cạnh đó, chi phí dự phòng rủi ro tăng 62,4%, lên hơn 64 tỷ đồng, trở thành nguyên nhân trực tiếp khiến ngân hàng chuyển từ lãi sang lỗ trong quý 2.
Tính chung 6 tháng đầu năm, nguồn thu từ các hoạt động kinh doanh đều đi xuống, kéo lợi nhuận thuần giảm hơn 51%. Tuy nhiên, nhờ cắt giảm hơn 16% chi phí dự phòng rủi ro so với cùng kỳ, Saigonbank vẫn duy trì được lợi nhuận trước thuế hơn 48 tỷ đồng.
Không chỉ Saigonbank, triển vọng lợi nhuận tại một số nhà băng khác cũng chịu nhiều sức ép.
Trao đổi với báo chí, ông Loic Faussier, Tổng giám đốc Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Tài Lộc (Sacombank – mã chứng khoán: STB) cho biết ngân hàng đang đối mặt với nhiều khó khăn khi chi phí vốn duy trì ở mức cao cùng những tồn đọng từ các giai đoạn trước.
Theo ông, biên lãi ròng tiếp tục thu hẹp, trong khi tỷ lệ nợ xấu ước tính có thể tăng lên 5,6%, kéo chi phí dự phòng rủi ro lên hơn 4.700 tỷ đồng, thuộc nhóm cao nhất hệ thống.
Sau khi trích lập dự phòng, lợi nhuận trước thuế của Sacombank trong 6 tháng đầu năm được ước tính chỉ khoảng 1.900-2.000 tỷ đồng, giảm xấp xỉ 50% so với cùng kỳ năm trước. Nhà băng cho biết số liệu chính thức sẽ được công bố trong báo cáo tài chính sắp tới.
Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Xuất Nhập khẩu Việt Nam (Eximbank - mã chứng khoán: EIB), lợi nhuận trước thuế 6 tháng đầu năm ước đạt 730 tỷ đồng, giảm 51% so với cùng kỳ và hoàn thành 48% kế hoạch lợi nhuận cả năm.
Trước đó, Eximbank ghi nhận lợi nhuận trước thuế quý 1 đạt 338 tỷ đồng, giảm 59% so với cùng kỳ năm 2025. Như vậy, lợi nhuận quý 2 ước đạt khoảng 392 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 40% so với cùng kỳ.
Đến cuối tháng 6, tổng tài sản của Eximbank đạt 266.500 tỷ đồng, dư nợ cấp tín dụng gần 200.000 tỷ đồng. Tỷ lệ nợ xấu được duy trì ở mức 2,88%, thấp hơn ngưỡng 3%, trong khi hệ số an toàn vốn (CAR) đạt 12,5%.
Trong khi đó, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Lộc Phát Việt Nam (LPBank - mã chứng khoán: LPB) báo lợi nhuận trước thuế 6 tháng đầu năm đạt 5.973 tỷ đồng, giảm khoảng 3% so với mức 6.163 tỷ đồng của cùng kỳ năm trước.
Điểm đáng chú ý là hoạt động kinh doanh cốt lõi của LPBank vẫn duy trì đà tăng trưởng. Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh đạt 7.525 tỷ đồng, tăng 10,2%. Tuy nhiên, chi phí dự phòng rủi ro tăng mạnh lên 1.552 tỷ đồng, cao gấp 2,3 lần cùng kỳ năm 2025, qua đó làm suy giảm lợi nhuận của ngân hàng.
Tính đến ngày 30/6, tổng tài sản LPBank đạt 615.502 tỷ đồng, tăng 1,6% so với cuối năm trước. Dư nợ cho vay khách hàng đạt 429.464 tỷ đồng, tăng 9,6%, còn tiền gửi khách hàng đạt 353.513 tỷ đồng, tăng 4,71%.
Ở chiều ngược lại, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Á (VietABank - mã chứng khoán: VAB) vẫn duy trì được tăng trưởng lợi nhuận trong nửa đầu năm, dù kết quả riêng quý 2 chịu ảnh hưởng đáng kể từ việc tăng mạnh trích lập dự phòng.
Trong quý 2, VietABank ghi nhận lợi nhuận trước thuế 317 tỷ đồng, giảm 12,2% so với cùng kỳ, còn lợi nhuận sau thuế đạt 258 tỷ đồng, giảm 7,5%. Nguyên nhân chủ yếu đến từ chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng từ 5 tỷ đồng lên 96 tỷ đồng, tương đương gần 19 lần.
Tuy vậy, hoạt động kinh doanh cốt lõi vẫn duy trì đà tích cực. Thu nhập lãi thuần đạt 577 tỷ đồng, tăng 6,5%; lãi thuần từ dịch vụ tăng 54,2%, lên 37 tỷ đồng; còn kinh doanh ngoại hối đạt 19 tỷ đồng, tăng 90% so với cùng kỳ.
Ở chiều ngược lại, lãi thuần từ hoạt động kinh doanh khác giảm 32,4%, còn 23 tỷ đồng; thu từ góp vốn, mua cổ phần giảm 20%, xuống 4 tỷ đồng. Hoạt động chứng khoán đầu tư chuyển từ lỗ 7 tỷ đồng cùng kỳ sang lãi 1 tỷ đồng.
Nhờ đó, tổng thu nhập hoạt động quý II đạt 661 tỷ đồng, tăng 8,7%, trong khi chi phí hoạt động chỉ tăng 2,5%, lên 248 tỷ đồng. Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh vì vậy đạt 413 tỷ đồng, tăng 12,8%.
Lũy kế 6 tháng đầu năm, VietABank ghi nhận lợi nhuận trước thuế 827 tỷ đồng, tăng 15,7%, còn lợi nhuận sau thuế đạt 666 tỷ đồng, tăng 16,6% so với cùng kỳ năm trước.
Trong giai đoạn này, thu nhập lãi thuần đạt 1.252 tỷ đồng, tăng 8,5%; lãi thuần từ dịch vụ đạt 103 tỷ đồng, tăng 60,9%; kinh doanh ngoại hối đạt 29 tỷ đồng, tăng 107,1%; còn hoạt động kinh doanh khác mang về 48 tỷ đồng, tăng 4,3%.
Kết thúc nửa đầu năm, tổng thu nhập hoạt động của VietABank đạt 1.437 tỷ đồng, tăng 12,8%. Sau khi chi phí hoạt động tăng 7,7% lên 503 tỷ đồng, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh đạt 934 tỷ đồng, tăng 15,7%.
Dù chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng 16,3%, lên 107 tỷ đồng, mức tăng này vẫn thấp hơn tốc độ cải thiện của hoạt động kinh doanh cốt lõi, qua đó giúp lợi nhuận trước thuế tiếp tục tăng trưởng trong 6 tháng đầu năm.
LỢI NHUẬN NGÀNH NGÂN HÀNG 2026 ƯỚC TĂNG 21%
Trái ngược với bức tranh lợi nhuận phân hóa trong nửa đầu năm, nhiều tổ chức phân tích vẫn duy trì quan điểm tích cực về triển vọng ngành ngân hàng trong trung và dài hạn.
Trong báo cáo mới công bố, Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) dự báo lợi nhuận trước thuế của nhóm ngân hàng trong danh mục theo dõi sẽ tăng khoảng 21% trong năm 2026, cao hơn mức tăng 19% của năm 2025.
Động lực chủ yếu vẫn đến từ tăng trưởng tín dụng và thu nhập lãi, dù tốc độ mở rộng dư nợ được dự báo chậm lại còn khoảng 17%, thấp hơn mức 20% của năm trước.
Kịch bản này được xây dựng trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước định hướng tăng trưởng tín dụng toàn ngành khoảng 15% và tiếp tục kiểm soát dòng vốn vào lĩnh vực bất động sản.
Theo VDSC, thu nhập lãi thuần vẫn sẽ là động lực tăng trưởng chính của ngành, với mức tăng khoảng 25% so với cùng kỳ. Dù chi phí vốn được dự báo tăng thêm khoảng 90 điểm cơ bản, lên 4,3%, biên lãi ròng (NIM) của toàn ngành vẫn có thể cải thiện khoảng 10 điểm cơ bản nhờ quá trình tái định giá các khoản vay hiện hữu.
Nhóm ngân hàng thương mại có vốn nhà nước như BIDV, VietinBank và Vietcombank được đánh giá còn nhiều dư địa cải thiện NIM hơn nhờ lợi thế về nguồn tiền gửi Kho bạc Nhà nước, tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) ổn định và chu kỳ tái định giá tài sản ngắn.
Trong khi đó, thu nhập ngoài lãi được dự báo chỉ tăng khoảng 7% do nguồn thu từ xử lý nợ ngoại bảng suy giảm, nhưng sẽ được hỗ trợ bởi hoạt động bancassurance, dịch vụ tư vấn và bảo lãnh phát hành trái phiếu doanh nghiệp.
Về hiệu quả hoạt động, VDSC dự báo tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu bình quân (ROAE) của nhóm ngân hàng sẽ cải thiện từ 17,8% lên khoảng 18% trong năm nay. Trong khi đó, cổ phiếu ngân hàng hiện được giao dịch ở mức P/B khoảng 1,5 lần, thấp hơn một độ lệch chuẩn so với mức trung bình 5 năm.
Theo đơn vị phân tích, vùng định giá này chỉ xuất hiện hai lần trong những năm gần đây, gồm giai đoạn xảy ra vụ việc Vạn Thịnh Phát vào tháng 10/2022 khi P/B giảm xuống 1,22 lần, và thời điểm thị trường chịu tác động từ chính sách thuế quan của Mỹ vào tháng 4/2025 với mức 1,25 lần. Đây được xem là vùng định giá tương đối hấp dẫn, với kỳ vọng P/B của nhóm ngân hàng có thể dao động trong khoảng 1,4-2 lần trong năm 2026.
Ngoài yếu tố định giá, VDSC cho rằng ngành ngân hàng còn được hỗ trợ bởi một số động lực khác như tiến độ giải ngân đầu tư công được đẩy nhanh, góp phần cải thiện thanh khoản nền kinh tế; việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026, qua đó tạo thêm lực hút dòng vốn đối với nhóm ngân hàng do chiếm tỷ trọng vốn hóa lớn.
Bên cạnh đó, nhiều ngân hàng cũng đang triển khai các kế hoạch gia tăng năng lực tài chính và tạo thêm nguồn thu mới. Đáng chú ý, Vietcombank dự kiến hoàn tất đợt phát hành riêng lẻ, tăng vốn khoảng 6,5% trong nửa cuối năm 2026; MBBank và HDBank tiếp tục thúc đẩy kế hoạch IPO các công ty tài chính tiêu dùng MCredit và HD Saison. Một số ngân hàng khác cũng được kỳ vọng ghi nhận nguồn thu bất thường từ chuyển nhượng tài sản hoặc thu hồi nợ, như VietinBank và MSB.
