Đây là cuộc họp đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo kể từ khi ông Joe Biden trở thành Tổng thống Hoa Kỳ vào đầu năm nay. Theo một nguồn tin quen thuộc với kế hoạch chia sẻ với CNN, cuộc họp sẽ được tổ chức vào đầu tuần tới, tuy nhiên, chi tiết cụ thể và ngày họp vẫn chưa được công bố chính thức. Tin tức về cuộc họp lần đầu tiên được đưa tin bởi Bloomberg.
Cuộc họp diễn ra trong thời điểm ông Tập Cận Bình từng nhận định mối quan hệ của Trung Quốc và Mỹ đang “ấm lên” một chút, theo một tuyên bố được công khai trên trang web của Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ vào 9/11. Trong thư, ông Tập cho biết Trung Quốc đã sẵn sàng "tăng cường trao đổi và hợp tác trên diện rộng" với Mỹ và đưa quan hệ giữa hai cường quốc thế giới trở lại đúng hướng. Bức thư đã được đọc bởi Đại sứ Trung Quốc tại Mỹ Qin Gang, tại một bữa ăn tối của Ủy ban Quốc gia về Quan hệ Mỹ-Trung ở Washington trong cùng ngày.
Đặc phái viên Khí hậu Hoa Kỳ John Kerry hôm 10/11 xác nhận rằng TT Biden và ông Tập sẽ sớm gặp nhau trong một hội nghị thượng đỉnh trực tuyến và cho biết nhóm của ông đang bận rộn chuẩn bị cho sự kiện đó.
Các quan chức Mỹ hồi tháng trước tiết lộ rằng họ đã đạt được thỏa thuận với Trung Quốc về nguyên tắc để tổ chức một cuộc gặp trực tuyến giữa TT Biden và Chủ tịch Tập trước cuối năm nay, như một phần trong nỗ lực đảm bảo sự ổn định của một trong những mối quan hệ căng thẳng nhất thế giới.
Thỏa thuận dự kiến đó là kết quả của cuộc họp kéo dài 6 giờ giữa cố vấn an ninh quốc gia Jake Sullivan của chính quyền Biden và nhà ngoại giao hàng đầu của Trung Quốc Yang Jiechi ở Thụy Sĩ.
Victor Shih, một chuyên gia về chính trị Trung Quốc tại Đại học California, cho biết cuộc gặp là một bước phát triển tích cực cho quan hệ song phương. "Tôi nghĩ cuộc gặp song phương vào tuần tới sẽ là một dấu hiệu sơ bộ cho thấy mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc đang trở lại bình thường hơn - so với (những gì) đã xảy ra trong thời chính quyền Trump“. Cuộc họp cũng có khả năng thúc đẩy các quan chức, đặc biệt là về phía Trung Quốc - từ Bộ Ngoại giao đến Bộ Thương mại - một lần nữa tập trung sức lực vào mối quan hệ Mỹ-Trung và tìm cách cải thiện nó, ông Shih nói thêm.
Lần cuối cùng TT Biden và ông Tập Cận Bình nói chuyện với nhau là vào tháng 9, trong một cuộc điện đàm kéo dài khoảng 90 phút. "Hai nhà lãnh đạo đã có một cuộc thảo luận mang tính chiến lược, trong đó trao đổi về các lĩnh vực mà lợi ích của đôi bên cùng hội tụ”, thông báo về cuộc gọi do Nhà Trắng công bố. "Họ đồng ý tham gia vào cả hai nhóm vấn đề một cách cởi mở và thẳng thắn. Cuộc thảo luận này, như Tổng thống Biden đã nói rõ, là một phần trong nỗ lực không ngừng của Hoa Kỳ nhằm quản lý có trách nhiệm sự cạnh tranh công bằng giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc”.
Một quan chức chính quyền cấp cao mô tả giọng điệu của cuộc gọi là "tôn trọng”, “thân thiện và thẳng thắn." Hai nhà lãnh đạo cũng đã nói chuyện trong hai giờ vào tháng Hai đầu năm - cuộc điện đàm đầu tiên của họ kể từ khi TT Biden nhậm chức. "Đó là một cuộc trò chuyện tốt, tôi biết rõ về ông ấy, chúng tôi đã dành rất nhiều thời gian gặp gỡ trong những năm tôi giữ chức phó TT Hoa Kỳ", TT Biden cho biết vào thời điểm đó, vạch ra những nỗ lực của Trung Quốc trong việc đầu tư vào đường sắt và các phương tiện giao thông khác.
Ông Tập Cận Bình đã không rời Trung Quốc trong 21 tháng, sau các động thái thắt chặt biên giới của đất nước để đối phó với đại dịch. Ông thậm chí đã bỏ qua hội nghị thượng đỉnh G20 vào cuối tháng 10, cũng như hội nghị khí hậu COP26 ở Scotland trong tháng này. Vào tuần trước, TT Biden đã có lời chỉ trích ông Tập về việc không xuất hiện tại COP26, nói rằng ông đã mắc một 'sai lầm lớn.' “Thực tế là Trung Quốc, đang cố gắng khẳng định, một cách dễ hiểu, một vai trò mới trên thế giới với tư cách là một nhà lãnh đạo thế giới - và rồi không xuất hiện ư? Thôi nào“, TT Biden nói ở Glasgow.
Hiện, mối quan hệ của Trung Quốc với Mỹ và các quốc gia phương Tây khác đang ở mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ. Sự vắng mặt của ông Tập trên “vũ đài” quốc tế đã được các nhà lãnh đạo thế giới đặt ra nhiều hoài nghi, có thể báo hiệu một sự rút lui đối với hợp tác toàn cầu.
