Sau nhiều năm kiên định với mục tiêu siết chặt các chỉ tiêu an toàn nhằm hạn chế rủi ro hệ thống, Ngân hàng Nhà nước đang phát đi tín hiệu điều hành linh hoạt hơn khi liên tiếp ban hành các cơ chế đặc thù để khơi thông dòng vốn cho nền kinh tế.
Từ việc nới giới hạn sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung - dài hạn đến cơ chế "miễn" room tín dụng cho 18 dự án trọng điểm của Vingroup, Sun Group và Masterise, những điều chỉnh mới đang mở thêm dư địa tăng trưởng cho nhiều ngân hàng cũng như hàng loạt doanh nghiệp trong các lĩnh vực hạ tầng, bất động sản và vật liệu xây dựng.
NỚI “VÒNG KIM CÔ” TÍN DỤNG
Báo cáo mới nhất của Chứng khoán KBSV cho biết, Công văn số 5386/NHNN-TD vừa được Ngân hàng Nhà nước ban hành là một trong những cơ chế tín dụng đặc thù đáng chú ý nhất từ đầu năm.
Theo đó, các ngân hàng thương mại được phép loại trừ phần dư nợ cấp cho 18 dự án trọng điểm khỏi hạn mức tăng trưởng tín dụng được giao. Đồng thời, các ngân hàng cũng có thể được xem xét nới giới hạn cấp tín dụng đối với một khách hàng hoặc nhóm khách hàng liên quan theo Quyết định 09/2024/QĐ-TTg.
Danh mục được hưởng cơ chế đặc biệt này gồm 18 dự án hạ tầng quy mô lớn do Vingroup, Sun Group và Masterise đề xuất, tập trung vào các công trình hàng không, đường sắt tốc độ cao và các dự án phục vụ APEC.
Theo KBSV, tổng nhu cầu huy động vốn của nhóm dự án lên tới 752.100 tỷ đồng, triển khai trong giai đoạn 2026-2033, trong đó khoảng 85% tổng vốn sẽ được giải ngân ngay trong ba năm đầu.
Với giả định tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống năm 2026 đạt khoảng 15%, tương ứng dư nợ tín dụng đạt 21,384 triệu tỷ đồng, quy mô giải ngân cho nhóm dự án này ước tương đương khoảng 1% tổng dư nợ mỗi năm trong giai đoạn 2026-2028, đóng góp thêm khoảng 0,5-1 điểm phần trăm tăng trưởng tín dụng mỗi năm.
Theo KBSV, con số này cho thấy Ngân hàng Nhà nước vẫn duy trì quan điểm điều hành khá thận trọng. Quy mô hỗ trợ đủ lớn để tạo cú hích cho các dự án hạ tầng chiến lược nhưng chưa làm thay đổi đáng kể định hướng điều hành tín dụng chung.
Điều này cũng đồng nghĩa tác động sẽ không lan tỏa đồng đều tới toàn bộ hệ thống ngân hàng mà tập trung vào một số nhà băng đủ năng lực thu xếp vốn cho các dự án quy mô lớn.
Bên cạnh dư địa tăng trưởng tín dụng, KBSV cũng lưu ý áp lực huy động vốn sẽ gia tăng đối với các ngân hàng trực tiếp tham gia tài trợ khi khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn tiếp tục nới rộng từ cuối năm 2025.
Tuy nhiên, áp lực này phần nào được giảm bớt khi Ngân hàng Nhà nước trước đó đã ban hành Thông tư 25/2026/TT-NHNN, cho phép nâng tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn từ 30% lên 40%, đồng thời bổ sung 20% tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào công thức tính tỷ lệ LDR.
Theo KBSV, nếu huy động vốn toàn hệ thống cải thiện và đầu tư công được đẩy nhanh trong nửa cuối năm, mặt bằng lãi suất huy động nhiều khả năng sẽ ổn định, thậm chí có thể giảm nhẹ từ quý 3/2026.
Tương tự, phân tích của Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam (MAS) cho biết, việc nâng tỷ lệ vốn ngắn hạn được sử dụng cho vay trung và dài hạn (SFL) từ 30% lên 40% được xem là bước điều chỉnh có ý nghĩa lớn bởi trong giai đoạn 2019-2023, Ngân hàng Nhà nước liên tục giảm tỷ lệ này nhằm hạn chế rủi ro mất cân đối kỳ hạn trong hệ thống ngân hàng.
Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đã thay đổi đáng kể. Cuối năm 2025, tín dụng toàn hệ thống tăng khoảng 19%, trong khi huy động vốn chỉ tăng khoảng 14%. Đặc biệt, tốc độ tăng trưởng tín dụng trung và dài hạn đạt khoảng 26-27%, cao gần gấp đôi mức tăng của tín dụng ngắn hạn.
Việc nâng trần SFL giúp các ngân hàng có thể sử dụng linh hoạt hơn nguồn vốn huy động ngắn hạn với chi phí thấp để tài trợ cho các khoản vay dài hạn, giảm áp lực phải huy động tiền gửi kỳ hạn dài với lãi suất cao hoặc phát hành trái phiếu.
Trước đó, trong tháng 5/2026, Ngân hàng Nhà nước cũng đã có công văn cho phép 25 tổ chức tín dụng được loại trừ phần dư nợ tăng thêm cho nhà ở xã hội, khu công nghiệp, khu chế xuất khỏi "room" tăng trưởng tín dụng bất động sản và ban hành Thông tư 08/2026/TT-NHNN, cho phép chỉ loại trừ 80% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn các nhà băng khi tính LDR.
Nhận xét về các động thái liên tiếp "nới phanh" quản trị rủi ro và nới room tín dụng gần đây, nhiều chuyên gia cho rằng, Ngân hàng Nhà nước đang phải chấp nhận đánh đổi một phần rủi ro để hỗ trợ tăng trưởng.
"Với mục tiêu tăng trưởng hai con số như hiện nay, nếu giữ nguyên các "barie" như hiện tại, ngành ngân hàng sẽ không cung ứng đủ nguồn lực cho tăng trưởng. Việc nới lỏng các con ốc của bộ máy quản trị rủi ro, về mặt tích cực là hỗ trợ tăng trưởng, song về mặt tiêu cực là khiến các rủi ro hệ thống ngày càng nghiêm trọng hơn, đặc biệt là tình trạng mất cân đối kỳ hạn và chênh lệch cho vay/huy động ngày càng tăng", một chuyên gia kinh tế cảnh báo.
LOẠT DOANH NGHIỆP “THỞ PHÀO”
Nhận xét về các động thái liên tiếp "nới phanh" quản trị rủi ro và nới room tín dụng gần đây, KBSV đánh giá nhóm hưởng lợi trực tiếp sẽ là các ngân hàng có năng lực tài trợ dự án hạ tầng lớn, nền tảng huy động vốn mạnh và chất lượng tài sản tốt, đặc biệt là nhóm ngân hàng quốc doanh.
Ngoài ra, Techcombank (TCB), Sacombank (STB) và LPBank (LPB) cũng được kỳ vọng hưởng lợi nhờ mối quan hệ tín dụng đã được thiết lập từ trước với Vingroup.
Ở chiều ngược lại, KBSV cũng cảnh báo việc tập trung dư nợ lớn vào một số chủ đầu tư có thể khiến rủi ro tập trung tín dụng gia tăng, đòi hỏi các ngân hàng phải siết chặt hơn công tác quản trị rủi ro.
Theo MAS, nhóm hưởng lợi đầu tiên là ba ngân hàng quốc doanh gồm Vietcombank (VCB), BIDV (BID) và VietinBank (CTG). Đây là nhóm vừa được mở rộng dư địa cho vay trung dài hạn, vừa hưởng lợi từ việc điều chỉnh cách tính tỷ lệ LDR khi đang nắm giữ lượng lớn tiền gửi Kho bạc Nhà nước.
Trong đó, Vietcombank tiếp tục được đánh giá nổi bật nhờ chất lượng tài sản tốt, NIM ổn định và khả năng kiểm soát rủi ro cao.
Nhóm hưởng lợi tiếp theo là các ngân hàng có tỷ lệ CASA lớn như Techcombank (TCB) và MB (MBB). Theo MAS, lợi thế huy động nguồn vốn chi phí thấp giúp hai ngân hàng này tận dụng tốt hơn việc nới giới hạn SFL để mở rộng tín dụng trung và dài hạn, qua đó cải thiện biên lãi ròng.
Đối với Techcombank, tác động càng rõ hơn khi ngân hàng này có tỷ trọng cho vay bất động sản tương đối lớn và từng tiến gần giới hạn SFL trước khi chính sách được điều chỉnh.
Ở nhóm ngân hàng bán lẻ, VPBank (VPB), HDBank (HDB) và TPBank (TPB) cũng được đánh giá hưởng lợi nhờ danh mục cho vay mua nhà và tiêu dùng có tài sản bảo đảm chiếm tỷ trọng lớn.
Không chỉ dừng ở ngành ngân hàng, MAS cho rằng dòng vốn dài hạn được khơi thông sẽ lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác.
Trong nhóm bất động sản nhà ở, các doanh nghiệp như Vinhomes (VHM), Khang Điền (KDH), Nam Long (NLG) và Novaland (NVL) có thể hưởng lợi nhờ khả năng tiếp cận vốn tốt hơn cũng như triển vọng cải thiện nhu cầu mua nhà nếu lãi suất cho vay giảm.
Đối với bất động sản khu công nghiệp, Kinh Bắc (KBC), IDICO (IDC) và Becamex IDC (BCM) được kỳ vọng hưởng lợi khi có thêm nguồn vốn để mở rộng quỹ đất và phát triển hạ tầng phục vụ dòng vốn FDI.
Các doanh nghiệp hạ tầng như HHV, CII, VCG, FCN cũng được đánh giá tích cực bởi đặc thù các dự án BOT, giao thông thường có vòng đời đầu tư rất dài và phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn trung, dài hạn.
Trong khi đó, nhóm vật liệu xây dựng và thép gồm Hòa Phát (HPG), Hoa Sen (HSG), Nam Kim (NKG) và Xi măng Hà Tiên (HT1) có thể hưởng lợi khi các dự án hạ tầng được đẩy nhanh tiến độ, kéo theo nhu cầu tiêu thụ vật liệu xây dựng tăng lên.
Theo giới phân tích, việc Ngân hàng Nhà nước liên tiếp điều chỉnh các quy định về quản trị rủi ro cho thấy cơ quan điều hành đang lựa chọn cách tiếp cận linh hoạt hơn nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, đây không phải là sự nới lỏng đại trà mà là cơ chế có chọn lọc, hướng dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên và các dự án có tính lan tỏa cao.
Vì vậy, cơ hội sẽ tập trung nhiều hơn vào những ngân hàng có nền tảng vốn vững, năng lực quản trị tốt và các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực trực tiếp hưởng lợi từ dòng vốn đầu tư trung và dài hạn.