Việc nâng tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn từ 30% lên 40% được nhiều công ty chứng khoán đánh giá là một trong những thay đổi chính sách đáng chú ý nhất với ngành ngân hàng trong năm nay.
Không chỉ tạo thêm dư địa tăng trưởng tín dụng, quy định mới còn được kỳ vọng làm giảm áp lực chi phí vốn, hỗ trợ biên lãi và mở ra cơ hội mới cho nhiều nhóm cổ phiếu ngân hàng.
MỞ RỘNG DƯ ĐỊA VỐN CHO NỀN KINH TẾ
Thông tư 25/2026/TT-NHNN vừa được Ngân hàng Nhà nước ban hành đang được giới phân tích xem là một động thái mang tính bước ngoặt đối với hệ thống ngân hàng trong giai đoạn tăng trưởng mới.
Nếu như những năm gần đây, cơ quan quản lý theo đuổi lộ trình siết dần các chỉ tiêu an toàn nhằm hướng tới các chuẩn mực Basel III, thì việc nâng tỷ lệ vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung dài hạn từ 30% lên 40% được coi là một bước điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn, phù hợp với yêu cầu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh nhu cầu vốn cho đầu tư hạ tầng, bất động sản, năng lượng và sản xuất kinh doanh ngày càng gia tăng.
Theo đánh giá của Chứng khoán Vietcap, thay đổi này sẽ giúp giảm áp lực huy động vốn trung và dài hạn, vốn có chi phí cao hơn đáng kể so với nguồn vốn ngắn hạn.
Trong nhiều năm qua, để đáp ứng các quy định về tỷ lệ an toàn, nhiều ngân hàng buộc phải tăng cường phát hành chứng chỉ tiền gửi hoặc cạnh tranh lãi suất huy động ở các kỳ hạn dài, kéo theo chi phí vốn gia tăng và gây áp lực lên biên lãi ròng (NIM).
Nguồn: Vietcap
Với quy định mới, áp lực này được kỳ vọng sẽ giảm bớt. Các ngân hàng có thể sử dụng linh hoạt hơn nguồn vốn ngắn hạn với chi phí thấp để tài trợ cho các khoản vay trung và dài hạn, qua đó góp phần cải thiện hiệu quả sử dụng vốn và hạn chế nguy cơ hình thành một cuộc đua lãi suất huy động mới.
Không chỉ vậy, Thông tư 25 còn trao quyền chủ động cho Ngân hàng Nhà nước trong việc điều chỉnh tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào công thức xác định tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR), thay vì cố định ở mức 20% như trước.
Theo giới phân tích, quy định này sẽ tạo ra một "van điều tiết" thanh khoản linh hoạt hơn cho hệ thống, đặc biệt đối với nhóm ngân hàng quốc doanh - nơi đang nắm giữ phần lớn tiền gửi của Kho bạc Nhà nước.
Theo Mirae Asset, ý nghĩa lớn nhất của Thông tư 25 nằm ở việc tháo gỡ một trong những nút thắt đang hạn chế khả năng cấp vốn trung và dài hạn của hệ thống ngân hàng.
Trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng nhiều năm liên tiếp vượt tốc độ tăng trưởng huy động, áp lực thanh khoản ngày càng trở nên rõ rệt, khiến mặt bằng lãi suất huy động khó giảm sâu.
Việc nới tỷ lệ lên 40% sẽ giúp các ngân hàng tận dụng tốt hơn nguồn vốn hiện có, từ đó góp phần ổn định mặt bằng lãi suất và hỗ trợ nhu cầu vay vốn của nền kinh tế.
Chứng khoán Vietcombank (VCBS) thậm chí ước tính quy định mới có thể giúp bổ sung thêm khoảng 1 triệu tỷ đồng dư địa tín dụng trung và dài hạn cho nền kinh tế. Dòng vốn này nhiều khả năng sẽ chảy vào các lĩnh vực cần nguồn vốn lớn và thời gian thu hồi dài như hạ tầng, bất động sản, điện, năng lượng tái tạo, logistics hay các dự án đầu tư công.
Theo VCBS, tỷ trọng dư nợ trung và dài hạn của toàn hệ thống có thể quay trở lại mức 48-49%, tương đương giai đoạn 2020-2021, trong khi tăng trưởng tín dụng năm 2026 có khả năng đạt khoảng 17%.
Điều đáng chú ý là động thái này không đồng nghĩa với việc cơ quan quản lý nới lỏng các tiêu chuẩn an toàn một cách dài hạn. Trái lại, nhiều tổ chức phân tích cho rằng đây là giải pháp mang tính chuyển tiếp nhằm hỗ trợ tăng trưởng trong ngắn hạn, trước khi hệ thống ngân hàng từng bước tiến tới áp dụng đầy đủ các chuẩn mực Basel III từ năm 2028 với các yêu cầu khắt khe hơn về thanh khoản và quản trị rủi ro.
NHỮNG NGÂN HÀNG NÀO HƯỞNG LỢI NHIỀU NHẤT?
Mặc dù toàn hệ thống đều được hưởng lợi ở mức độ nhất định, song tác động của Thông tư 25 được đánh giá sẽ không phân bổ đồng đều mà tạo ra sự phân hóa rõ nét giữa các nhóm ngân hàng.
Theo Vietcap, Techcombank, MB và VIB là những cái tên được hưởng lợi trực tiếp nhất khi tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn của các ngân hàng này đang ở mức tương đối cao.
Việc nâng trần từ 30% lên 40% sẽ giúp giảm đáng kể áp lực huy động vốn dài hạn, qua đó hỗ trợ duy trì biên lãi ròng trong bối cảnh cạnh tranh lãi suất ngày càng gay gắt.
KBSV cũng cho rằng những ngân hàng đồng thời sở hữu ba đặc điểm gồm tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn cao, tỷ trọng cho vay trung dài hạn lớn và nguồn vốn CASA dồi dào sẽ hưởng lợi rõ nét nhất. Xét trên các tiêu chí này, Techcombank và MB nổi lên như hai ứng viên sáng giá nhất.
Đối với nhóm ngân hàng quốc doanh gồm Vietcombank, BIDV và VietinBank, lợi ích lại đến từ một hướng khác. Đây là những ngân hàng đang nắm giữ lượng lớn tiền gửi của Kho bạc Nhà nước và đồng thời đóng vai trò chủ lực trong việc tài trợ cho các dự án hạ tầng quy mô lớn. Việc điều chỉnh linh hoạt cách tính LDR sẽ giúp cải thiện thanh khoản, qua đó tạo thêm dư địa để mở rộng tín dụng.
Trong khi đó, các ngân hàng như VPBank, HDBank hay TPBank được kỳ vọng sẽ giảm bớt áp lực huy động vốn kỳ hạn dài. Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi các ngân hàng này đang đẩy mạnh cho vay mua nhà, tín dụng tiêu dùng và các khoản vay trung dài hạn có lợi suất cao. Việc chi phí vốn được kiểm soát tốt hơn sẽ góp phần bảo vệ NIM trong bối cảnh cạnh tranh lãi suất cho vay ngày càng gay gắt.
VCBS đánh giá nhóm ngân hàng tư nhân lớn như Techcombank, MB, VPBank, ACB hay Sacombank sẽ có thêm dư địa để mở rộng các phân khúc cho vay mang lại lợi suất cao như bất động sản, hạ tầng hay tín dụng bán lẻ mà không phải chịu áp lực quá lớn trong việc gia tăng nguồn vốn dài hạn với chi phí cao.
Đối với các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ đang tiệm cận ngưỡng quy định cũ, Thông tư 25 được xem như một "khoảng đệm" quan trọng, giúp giảm áp lực thanh khoản và hạn chế nguy cơ phải tham gia mạnh vào cuộc đua lãi suất huy động.
Không chỉ dừng lại ở ngành ngân hàng, các lĩnh vực bất động sản, xây dựng, vật liệu, điện, khu công nghiệp hay logistics cũng được kỳ vọng hưởng lợi gián tiếp từ khả năng cung ứng vốn trung và dài hạn được cải thiện.
Trong bối cảnh mặt bằng định giá cổ phiếu ngân hàng vẫn ở mức hấp dẫn và tăng trưởng tín dụng được kỳ vọng tăng tốc trong nửa cuối năm, nhiều công ty chứng khoán cho rằng Thông tư 25 có thể trở thành một trong những chất xúc tác quan trọng mở ra một vòng phân hóa mới trên thị trường.
Theo đó, những ngân hàng sở hữu lợi thế về CASA, thanh khoản, chất lượng tài sản và khả năng đáp ứng các chuẩn mực Basel III nhiều khả năng sẽ tiếp tục trở thành tâm điểm của dòng tiền trong thời gian tới.
