VinSpeed đang triển khai hai dự án đường sắt tốc độ cao đầu tiên gồm Hà Nội -Quảng Ninh và Bến Thành - Cần Giờ. Quy mô này khiến bài toán của VinSpeed không chỉ là xây dựng một tuyến đường sắt, mà còn là làm thế nào tiếp nhận được công nghệ, phương thức vận hành và năng lực kỹ thuật cần thiết để hình thành một nền tảng đường sắt cao tốc tại Việt Nam.
VinSpeed đang xây dựng mạng lưới đối tác quốc tế của theo từng lớp chuyên môn. Ba doanh nghiệp Đức được công bố rõ nhất hiện nay là Siemens Mobility, DB Engineering & Consulting (DB E&C) và Herrenknecht, mỗi đơn vị đảm nhiệm một mắt xích khác nhau trong chuỗi giá trị.
SIEMENS MOBILITY: ĐƯA CÔNG NGHỆ LÕI VÀO VIỆT NAM, HƯỚNG TỚI LÀM CHỦ VÀ NỘI ĐỊA HÓA
Trong ba đối tác, Siemens Mobility giữ vai trò trực tiếp nhất đối với mục tiêu xây dựng năng lực đường sắt cao tốc trong nước.
Tháng 12/2025, VinSpeed và Siemens Mobility ký Thỏa thuận Hợp tác Chiến lược Toàn diện và Chuyển giao công nghệ. Theo thỏa thuận, Siemens đảm nhiệm thiết kế, cung cấp và tích hợp đoàn tàu cùng các hệ thống đường sắt then chốt, gồm tín hiệu, thông tin liên lạc và cấp điện; đồng thời nghiên cứu phối hợp bảo trì và chuyển giao công nghệ cho các dự án của VinSpeed, hướng tới mức nội địa hóa cao nhất có thể.
Đây là điểm khác biệt quan trọng nếu nhìn hợp tác này dưới góc độ phát triển công nghiệp. Nếu chỉ mua đoàn tàu và thiết bị, phần lớn giá trị công nghệ sẽ nằm ở nhà cung cấp. Nhưng khi hợp đồng gắn với chuyển giao, bảo trì, lắp ráp và đào tạo nhân lực, dự án có thể trở thành quá trình hình thành năng lực mới tại bên tiếp nhận.
Điều này được thể hiện rõ hơn khi tuyến Hà Nội - Quảng Ninh khởi công vào tháng 4/2026. Theo Vingroup, Siemens sẽ cung cấp thế hệ tàu cao tốc mới cùng hệ thống thông tin, tín hiệu và thiết bị cao cấp, đồng thời từng bước chuyển giao công nghệ cho VinSpeed trong quá trình vận hành. Hai bên cũng hướng tới hợp tác chuyển giao công nghệ sâu rộng, cùng lắp ráp và bảo trì tàu để hình thành hệ sinh thái tàu cao tốc tại Việt Nam.
Đến tháng 9/2026, quan hệ này tiếp tục chuyển sang giai đoạn triển khai bằng hợp đồng trọn gói trị giá lên tới 1 tỷ euro. Siemens Mobility sẽ cung cấp 10 đoàn tàu Velaro Novo cho hai tuyến Hà Nội - Quảng Ninh và Bến Thành - Cần Giờ, cùng các hệ thống tín hiệu, điện khí hóa và thông tin liên lạc. Giải pháp còn tích hợp ETCS Level 2 với vận hành tàu tự động ATO.
Như vậy, thứ VinSpeed tiếp nhận từ Siemens không chỉ là một đoàn tàu chạy với tốc độ 350 km/h. Đó là cả một tổ hợp công nghệ gồm phương tiện, tín hiệu, điện khí hóa, viễn thông, điều khiển và dịch vụ kỹ thuật. Việc đưa những công nghệ này vào hai dự án đầu tiên tạo ra môi trường thực tế để đội ngũ trong nước làm quen với tiêu chuẩn thiết kế, lắp đặt, vận hành, bảo trì và kiểm soát chất lượng của đường sắt tốc độ cao.
Về phía Siemens, đây cũng không phải một công nghệ đơn lẻ. Siemens Mobility có năng lực từ phương tiện đường sắt, tự động hóa, điện khí hóa, phần mềm đến hệ thống đường sắt tích hợp. Năm tài chính 2025, doanh thu Siemens Mobility đạt 12,4 tỷ euro, với khoảng 43.400 nhân viên trên toàn cầu.
DB ENGINEERING & CONSULTING: TIẾP NHẬN NĂNG LỰC TÍCH HỢP MỘT HỆ THỐNG PHỨC TẠP
Nếu Siemens đưa công nghệ phương tiện và các hệ thống cốt lõi vào dự án, DB Engineering & Consulting lại tham gia vào một bài toán khác: làm sao để tất cả những cấu phần đó vận hành như một hệ thống thống nhất.
Theo báo cáo giữa niên độ 2026 của Deutsche Bahn, DB E&C đang hỗ trợ VinSpeed với vai trò tư vấn kỹ thuật tổng thể cho dự án đường sắt tốc độ cao tại Việt Nam. Phạm vi gồm dịch vụ hệ thống, kiểm tra kỹ thuật, quản lý giao diện, tích hợp hệ thống, thử nghiệm và nghiệm thu; dự án bắt đầu từ tháng 3/2026.
Vai trò của DB E&C vì thế không nằm ở một thiết bị cụ thể mà ở phương pháp tổ chức và kiểm soát một hệ thống đường sắt phức tạp. Từ kiểm tra kỹ thuật, tích hợp đến thử nghiệm và nghiệm thu, quá trình này tạo điều kiện để đội ngũ phía Việt Nam tiếp cận sâu hơn với cách một dự án đường sắt tốc độ cao được kiểm soát theo tiêu chuẩn quốc tế.
Kinh nghiệm quốc tế của DB E&C cũng gắn với nhiều dự án đường sắt lớn. Tại tuyến cao tốc Mumbai - Ahmedabad ở Ấn Độ, đơn vị này tham gia tư vấn quản lý dự án cho các hệ thống tín hiệu, viễn thông, SCADA và bán vé.
HERRENKNECHT: LÀM CHỦ TỪNG CÔNG ĐOẠN KỸ THUẬT
Một mắt xích khác nằm ở công nghệ thi công, đặc biệt là phần tuyến ngầm của Bến Thành - Cần Giờ. VinSpeed lựa chọn Herrenknecht, doanh nghiệp Đức chuyên về máy đào hầm, để thiết kế và sản xuất máy TBM có đường kính khoảng 13,6 m phục vụ thi công đoạn hầm. Herrenknecht lại đại diện cho một năng lực thi công chuyên biệt: đào hầm cơ giới quy mô lớn.
TBM không đơn thuần là một cỗ máy đào đất. Trong quá trình thi công, thiết bị phải đồng thời đáp ứng yêu cầu về đào, chống đỡ và hình thành kết cấu hầm trong điều kiện địa chất cụ thể. Với một dự án đường sắt, độ chính xác của công tác đào hầm còn liên quan trực tiếp đến hình học tuyến, an toàn kết cấu và khả năng lắp đặt các hệ thống đường sắt phía sau.
Herrenknecht đã tham gia hơn 6.200 dự án trên thế giới và cung cấp máy đào với dải đường kính rất rộng. Doanh nghiệp từng cung cấp TBM cho nhiều dự án metro, trong đó có tuyến B Lyon của Pháp, tuyến metro Sofia của Bulgaria và mạng lưới metro Chennai của Ấn Độ.
Việc VinSpeed sử dụng TBM cỡ lớn cho phần tuyến ngầm Bến Thành - Cần Giờ cho thấy dự án đang đưa vào Việt Nam những năng lực thi công chuyên sâu mà thị trường trong nước chưa có nhiều kinh nghiệm ở quy mô tương đương.
Đây là một mắt xích quan trọng trong mục tiêu dài hạn. Bởi năng lực đường sắt không chỉ được hình thành ở nhà máy sản xuất tàu hay trung tâm điều khiển. Nó còn nằm ở khả năng khảo sát, thi công cầu, hầm, đường ray, điện khí hóa, tín hiệu và hàng loạt hạng mục kỹ thuật khác.
“BỆ PHÓNG” CHO NĂNG LỰC ĐƯỜNG SẮT TRONG NƯỚC
VinSpeed hiện xác định hai dự án Bến Thành - Cần Giờ và Hà Nội - Quảng Ninh là những dự án trọng điểm đang phát triển và triển khai. Báo cáo thường niên 2025 của Vingroup cho biết VinSpeed định hướng nghiên cứu, tiếp nhận và làm chủ công nghệ đường sắt tốc độ cao, dẫn dắt hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ, nâng tỷ lệ nội địa hóa, đồng thời phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật cao và chuyển giao tri thức cho các thế hệ kế thừa.
Hai dự án vì vậy có thể nhìn như những “phòng thí nghiệm” quy mô lớn cho quá trình này.
Tuyến Hà Nội - Quảng Ninh dài 120,2 km, tổng mức đầu tư hơn 147.000 tỷ đồng, đi qua Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh, thiết kế tốc độ tối đa 350 km/h và dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2028. Đây là dự án thứ hai của VinSpeed, sau Bến Thành - Cần Giờ được động thổ tại TP.HCM vào tháng 12/2025.
Ở phía Nam, Bến Thành - Cần Giờ dài hơn 54 km, cũng được thiết kế tốc độ lên tới 350 km/h. Phần tuyến ngầm đòi hỏi công nghệ TBM quy mô lớn, trong khi đoàn tàu và các hệ thống đường sắt cốt lõi lại cần công nghệ cao tốc từ Siemens.
Đáng chú ý, phạm vi phát triển hạ tầng của hệ sinh thái Vingroup - VinSpeed không dừng ở hai tuyến này. Liên danh Vinhomes - VinSpeed dự kiến tham gia với vai trò tổng thầu EPC tại 5 tuyến đường sắt đô thị trọng điểm của Hà Nội. Vinhomes cho biết liên danh đang từng bước xây dựng năng lực trong lĩnh vực hạ tầng thông qua các dự án này.
Theo thông tin được công bố, liên danh đang làm việc với các đơn vị tư vấn đến từ châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc, cùng các nhà thầu có kinh nghiệm về TBM và nhà cung cấp máy móc, đoàn tàu, hệ thống vận hành, điều khiển và an toàn chạy tàu. Danh sách đầy đủ các đối tác của 5 tuyến này hiện chưa được công bố.
Điều này cho thấy mạng lưới quốc tế của VinSpeed đang được hình thành theo hướng khá rõ: không phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất mà ghép nhiều năng lực chuyên biệt vào cùng một chuỗi triển khai. Với một doanh nghiệp mới tham gia lĩnh vực đường sắt tốc độ cao, việc ghép được những mắt xích chuyên môn này là điều kiện quan trọng để chuyển từ mục tiêu đầu tư sang năng lực triển khai thực tế.
