Tỷ trọng cho vay bất động sản của toàn hệ thống ngân hàng hiện đạt gần 6% tổng dư nợ của nền kinh tế, trong khi mức an toàn đưa ra là 8 - 10%.
Số liệu công bố của Ngân hàng Nhà nước cho thấy, tổng dư nợ tín dụng đối với hoạt động đầu tư, kinh doanh bất động sản đến hết năm 2017 đạt 471.022 tỷ đồng. Trong đó, những lĩnh vực có dư nợ tín dụng lớn nhất (đạt trên 100.000 tỷ đồng) gồm: cho vay đầu tư, kinh doanh các dự án xây dựng khu đô thị, phát triển nhà ở đạt 102.413 tỷ đồng; cho vay xây dựng, sửa chữa và mua nhà để ở; nhà để ở kết hợp với cho thuê được khách hàng trả nợ bằng các nguồn thu nhập không phải là tiền lương, tiền công đạt 100.083 tỷ đồng; cho vay kinh doanh khác đạt 112.561 tỷ đồng.
Dư nợ tín dụng bất động sản hiện nay đang diễn biến trái ngược với những năm trước đây, khi tốc độ tăng trưởng cho vay bất động sản thường gấp 1,5 - 2 lần tốc độ tăng trưởng chung của toàn ngành. Năm 2017, tăng trưởng tín dụng chung ngành ngân hàng khoảng 19%, thì tốc độ tăng trưởng lĩnh vực bất động sản chưa bằng một nửa. Tỷ trọng cho vay lĩnh vực bất động sản vẫn dưới mức an toàn là 8 - 10%. Trong một báo cáo mới đây, Cục Phát triển Nhà và Thị trường BĐS (Bộ Xây dựng) cũng đánh giá, dư nợ tín dụng trong lĩnh vực bất động sản chiếm khoảng 8% tổng dư nợ và vẫn nằm trong ngưỡng an toàn, chưa có gì đáng lo ngại.
Mới đây, Ngân hàng Nhà nước cũng cho biết, 5 tháng đầu năm 2018, tín dụng đối với các lĩnh vực rủi ro được kiểm soát chặt chẽ, tín dụng BOT chỉ tăng 2,15%, tín dụng bất động sản tăng 2,19%. Theo Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Tp. HCM, đến cuối tháng 5 - 2018, tăng trưởng tín dụng 5 tháng trên địa bàn đạt 6,42% và dự kiến 6 tháng đầu năm 2018 sẽ tăng khoảng 7,5%.
Nhận thấy rủi ro trong cho vay đầu tư vào bất động sản, ngay từ đầu năm, Thống đốc NHNN luôn có những cảnh báo và chỉ đạo các ngân hàng thương mại thẩm định lại chặt chẽ và chỉ cho vay đối với những dự án mà chủ đầu tư có năng lực về tài chính, năng lực triển khai dự án. Đầu năm 2018, Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư 19 quy định các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng. Theo đó, chỉ cho phép các tổ chức tín dụng được sử dụng nguồn vốn ngắn hạn để cho vay trung hạn và dài hạn theo tỷ lệ tối đa 45% đến hết năm 2018. Từ năm 2019, giảm về 40% và giữ hệ số rủi ro 200% đối với các khoản kinh doanh bất động sản.
Từ đầu năm đến nay, Ngân hàng Nhà nước liên tục yêu cầu các tổ chức tín dụng hạn chế mức độ tập trung tín dụng đối với lĩnh vực bất động sản, xây dựng, giám sát chặt chẽ việc sử dụng vốn cho vay tiêu dùng nhưng thực chất là để đầu tư kinh doanh bất động sản.
Để kiểm soát rủi ro đối với cho vay tiêu dùng, Ngân hàng Nhà nước liên tục cảnh báo người dân và các tổ chức tín dụng, đối với mua nhà để ở, sửa chữa nhà ở, cho thuê… có nhiều yếu tố ảo trong giá đất giá nhà hiện nay nên phải thận trọng. Ngân hàng Nhà nước cũng yêu cầu các ngân hàng thương mại, chỉ được cho vay 50% trên tổng giá trị tài sản thay vì 70 - 80% như trước đây.
