Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW (Nghị quyết 79) về phát triển kinh tế nhà nước trong bối cảnh mới, tái khẳng định khu vực kinh tế nhà nước là “thành phần đặc biệt quan trọng” của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, giữ vai trò chủ đạo trong ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an ninh – quốc phòng và điều tiết tổng cầu.
Trong bối cảnh thị trường chứng khoán đang tìm kiếm những động lực tăng trưởng mang tính nền tảng và dài hạn, Nghị quyết 79 được kỳ vọng sẽ trở thành cú hích chính sách đáng chú ý.
Không chỉ mang ý nghĩa định hướng, Nghị quyết 79 còn mở ra kỳ vọng về một chu kỳ tái định giá mới, trong đó nhóm doanh nghiệp nhà nước niêm yết – đặc biệt là các doanh nghiệp đầu ngành, quy mô lớn – có thể trở thành điểm nhấn và lực dẫn dắt thị trường.
Theo giới phân tích, tương tự như tác động lan tỏa của Nghị quyết 68 đối với khu vực kinh tế tư nhân, Nghị quyết 79 đang đặt nền móng cho việc nâng cao vai trò và hiệu quả của khu vực kinh tế nhà nước, từ đó tác động trực tiếp tới diễn biến thị trường chứng khoán.
CƠ CHẾ TRUYỀN DẪN CỦA NGHỊ QUYẾT 79 TỚI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
Ở góc độ tổng thể, Nghị quyết 79 đặt ra lộ trình nâng cao vai trò khu vực kinh tế nhà nước đến năm 2030, với mục tiêu hình thành các tập đoàn nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh khu vực và từng bước vươn ra thị trường quốc tế.
Định hướng này được đánh giá sẽ tạo tác động tích cực tới thị trường chứng khoán, khi trọng tâm chính sách chuyển từ quản lý hành chính sang phát triển doanh nghiệp theo chuẩn mực thị trường, quản trị minh bạch và hiệu quả vốn.
Theo ông Nguyễn Thế Minh – Giám đốc Phân tích Chứng khoán Yuanta Việt Nam, Nghị quyết 79 đánh dấu sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý vốn nhà nước, từ “quản lý hạn chế” sang “kiến tạo phát triển”. “Kinh tế nhà nước được tái định vị như một công cụ vật chất để định hướng, dẫn dắt và điều tiết nền kinh tế”, ông Minh nhận định.
Phân tích sâu hơn, ông Nguyễn Thế Minh cho rằng tác động của Nghị quyết 79 tới thị trường chứng khoán được thể hiện rõ thông qua ba cơ chế truyền dẫn chính.
Trước hết là cơ chế giữ lại nguồn lực để tái đầu tư. Lần đầu tiên, toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp nhà nước được phép sử dụng để tăng vốn điều lệ, thay vì phải nộp về ngân sách.
Theo ông Minh, cơ chế này trực tiếp tháo gỡ nút thắt thiếu hụt vốn cấp 1 tại các ngân hàng quốc doanh, đặc biệt là BIDV và VietinBank – những tổ chức chịu áp lực lớn từ yêu cầu an toàn vốn Basel II/III trong khi vẫn phải duy trì chi trả cổ tức tiền mặt.
Bên cạnh đó, Nghị quyết 79 cũng thiết lập cơ chế phân tách rõ ràng giữa doanh nghiệp “chiến lược” và doanh nghiệp mang tính “thương mại”. Theo đó, Nhà nước sẽ tiếp tục nắm giữ từ trên 50% đến 100% vốn tại các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực then chốt như quốc phòng, an ninh, năng lượng, tài chính – ngân hàng và hạ tầng giao thông trọng điểm.
Ngược lại, tại các doanh nghiệp thương mại – nơi khu vực tư nhân có thể làm tốt – tỷ lệ sở hữu nhà nước sẽ giảm xuống mức không chi phối. Theo ông Nguyễn Thế Minh, cách tiếp cận này sẽ kích hoạt một làn sóng thoái vốn trong giai đoạn 2026–2027, qua đó tạo thêm “hàng hóa” chất lượng cho thị trường chứng khoán.
Một điểm nhấn khác được chuyên gia Yuanta đề cập là cơ chế khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai. Việc định hướng quản lý và hạch toán đất đai theo nguyên tắc thị trường, đặc biệt với các doanh nghiệp nhà nước sở hữu quỹ đất lớn, được xem là động lực quan trọng giúp tháo gỡ các vướng mắc pháp lý kéo dài, từ đó cải thiện giá trị tài sản và hiệu quả sử dụng vốn.
Những thay đổi mang tính thể chế này diễn ra trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi. VN-Index được dự báo duy trì xu hướng tăng trung hạn trong giai đoạn 2026–2027, nhờ triển vọng tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và mặt bằng định giá còn hấp dẫn ở nhiều nhóm cổ phiếu cơ bản.
Đồng thời, kỳ vọng được nâng hạng từ thị trường Cận biên lên Mới nổi thứ cấp theo FTSE Russell, cũng như triển vọng được MSCI xem xét nâng hạng trong tương lai gần, được xem là lực đỡ quan trọng cho dòng vốn ngoại.
NHÓM DOANH NGHIỆP CÓ VỐN NHÀ NƯỚC LÀ TÂM ĐIỂM CỦA DÒNG TIỀN
Trong bức tranh đó, nhóm cổ phiếu có vốn nhà nước lớn, đặc biệt là các doanh nghiệp đầu ngành, đang nổi lên như nhóm hưởng lợi trực tiếp từ Nghị quyết 79. Theo đánh giá của MBS, các doanh nghiệp sở hữu nền tảng tài chính vững vàng, lượng tiền mặt dồi dào, hiệu quả hoạt động cao với ROE trên 10%, trong khi định giá thị trường vẫn ở mức hấp dẫn, sẽ là tâm điểm của dòng tiền trong giai đoạn tới.
Ngoài doanh nghiệp nhà nước, các cổ phiếu trong lĩnh vực hạ tầng và tài sản chiến lược cũng có cơ hội hưởng lợi từ tiến độ giải ngân đầu tư công mạnh mẽ (liên quan mục tiêu phát triển cơ sở hạ tầng trong Nghị quyết), điều này gián tiếp hỗ trợ các ngành xây dựng, vật liệu xây dựng, logistics,…
Theo chia sẻ của ông Nguyễn Thế Minh, nhóm ngân hàng thương mại nhà nước sẽ là một trong những nhóm hưởng lợi rõ nét nhất. Vietcombank tiếp tục được xác định là ngân hàng dẫn đầu về hiệu quả hoạt động và chất lượng tài sản, nhiều khả năng trở thành ngân hàng Việt Nam đầu tiên lọt Top 100 châu Á, qua đó duy trì mức định giá cao nhất ngành.
Trong khi đó, BIDV và VietinBank, với quy mô tài sản lớn nhưng hệ số an toàn vốn còn mỏng, sẽ hưởng lợi lớn từ cơ chế cho phép giữ lại lợi nhuận để bổ sung vốn, tạo dư địa mở rộng tín dụng và tăng trưởng lợi nhuận trong trung hạn.
Với lĩnh vực bất động sản khu công nghiệp, Nghị quyết 79 được chuyên gia Yuanta đánh giá là “mỏ vàng” về mặt đất đai. Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam hiện quản lý khoảng 400.000 ha đất và có kế hoạch chuyển đổi 40.000 ha sang khu công nghiệp, cụm công nghiệp đến năm 2030.
Việc cho phép hạch toán đất đai theo giá thị trường được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những lo ngại trước đây về thất thoát tài sản nhà nước, đồng thời mở ra dư địa tăng mạnh giá trị tài sản ròng. Các doanh nghiệp liên quan như PHR, DPR, NTC cũng được hưởng lợi thông qua cơ chế đền bù đất và quyền tham gia góp vốn vào các dự án khu công nghiệp mới.
Trong lĩnh vực năng lượng và dầu khí, Nghị quyết 79 tiếp tục khẳng định vai trò then chốt của Nhà nước trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, qua đó mang ý nghĩa bảo chứng chính sách đối với Tập đoàn Dầu khí Việt Nam và các đơn vị thành viên. Theo ông Nguyễn Thế Minh, việc nhấn mạnh hoàn thành các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia là tín hiệu tích cực cho chuỗi dự án khí – điện Lô B – Ô Môn.
Theo đó, PVS được đánh giá hưởng lợi lớn từ các gói thầu EPC, PVD hưởng lợi từ nhu cầu khoan thăm dò gia tăng, trong khi GAS tiếp tục giữ vai trò điều tiết thị trường khí với cơ chế giá theo thị trường giúp bảo vệ biên lợi nhuận.
Ở chiều ngược lại, một số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực mang tính thương mại như PVI được xem là trường hợp đáng chú ý. Việc Nhà nước dự kiến thoái vốn hoàn toàn tại các doanh nghiệp này, theo chuyên gia Yuanta, sẽ giúp loại bỏ các rào cản hành chính, mở đường cho quản trị tư nhân và tạo dư địa tái định giá cổ phiếu.
Cuối cùng, ông Nguyễn Thế Minh nhấn mạnh rằng quy định Nhà nước chỉ nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống tại các doanh nghiệp thương mại sẽ buộc SCIC phải đẩy nhanh tiến độ thoái vốn. Nghị quyết 79 định hướng SCIC chuyển đổi từ vai trò “giữ hộ vốn” sang “kinh doanh vốn”, hoạt động như một quỹ đầu tư quốc gia theo mô hình Temasek, qua đó tạo động lực tái cơ cấu danh mục và dòng vốn vào các lĩnh vực công nghệ, hạ tầng số và năng lượng xanh.
