Nhiều thói quen trong sinh hoạt hàng ngày có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tổng thể, trong đó có sức khỏe mắt. Từ chế độ ăn uống đến thời gian sử dụng các thiết bị điện tử, những lựa chọn tưởng chừng đơn giản đều góp phần duy trì thị lực khỏe mạnh về lâu dài.
Dù những nguyên tắc cơ bản để chăm sóc mắt đã khá quen thuộc, vẫn có một thói quen phổ biến thường bị xem nhẹ là ngủ khi vẫn đeo kính áp tròng. Sau một ngày dài, việc ngủ quên mà chưa tháo kính có thể khiến nhiều người nghĩ rằng không có gì đáng lo. Thế nhưng, thói quen này lại có thể tạo ra những điều kiện bất lợi và làm tăng nguy cơ tổn thương cho mắt.
HIỂM HỌA KHÔNG THỂ XEM THƯỜNG
Ngủ khi vẫn đeo kính áp tròng có thể gây hại cho mắt vì làm giảm lượng oxy đến giác mạc, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và làm tăng nguy cơ loét giác mạc.
Giác mạc là lớp ngoài trong suốt của mắt và cần được cung cấp oxy liên tục từ không khí để duy trì hoạt động bình thường. Khi thức, mỗi lần chớp mắt sẽ giúp dàn đều nước mắt giàu oxy trên bề mặt giác mạc.
Khi nhắm mắt ngủ, lượng oxy từ không khí tiếp xúc với giác mạc tiếp tục giảm do bị mí mắt che phủ. Nếu vẫn đeo kính áp tròng trong lúc này, mắt gần như phải chịu một hàng rào kép khiến giác mạc càng khó nhận đủ oxy.
Tình trạng thiếu oxy này còn gọi là hypoxia, có thể làm giác mạc suy yếu và sưng lên, đồng thời giảm khả năng chống lại vi khuẩn. Nếu kéo dài, tình trạng thiếu oxy khiến giác mạc dễ bị tổn thương và nhiễm trùng hơn.
Không chỉ làm giảm lượng oxy, việc ngủ khi đeo kính áp tròng còn có thể tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi. Mắt thường xuyên tiếp xúc với vi khuẩn từ bàn tay, môi trường xung quanh và nhiều nguồn khác.
Trong điều kiện bình thường, nước mắt giúp rửa trôi những vi sinh vật này trước khi chúng gây hại. Tuy nhiên, kính áp tròng có thể giữ vi khuẩn trên bề mặt mắt, tạo ra môi trường ấm và ẩm, thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.
Những vi khuẩn bị giữ lại trên bề mặt mắt có thêm nhiều giờ để xâm nhập vào giác mạc, làm tăng nguy cơ viêm giác mạc do vi sinh vật, một dạng nhiễm trùng giác mạc nghiêm trọng.
Người mắc bệnh có thể bị đau mắt, đỏ mắt, tiết dịch và nhìn mờ. Trong trường hợp nặng, nhiễm trùng có thể để lại sẹo giác mạc, thậm chí gây mất thị lực vĩnh viễn.
Ngay cả những loại kính áp tròng được phép đeo qua đêm cũng có nguy cơ gây nhiễm trùng cao hơn so với kính áp tròng dùng ban ngày và được tháo ra trước khi ngủ. Một số bằng chứng cho thấy ngủ khi đeo kính áp tròng có thể làm nguy cơ nhiễm trùng mắt tăng từ 6 - 8 lần.
Một biến chứng nghiêm trọng khác là loét giác mạc. Đây là tình trạng xuất hiện một vết loét hở trên giác mạc, thường do nhiễm trùng gây ra. Ngủ khi đeo kính áp tròng được xem là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến tình trạng này.
Các triệu chứng thường khá rõ rệt, chẳng hạn như đau mắt dữ dội, cảm giác có dị vật trong mắt, đặc biệt nhạy cảm với ánh sáng và chảy nhiều nước mắt.
Khi xuất hiện loét giác mạc, việc điều trị thường cần đến thuốc nhỏ mắt kháng sinh và sự theo dõi sát sao của bác sĩ chuyên khoa mắt. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, vết loét có thể để lại sẹo vĩnh viễn, làm suy giảm thị lực. Trong những trường hợp nghiêm trọng nhất, tổn thương có thể đến mức phải ghép giác mạc.
THÓI QUEN ĐƠN GIẢN GIÚP ĐÔI MẮT KHỎE MẠNH
Để tránh làm tổn thương mắt, đầu tiên là nên tránh ngủ khi đang đeo kính áp tròng. Kết hợp cùng với một số thói quen đơn giản trong sinh hoạt hàng ngày cũng có thể góp phần bảo vệ sức khỏe đôi mắt và duy trì thị lực lâu dài.
Khám mắt định kỳ là một trong những cách quan trọng để phát hiện sớm các vấn đề về mắt trước khi chúng trở nên nghiêm trọng. Nhiều bệnh lý mắt nguy hiểm, chẳng hạn như bệnh tăng nhãn áp và bệnh võng mạc do tiểu đường, thường không gây ra triệu chứng rõ rệt trong giai đoạn đầu.
Việc kiểm tra mắt thường xuyên giúp các chuyên gia phát hiện những dấu hiệu bất thường ngay từ sớm, thậm chí trước khi thị lực có biểu hiện thay đổi, qua đó tạo điều kiện để điều trị và can thiệp kịp thời.
Chế độ ăn uống cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ thị lực. Bổ sung đầy đủ những dưỡng chất cần thiết có thể giúp giảm viêm và hạn chế tác động của stress oxy hóa lên mắt.
Theo đó, các loại thực phẩm giàu axit béo omega-3 như cá hồi và cá mòi có tác dụng giảm viêm và giúp giảm nguy cơ mắc những bệnh lý đe dọa thị lực.
Đặc biệt, với những người dành nhiều thời gian sử dụng các thiết bị kỹ thuật số, trung bình khoảng 7,4 giờ mỗi ngày, một chế độ ăn giàu chất chống oxy hóa càng có ý nghĩa bởi thời gian sử dụng màn hình kéo dài có thể làm gia tăng stress oxy hóa ở võng mạc.
Để bổ sung chất chống oxy hóa cho cơ thể, có thể tăng cường các loại rau lá xanh cùng những loại trái cây có màu sắc đa dạng trong chế độ ăn hằng ngày.
Bảo vệ mắt khỏi ánh nắng mặt trời cũng là một thói quen không nên bỏ qua. Tia cực tím (UV) không chỉ gây tổn thương cho da mà còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe đôi mắt.
Việc tiếp xúc với tia UV trong thời gian dài có liên quan đến nguy cơ mắc đục thủy tinh thể và thoái hóa điểm vàng. Kính râm chống UV giúp hạn chế tác động của bức xạ cực tím có hại, vốn có thể thúc đẩy sự hình thành đục thủy tinh thể sớm và thậm chí làm tăng nguy cơ xuất hiện ung thư trên bề mặt mắt.
Cuối cùng, đôi mắt cũng cần được nghỉ ngơi, đặc biệt khi phải làm việc nhiều giờ trước màn hình máy tính hoặc điện thoại. Việc nhìn màn hình liên tục có thể dẫn đến mỏi mắt kỹ thuật số, với các triệu chứng thường gặp như khô mắt, đau đầu và nhìn mờ.
Do đó, nên áp dụng quy tắc 20/20/20 để hạn chế tình trạng này. Cụ thể, cứ sau 20 phút nhìn màn hình, nên hướng mắt ra một vật cách ít nhất 20 feet (tương đương khoảng 6m) trong ít nhất 20 giây.
