Giá vàng liên tục lao dốc những ngày qua không chỉ khiến thị trường sôi động mà còn kéo theo hàng loạt tâm trạng trái chiều trong cộng đồng nhà đầu tư.
Trên các diễn đàn tài chính, không ít người thừa nhận đang sống trong cảm giác thấp thỏm khi khoản đầu tư từng sinh lời nay bất ngờ bốc hơi hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng.
NHÀ ĐẦU TƯ HOANG MANG
Tâm lý lo lắng càng rõ nét ở những người mua vàng ở vùng giá cao. Dù không sử dụng đòn bẩy tài chính hay tiền vay mượn, việc chứng kiến giá giảm từng ngày vẫn khiến nhiều người mất ăn mất ngủ và liên tục đặt câu hỏi nên tiếp tục nắm giữ hay chấp nhận bán ra để giảm thiểu rủi ro.
“Có nên bán tháo vàng không mọi người? Mình mua 3 cây lúc 17,4 triệu đồng, giờ mỗi ngày nhìn giá vàng mà ăn không ngon ngủ không yên dù tiền mua không vay mượn gì nhưng cứ lo có bao giờ vàng nó thành sắt vụn không? Có ai mua đỉnh nhiều như mình giờ sao rồi ạ?”.
Trong khi đó, một bộ phận nhà đầu tư lại đứng trước bài toán khó hơn là bán vàng ở thời điểm hiện tại để chờ mua lại ở mức giá thấp hơn hay kiên nhẫn giữ tài sản.
“Em có 10 cây vàng. Mua lúc 17,5 triệu đồng. Giờ vàng đang hạ. Em nghĩ có thể sẽ thủng mốc 11 triệu đồng/lượng. Em định bán ở mốc 12,8 triệu đồng này rồi nếu xuống 11 triệu đồng thì mua tiếp. Em rất mong anh chị cho em chút ý kiến. Trước đó vàng hạ xuống 15 triệu đồng định bán rồi mua lại rồi”.
Không chỉ những người sở hữu số lượng lớn vàng mới chịu áp lực. Với nhiều người lao động tích cóp từng chỉ vàng để dành, việc tài sản giảm giá trong thời gian ngắn cũng đủ mang đến cảm giác tiếc nuối và hoang mang. Không ít người đang cân nhắc cắt lỗ dù khoản đầu tư mới được thực hiện cách đây vài ngày.
“Mình buồn quá các bạn ạ! Sự tình là thế này, mình mua vàng theo kiểu tích sản được gần 1 cây. Hôm rồi có mấy chục triệu lại vào tiếp 5 chỉ vàng tư nhân với giá 14,42 triệu đồng. Mới có mấy hôm mất bay 5 triệu đồng. Người không có tiền như mình tiếc quá ạ. Giờ có nên bán cắt lỗ k ạ?”.
Bên cạnh câu chuyện lãi lỗ, đà giảm của vàng còn khiến nhiều người lần đầu có ý định tích sản bằng kim loại quý này tìm đến các diễn đàn để xin lời khuyên.
“Dạo này vàng xuống, lướt đâu cũng thấy bàn vàng. Em muốn hỏi là có nên gửi vàng cho bên thứ ba không ạ (ví dụ như ngân hàng). Em dự định bắt đầu mua vàng tích lũy để sau này cưới xin lỡ vàng tăng đỡ phải mua, dưới em còn mấy đứa em nữa. Mà em ở trọ sợ mất, gửi về nhà cũng không yên tâm vì nhà đi làm hết hay để nhà không. Nhà em cũng bị trộm vào lấy hết laptop, điện thoại hai lần dù có camera. Sau ra tòa đền bù cũng không được mấy. Em xin lời khuyên ạ”.
Ở nhóm nhà đầu tư có kế hoạch tài chính dài hạn, nỗi băn khoăn lại mang màu sắc khác. Những người đang giữ vàng để chuẩn bị cho các khoản chi lớn trong tương lai như mua nhà, cưới hỏi hay tích lũy tài sản đều đứng trước câu hỏi liệu có nên chốt lời sớm hay tiếp tục chờ đợi thị trường hồi phục.
“Em mua nhà tiến độ đến đầu năm 2028 mới phải vào hết tiền tương ứng với số vàng đang giữ. Vậy em có nên bán vàng thời điểm này không hay giữ chờ đến khi đó các bác nhỉ? Vì em sợ giảm như này đến khi đó không biết có lên không. Em mua vàng lúc 8x và đang lãi một ít ạ”.
Không ít trường hợp còn rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan khi phát sinh nhu cầu tiền mặt đột xuất. Bán vàng lúc giá giảm đồng nghĩa với việc chấp nhận khoản lỗ đáng kể, nhưng vay vốn ngân hàng lại kéo theo áp lực lãi suất và rủi ro nếu thị trường tiếp tục diễn biến ngoài dự đoán.
“Nhờ các bác tư vấn giúp em. Em đang cần 500 triệu đồng. Nếu giờ em bán vàng thì bị lỗ hơn 100 triệu đồng, vậy có nên bán vàng hay vay ngân hàng lãi suất ưu đãi 7% để khi vàng tăng thì bán trả ngân hàng các bác ơi”.
CƠN LỐC TÂM LÝ PHÍA SAU NHỮNG PHIÊN VÀNG GIẢM GIÁ
Đằng sau những câu hỏi dồn dập về việc nên bán hay tiếp tục nắm giữ vàng là tâm lý lo lắng đang lan rộng trong một bộ phận nhà đầu tư khi giá kim loại quý liên tục đi xuống.
Không ít người thừa nhận thường xuyên theo dõi bảng giá, mất ngủ hoặc cảm thấy tiếc nuối khi chứng kiến khoản lợi nhuận tích lũy trước đó thu hẹp nhanh chóng. Đây được xem là phản ứng khá phổ biến trong những giai đoạn thị trường biến động mạnh.
Theo các nghiên cứu về tài chính hành vi, con người thường phản ứng với thua lỗ mạnh hơn nhiều so với niềm vui khi đạt được khoản lợi nhuận có giá trị tương đương. Hiện tượng này được gọi là ác cảm thua lỗ.
Các công trình nghiên cứu cho thấy nhà đầu tư thường nhạy cảm với các khoản lỗ hơn là các khoản lãi, khiến cảm giác lo lắng gia tăng khi giá tài sản giảm liên tục.
Tâm lý này càng trở nên rõ nét trong bối cảnh giá vàng biến động mạnh. Khi giá liên tục giảm, nhiều người không chỉ lo ngại tài sản tiếp tục mất giá mà còn bị ám ảnh bởi suy nghĩ giá như bán sớm hơn hoặc nếu tiếp tục giảm thì sao.
Theo các nghiên cứu về hành vi đầu tư, những khoản lỗ trước đó có thể khiến nhà đầu tư trở nên nhạy cảm hơn với các biến động tiếp theo của thị trường. Từ đó làm gia tăng áp lực tâm lý và xu hướng đưa ra quyết định dựa trên cảm xúc thay vì kế hoạch đầu tư ban đầu.
Một yếu tố khác góp phần khuếch đại sự hoang mang là tâm lý đám đông. Trong các giai đoạn thị trường giảm sâu, lượng thông tin tiêu cực xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội và các diễn đàn đầu tư thường khiến nỗi lo lan truyền nhanh hơn.
Nghiên cứu về các cú sụt giảm trên thị trường tài chính cho thấy tâm lý sợ thua lỗ có thể tạo ra phản ứng dây chuyền, khiến nhà đầu tư đồng loạt tìm cách bảo vệ tài sản và từ đó làm gia tăng biến động của thị trường.
Ngoài ra, các nghiên cứu cũng ghi nhận một hiện tượng được gọi là ác cảm thua lỗ ngắn hạn. Theo đó, việc liên tục theo dõi giá tài sản có thể khiến nhà đầu tư tập trung quá mức vào các biến động ngắn hạn, cảm nhận rõ hơn những khoản lỗ tạm thời và dễ rơi vào trạng thái căng thẳng.
Chính vì vậy, trong những giai đoạn giá vàng giảm mạnh, cảm giác bất an thường không chỉ xuất phát từ mức lỗ thực tế mà còn từ tần suất tiếp xúc với các thông tin về biến động giá mỗi ngày.
