Tham gia chương trình Bữa sáng Doanh nhân tuần này có PGS.TS Nguyễn Hồng Sơn, nguyên Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; ông Mai Xuân Hùng, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội; PGS.TS Vũ Văn Tích, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ; bà Nguyễn Thị Thu Thuỷ, Phó Chủ tịch thường trực VACOD; bà Ninh Thị Ty, Phó Chủ tịch HBA cùng các doanh nhân đến từ hai Hiệp hội Phát triển Hàng tiêu dùng Việt Nam - VACOD và Hiệp hội Doanh nghiệp TP. Hà Nội – HBA…
TĂNG TỐC CHUẨN BỊ CHO CHUỖI SỰ KIỆN QUAN TRỌNG THÁNG 10
Mở đầu chương trình, Chủ tịch Nguyễn Hồng Sơn cho biết, trong tuần qua hai Hiệp hội tiếp tục triển khai các nội dung theo kế hoạch đã đề ra, tập trung vào công tác chuẩn bị cho sự kiện Gala Doanh nhân Thăng Long do HBA tổ chức, dự kiến diễn ra vào ngày 6/10. Tiếp đó là sự kiện Giao lưu Doanh nhân Ba miền Bắc - Trung -Nam cũng được VACOD tổ chức thường niên trong tháng 10. Hiện nay, hai Văn phòng Hiệp hội đang tích cực phối hợp thực hiện các phần việc liên quan, hướng tới việc hoàn thiện công tác tổ chức trong thời gian tới.
Theo TS Nguyễn Hồng Sơn, dự kiến từ đầu tuần tới, Ban Tổ chức sẽ tiếp tục đẩy mạnh các công tác chuẩn bị, đồng thời gửi những thông tin cập nhật tới các bên liên quan. Thư mời tham dự chương trình Doanh nhân Thăng Long sẽ được gửi tới các doanh nhân và các vị khách quý.
"Doanh nhân Thăng Long là chương trình truyền thống, được tổ chức thường niên từ năm 2008 đến nay. Vì vậy, đây tiếp tục là một trong những hoạt động mà Hiệp hội tập trung nguồn lực chuẩn bị trong thời gian tới", Chủ tịch Sơn nhấn mạnh.
Đồng thời, ông cho biết những thông tin cụ thể về chương trình sẽ tiếp tục được Ban tổ chức thông tin đầy đủ tới các đại biểu thông qua các thông báo và thư mời.
Chủ tịch VACOD-HBA mong muốn các doanh nghiệp, các vị khách mời quan tâm, sắp xếp thời gian để tham dự sự kiện. Qua đó góp phần vào thành công của một chương trình truyền thống được hai Hiệp hội duy trì trong nhiều năm qua.
KẾT NỐI DOANH NGHIỆP VỚI Y HỌC TÁI TẠO
Như Chủ tịch Sơn đã thông báo trước, chương trình tuần này tập trung trao đổi về những vấn đề liên quan đến chăm sóc sức khỏe, trong đó có công tác đánh giá sức khỏe cũng như các phương pháp chữa bệnh.
Nhằm cung cấp cho các đại biểu những thông tin chuyên môn sâu hơn, Ban tổ chức đã mời một chuyên gia cao cấp trong lĩnh vực y tế tham gia chương trình. Đây là chuyên gia có chuyên môn về nội tổng hợp và chăm sóc sức khỏe, trực tiếp chia sẻ những kiến thức và góc nhìn chuyên môn với các đại biểu.
Đặc biệt, nội dung được lựa chọn trao đổi tại chương trình là vấn đề đang nhận được sự quan tâm trong lĩnh vực y học hiện nay: ứng dụng công nghệ y học tái tạo trong công tác chủ động điều chỉnh và điều trị lâm sàng.
Việc đưa nội dung này vào chương trình được kỳ vọng sẽ mang tới cho các đại biểu thêm những thông tin chuyên môn về các phương pháp tiếp cận trong chăm sóc sức khỏe, cũng như việc ứng dụng công nghệ y học tái tạo vào quá trình chủ động điều chỉnh và điều trị lâm sàng.
Trên tinh thần đó, Chủ tịch Nguyễn Hồng Sơn giới thiệu Bác sĩ Chuyên khoa II Lê Xuân Cảnh trình bày chuyên đề “Ứng dụng công nghệ y học tái tạo trong công tác chủ động điều chỉnh và điều trị lâm sàng”. Nội dung được kỳ vọng mang đến những thông tin chuyên môn hữu ích, góp phần mở rộng góc nhìn về các phương pháp ứng dụng y học tái tạo trong chăm sóc và điều trị sức khỏe.
Chia sẻ tại chương trình, Bác sĩ Chuyên khoa II Lê Xuân Cảnh bộc bạch, ông sinh năm 1963 và đã có gần 30 năm công tác trong lĩnh vực bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cán bộ cao cấp của Đảng, Nhà nước. Trong quá trình công tác, đặc biệt qua những lần trực tiếp đưa các lãnh đạo đi điều trị ở nước ngoài, ông nhận thấy y học trong nước vẫn còn một số hạn chế so với thế giới, từ đó thôi thúc ông tìm hiểu, nghiên cứu và tiếp cận những xu hướng y học mới, trong đó có tế bào gốc và y học tái tạo.
"Tế bào gốc hiện được xem là một trong những xu thế đáng chú ý của y học hiện đại. Dù tại Việt Nam, lĩnh vực này còn được nhìn nhận như một hướng tiếp cận tương đối mới. Nhưng trên thế giới, nghiên cứu về tế bào gốc đã được tiến hành từ nhiều thập niên trước", bác sĩ Cảnh nói.
Theo bác sĩ Cảnh, từ năm 1953, một nhà khoa học, bác sĩ người Mỹ đã nghiên cứu và phát hiện tế bào gốc, đồng thời tìm hiểu khả năng phát triển, nhân lên của loại tế bào này. Từ một tế bào ban đầu, các nhà khoa học từng bước nghiên cứu khả năng tạo thành nhiều loại tế bào khác nhau trong cơ thể.
Để giải thích một cách dễ hiểu về nguồn gốc của tế bào gốc, bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho biết con người được hình thành từ trứng của người mẹ và tinh trùng của người bố. Hai tế bào này kết hợp tạo thành hợp tử, và hợp tử chính là tế bào đầu tiên trong quá trình hình thành một cơ thể người.
Sau khoảng 5-7 ngày, quá trình phát triển tiếp tục hình thành phôi thai. Từ một tế bào ban đầu, các tế bào tiếp tục nhân lên, biệt hóa và phát triển thành các bộ phận khác nhau của cơ thể như cơ, xương, tế bào thần kinh, các tạng phủ, trong đó có gan, thận, phổi... Theo ông, tất cả đều bắt đầu từ một tế bào đầu tiên là hợp tử.
"Trong quá trình phát triển của cơ thể, tế bào liên tục được sinh ra, phát triển và cũng có những tế bào chết đi. Những tế bào mới tiếp tục được hình thành để thay thế các tế bào đã mất. Đây là một quá trình diễn ra xuyên suốt cuộc đời con người, từ khi sinh ra, trưởng thành cho tới quá trình lão hóa", bác sĩ Cảnh phân tích.
Tuy nhiên, theo ông, trong quá trình hình thành và phát triển, không phải tất cả các tế bào đều phát triển bình thường. Có những tế bào phát triển sai lệch, từ đó có thể liên quan tới sự xuất hiện của một số bệnh lý.
Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho rằng những sai lệch trong quá trình hình thành và biệt hóa tế bào có thể là một trong những yếu tố liên quan đến sự xuất hiện của các tình trạng bệnh lý, từ những biểu hiện như dị ứng đến các bệnh lý khác do biến đổi ở cấp độ tế bào.
Điều đáng chú ý, theo ông, là cùng với quá trình nghiên cứu về sự hình thành, phát triển và lão hóa của tế bào, khoa học ngày càng hiểu rõ hơn về nguyên lý phát triển của tế bào, khả năng duy trì nòi giống cũng như các cơ chế liên quan đến quá trình phát triển của cơ thể.
“Ngày nay, rất đáng mừng là chúng ta đã tìm ra nguyên lý phát triển của tế bào”, bác sĩ Lê Xuân Cảnh nêu rõ, đồng thời cho biết từ những nghiên cứu đó, các nhà khoa học đã từng bước phát triển công nghệ tế bào gốc để ứng dụng trong điều trị một số bệnh lý.
Từ những nền tảng nghiên cứu về tế bào gốc, ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của các nhà khoa học Nhật Bản trong việc tạo ra những bước tiến quan trọng đối với lĩnh vực này. Ông cho biết bản thân và những người cùng nghiên cứu, học tập rất trân trọng và coi đây là những nhà khoa học có đóng góp quan trọng, góp phần làm thay đổi nền y học trong giai đoạn hiện nay.
Theo bác sĩ Lê Xuân Cảnh, năm 2012, một giáo sư Nhật Bản đã có phát hiện và nghiên cứu rất đáng chú ý về khả năng điều chỉnh tế bào. Từ một tế bào bình thường, nhà khoa học này nghiên cứu và đưa nó trở lại trạng thái tương tự tế bào phôi thai, tức trạng thái có khả năng phát triển theo hướng của tế bào ban đầu trong quá trình hình thành cơ thể. Ông cho rằng giá trị đặc biệt của phát hiện này còn nằm ở khía cạnh đạo đức trong nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc.
Bác sĩ Lê Xuân Cảnh phân tích, trên thế giới từng có hướng nghiên cứu sử dụng phôi thai được tạo ra nhân tạo, sau đó lấy khối phôi để phục vụ nghiên cứu hoặc điều trị. Tuy nhiên, phương pháp này đặt ra những vấn đề liên quan đến đạo đức và vẫn còn nhiều tranh luận.
Trong khi đó, việc có thể lấy tế bào bình thường, chẳng hạn tế bào da, tế bào cơ hoặc một số loại tế bào khác, sau đó đưa chúng trở lại trạng thái tương tự tế bào phôi lại mở ra một hướng tiếp cận khác.
Theo ông, đây vừa là thành tựu khoa học, vừa mang ý nghĩa nhân văn, bởi hướng tiếp cận này không cần đi theo con đường sử dụng phôi thai để phục vụ nghiên cứu và điều trị.
TẾ BÀO GỐC VỚI TRIỂN VỌNG ĐIỀU TRỊ, CHĂM SÓC SỨC KHỎE CON NGƯỜI
Từ đó, Bác sĩ Lê Xuân Cảnh đánh giá quá trình nghiên cứu tế bào gốc trên thế giới đã trải qua một chặng đường dài, bắt đầu từ những nghiên cứu ban đầu của các nhà khoa học Mỹ và tiếp tục được phát triển qua nhiều thế hệ nghiên cứu, để đến nay đạt được những thành tựu đáng chú ý trong lĩnh vực y học tái tạo.
Đề cập tới khái niệm y học tái tạo, Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho rằng hiện nay, khi nói đến lĩnh vực này, nhiều người thường nghĩ ngay tới tế bào gốc. Tuy nhiên, theo ông, cần phân biệt rõ ràng tế bào gốc là một công cụ được sử dụng trong y học tái tạo, chứ không phải toàn bộ lĩnh vực y học tái tạo. “Thực tế thì bây giờ trong y học gọi là một ngành y học tái tạo, tế bào gốc là công cụ”, ông nói.
Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho rằng, sự xuất hiện của y học tái tạo tạo ra một thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận điều trị bệnh. "Trước đây, việc điều trị bệnh chủ yếu tập trung vào các triệu chứng và diễn biến của bệnh, tức là xử lý những biểu hiện bên ngoài hoặc phần “ngọn” của vấn đề. Trong khi đó, với sự phát triển của tế bào gốc và y học tái tạo, hướng tiếp cận được mở rộng theo hướng tác động vào nguyên nhân, thay thế những tế bào, mô hoặc bộ phận bị tổn thương, hư hỏng hoặc thoái hóa.
Quá trình này giống như việc kiểm tra một chiếc ô tô bằng công cụ chẩn đoán để xác định bộ phận gặp vấn đề. Nếu trước đây việc điều trị chủ yếu tập trung xử lý biểu hiện của sự cố, thì y học tái tạo hướng tới việc thay thế những bộ phận, tế bào hoặc cơ quan đã bị tổn thương", bác sĩ Cảnh cho biết.
Theo đó, tế bào gốc có thể được sử dụng như một công cụ nhằm hỗ trợ thay thế hoặc tái tạo các tế bào, mô, cơ quan bị tổn thương, hư hỏng hoặc thoái hóa trong quá trình con người sinh sống và lão hóa.
Trước vấn đề nhiều người quan tâm về việc phải ra nước ngoài để tiếp cận các phương pháp điều trị bằng tế bào gốc, Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho biết Việt Nam hiện cũng đang từng bước phát triển lĩnh vực tế bào gốc và y học tái tạo, với sự tham gia của nhiều cơ sở trong nghiên cứu và ứng dụng.
"Vào năm 2025, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược trong đó bao gồm các công nghệ lõi được Nhà nước ưu tiên tập trung nguồn lực đầu tư và phát triển. Trong lĩnh vực y tế, có những nội dung liên quan đến vaccine, tế bào gốc và y học tái tạo, cùng với các hướng về liệu pháp tế bào và tế bào miễn dịch", bác sĩ Cảnh thông tin.
Theo Bác sĩ Lê Xuân Cảnh, tại Việt Nam hiện có nhiều cơ sở nghiên cứu và triển khai các hoạt động liên quan đến tế bào gốc và y học tái tạo, không chỉ riêng nơi ông đang công tác. Một số đơn vị đã có hơn 10 năm hoạt động trong lĩnh vực này và hiện Viện Nghiên cứu Ứng dụng Công nghệ Tế bào Mescells (MSC) đã bước sang năm thứ sáu.
Tuy nhiên, vị bác sĩ này cũng nhấn mạnh điều quan trọng nhất hiện nay là việc định hướng, lựa chọn những cơ sở có năng lực triển khai đúng bản chất chuyên môn và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
"Trong bối cảnh đó, Viện MSC đã thực hiện chuyển giao công nghệ tế bào gốc với sự tham gia của một tập đoàn đến từ Nhật Bản. Hoạt động chuyển giao này được thực hiện theo định hướng và chỉ đạo của Bộ Y tế, thay vì chỉ là hoạt động do doanh nghiệp tự tìm kiếm và triển khai", bác sĩ Cảnh thông tin.
Trong phần trình bày, bác sĩ Lê Xuân Cảnh cũng đã đưa ra một số hình ảnh và trường hợp thực tế để minh họa cho quá trình nghiên cứu, ứng dụng tế bào gốc và y học tái tạo.
Để minh họa cho những kết quả trong quá trình nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc, Bác sĩ Lê Xuân Cảnh dẫn chứng một số trường hợp đã được điều trị. Trong đó, có bệnh nhân từng bị tai biến mạch máu não, dẫn đến liệt nửa người và mất khả năng đi lại. Theo chia sẻ của ông, sau một thời gian điều trị, bệnh nhân đã có thể tự đi lại và thực hiện một số hoạt động sinh hoạt cá nhân, dù chưa thể phục hồi hoàn toàn như trước.
Một trường hợp khác được Bác sĩ Lê Xuân Cảnh đề cập là bệnh xơ gan – bệnh lý mà theo ông, trước đây được xem là một trong những bệnh khó điều trị triệt để. Ông cho biết, trước khi tế bào gốc và y học tái tạo được nghiên cứu, ứng dụng trong lĩnh vực này, ghép gan là một trong những hướng điều trị quan trọng đối với những trường hợp bệnh tiến triển nặng.
Tuy nhiên, việc ghép gan không phải lúc nào cũng có thể thực hiện do nguồn tạng phù hợp với người bệnh còn hạn chế. Trong khi đó, bệnh có thể tiếp tục diễn tiến từ xơ gan sang xơ gan mất bù và kéo theo nhiều biến chứng nghiêm trọng.
Theo Bác sĩ Lê Xuân Cảnh, sự phát triển của tế bào gốc và y học tái tạo đang mở ra thêm một hướng tiếp cận đối với bệnh lý này. Ông cho biết, khi kết hợp tế bào gốc với các yếu tố tăng trưởng, các nhà nghiên cứu hướng tới việc đưa tế bào gốc vào khu vực tổn thương, tạo điều kiện để tế bào phát triển theo hướng tế bào gan. Qua đó, tổ chức gan có thể được tái tạo, đồng thời các chỉ số liên quan đến tình trạng xơ gan ở một số bệnh nhân được cải thiện theo thời gian.
Một dẫn chứng khác được Bác sĩ Lê Xuân Cảnh đề cập là bệnh Parkinson. Theo ông, khoảng một tháng trước thời điểm diễn ra chương trình, Bộ Y tế Nhật Bản đã công bố việc ứng dụng tế bào gốc trong điều trị bệnh lý này.
Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho biết Parkinson là căn bệnh thường gặp ở người cao tuổi, với những biểu hiện như run tay, gặp khó khăn trong vận động, ăn uống. Theo chia sẻ của ông, phương pháp được đề cập là đưa tế bào gốc vào khu vực não có chất xám bị tổn thương, qua đó hướng tới việc tạo ra dopamine. Ông nhấn mạnh, đây là kết quả đã được phía Nhật Bản công bố rộng rãi và được thực hiện theo những tiêu chuẩn được quốc tế công nhận, thay vì chỉ dừng lại ở phạm vi nghiên cứu.
Trong quá trình tư vấn và trao đổi về tế bào gốc, Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho biết, một trong những câu hỏi ông thường xuyên nhận được là liệu tế bào gốc có thể sử dụng dưới dạng uống hay không. Đây cũng là vấn đề được ông đặc biệt lưu ý khi trên thị trường xuất hiện nhiều sản phẩm được quảng cáo dưới danh nghĩa “tế bào gốc”.
Theo ông, hiện nay tế bào gốc không được sử dụng dưới dạng viên uống. "Tế bào gốc là tế bào sống, do đó quá trình bảo quản và sử dụng phải đáp ứng những điều kiện kỹ thuật đặc biệt", bác sĩ Cảnh lưu ý.
Tại viện MSC, tế bào dây rốn được lưu trữ ở nhiệt độ khoảng âm 196 độ C. Sau khi được rã đông, tế bào mới được đưa vào quy trình sử dụng phù hợp. Đặc biệt, tế bào gốc được sử dụng dưới dạng dịch để tiêm hoặc truyền, có thể đưa vào đường máu, hệ thống tim mạch, các khớp hoặc những vị trí khác tùy thuộc mục đích và chỉ định điều trị.
Từ thực tế này, bác sĩ Lê Xuân Cảnh cảnh báo mọi người cần thận trọng trước những sản phẩm trên thị trường được quảng cáo là “viên tế bào gốc”, với những công dụng như làm đẹp, trẻ hóa da, xóa nếp nhăn hoặc các tác dụng tương tự.
Ông cho rằng việc quảng cáo các sản phẩm dạng viên uống như vậy không phản ánh đúng bản chất của tế bào gốc được sử dụng trong điều trị. Theo Bác sĩ Lê Xuân Cảnh, những hình thức quảng cáo này vẫn xuất hiện trên thị trường, trong đó có tại Hà Nội, vì vậy người tiêu dùng cần tìm hiểu kỹ thông tin trước khi sử dụng.
"Do tế bào gốc là tế bào sống nên việc bảo quản, lưu trữ và sử dụng phải tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt. Vì vậy, cách hiểu đơn giản rằng có thể bảo quản tế bào gốc bằng một chiếc tủ lạnh thông thường là không chính xác", bác sĩ Cảnh thông tin.
Ông cho biết, viện MSC có trụ sở hoạt động tại 204 Nguyễn Tuân, Hà Nội. Do không tập trung quảng bá rộng rãi, hiện cơ sở chưa được nhiều người bên ngoài lĩnh vực chuyên môn biết tới, trong khi một số bệnh nhân đã tìm đến điều trị tại đây trong khoảng 6 năm qua.
Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho biết, viện MSC được tổ chức với ba lĩnh vực hoạt động chính. Thứ nhất là nghiên cứu, sản xuất và ứng dụng tế bào gốc. Thứ hai là ngân hàng mô, ngân hàng tế bào, thực hiện lưu trữ các nguồn vật liệu sinh học như tế bào dây rốn, máu, tủy xương và những nguồn tế bào cần thiết khác. Theo ông, nguồn tế bào từ dây rốn được sử dụng để phát triển, nhân lên phục vụ các mục đích điều trị. Thứ ba là hệ thống phòng khám, được áp dụng tiêu chuẩn 5 sao của Nhật Bản.
"Viện MSC được Bộ Khoa học và Công nghệ cấp phép triển khai các hoạt động nghiên cứu liên quan. Bên cạnh đó, theo ông, Bộ Y tế cũng cấp phép cho Viện MSC thực hiện hoạt động ngân hàng mô. Đồng thời, cũng là trong số những ngân hàng mô tư nhân được cấp phép tại Việt Nam.
Ngoài ra, viện MSC cũng có hợp tác với một tập đoàn của Nhật Bản và có cơ sở tại quốc gia này", bác sĩ Cảnh thông tin. Đáng chú ý, hiện viện MSC là cơ sở duy nhất tại Việt Nam được Bộ Y tế cấp phép đào tạo về y học tái tạo và cấp chứng chỉ trong lĩnh vực này.
Vị bác sĩ này cũng thông tin, ngày 3/9 vừa qua, Bộ Y tế đã có chỉ đạo liên quan đến hoạt động khoa học - công nghệ trong lĩnh vực tế bào gốc. Theo đó, đại diện lãnh đạo Bộ Y tế đã tới Bệnh viện Hữu Nghị, chỉ đạo việc phối hợp giữa Viện MSC và Bệnh viện Hữu Nghị triển khai đề tài về tế bào gốc trong điều trị các bệnh lý thoái hóa xương khớp.
Ông cho biết, trong tháng 10 tới, dự kiến sẽ tiếp tục triển khai chương trình về điều trị xơ gan và gan nhiễm mỡ giữa Viện MSC và Bệnh viện Bạch Mai, cụ thể là khoa tiêu hóa. Theo chia sẻ của ông, chương trình có sự tham gia của các bác sĩ đầu ngành. Bên cạnh các hoạt động đang triển khai, viện MSC hiện phối hợp với khoảng 22 bệnh viện trong các chương trình nghiên cứu và ứng dụng liên quan đến tế bào gốc và y học tái tạo.
Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cũng cho biết, một hướng được Viện MSC tập trung nghiên cứu, ứng dụng là tế bào miễn dịch, trong đó có các nội dung liên quan đến bệnh ung thư. Theo ông, trên cơ sở định hướng của Bộ Y tế, Viện MSC sẽ phối hợp với Bệnh viện 19/8 (Bộ Công an) triển khai chương trình trong lĩnh vực này.
TIẾN BỘ Y HỌC MỚI VÀ NHỮNG BĂN KHOĂN
Rất quan tâm đến vấn đề này, bà Vũ Thị Minh Uyển, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Quốc tế Đại Hoàng Minh cho biết bà đã từng tìm hiểu và trải nghiệm các phương pháp liên quan đến tế bào gốc. Từ thực tế của bản thân, bà ghi nhận những thay đổi tích cực về sức khỏe, đặc biệt là vấn đề liên quan đến hệ miễn dịch. Qua đó, bà cho rằng nếu Việt Nam thực sự đã có khả năng triển khai các phương pháp liên quan đến tế bào gốc là một tín hiệu rất tích cực.
Theo bà Uyển, đối với những người đang mắc bệnh, các phương pháp liên quan đến tế bào gốc có thể được nhìn nhận như một hướng hỗ trợ bên cạnh quá trình điều trị. Trong khi đó, với những người chưa mắc bệnh nhưng quan tâm đến việc chủ động chăm sóc, duy trì và nâng cao sức khỏe, nhu cầu tìm hiểu về các phương pháp này cũng ngày càng lớn.
"Vấn đề nuôi cấy tế bào đặc biệt quan trọng. Theo tôi, có sự khác biệt giữa tế bào được sử dụng từ các nguồn khác nhau, chẳng hạn tế bào từ nhau thai và tế bào tự thân lấy từ chính cơ thể như dây rốn hoặc các nguồn tế bào khác. Việc nuôi cấy nhằm tạo ra những tế bào khỏe mạnh để phục vụ mục đích điều trị, chăm sóc sức khỏe vì vậy cần được làm rõ về địa điểm, quy trình và tiêu chuẩn thực hiện", bà Uyển cho biết.
Tuy nhiên, bà Uyển vẫn băn khoăn về việc Việt Nam đã thực sự làm chủ công nghệ nuôi cấy, sản xuất tế bào gốc đạt tiêu chuẩn hay chưa, cũng như mức chi phí cụ thể cho quá trình này.
Bác sĩ Lê Xuân Cảnh khẳng định Việt Nam đã triển khai các hoạt động liên quan đến tế bào gốc từ nhiều năm nay. Theo ông, quá trình này ban đầu được triển khai tại một số hệ thống bệnh viện và cơ sở chuyên môn, trong đó có Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương và một số đơn vị tại TP.HCM. Đối với viện MSC, việc sản xuất tế bào gốc được thực hiện trực tiếp tại cơ sở thay vì phải đưa sang nước ngoài để thực hiện.
Ông cho biết, tế bào gốc được sản xuất tại đây có sự tham gia và kiểm soát của các chuyên gia Nhật Bản. Các chuyên gia Nhật Bản đánh giá tế bào đạt yêu cầu về chất lượng, trong đó tỷ lệ tế bào sống đạt khoảng 95-96%.
Bên cạnh đó, quá trình kiểm soát chất lượng được thực hiện chặt chẽ bởi phía Nhật Bản. Theo ông, do các chuyên gia Nhật Bản có yêu cầu cao về tiêu chuẩn và chất lượng, tế bào phải trải qua bước kiểm nghiệm cuối cùng trước khi được đưa vào sử dụng.
“Người Nhật rất khó tính và người ta phải kiểm nghiệm khâu cuối cùng”, Bác sĩ Lê Xuân Cảnh chia sẻ, đồng thời khẳng định Viện MSC hiện đang trực tiếp sản xuất tế bào gốc tại Việt Nam.
Theo bà Uyển, nếu Việt Nam đã có năng lực nuôi cấy, sản xuất tế bào gốc thì đây là một tín hiệu đáng mừng. Tuy nhiên, bà vẫn băn khoăn về cơ sở pháp lý cũng như việc công bố, xác nhận các phương pháp ứng dụng tế bào gốc tại Việt Nam.
Bà cho biết, trong nhiều năm tìm hiểu lĩnh vực này, bà nhận thấy thông tin về việc ứng dụng tế bào gốc trong điều trị và chăm sóc sức khỏe tại Việt Nam chưa thực sự rõ ràng. Một số người thân của bà có hợp tác với Nhật Bản và từng tìm hiểu các trung tâm tế bào gốc, song vấn đề triển khai và xác nhận tại Việt Nam vẫn là điều bà quan tâm.
Từ đó, bà Uyển đặt vấn đề, nếu Việt Nam đã có cơ sở đủ năng lực nuôi cấy, sản xuất tế bào gốc, tại sao thông tin về những cơ sở này chưa được công bố rộng rãi? Theo bà, nếu công nghệ đã có thể triển khai ngay trong nước, người dân sẽ thuận lợi hơn trong việc tiếp cận, đồng thời tiết kiệm đáng kể chi phí so với việc phải ra nước ngoài. Đây cũng là lý do bà dành nhiều năm tìm hiểu về các cơ sở, trung tâm tế bào gốc trong và ngoài nước.
Ông Nguyễn Phi Anh, Giám đốc kinh doanh Công ty Cổ phần đầu tư và Phát triển Công nghệ MSC Việt Nam cho biết tại Việt Nam hiện đã có nhiều cơ sở có phòng nuôi cấy, sản xuất tế bào gốc, trong đó có một số bệnh viện và cơ sở y tế lớn. Theo ông, điểm khác biệt của Viện MSC là hệ thống nuôi cấy, sản xuất tế bào gốc tại đây được xây dựng theo tiêu chuẩn của Nhật Bản và có sự tham gia của các chuyên gia Nhật Bản trong quá trình kiểm soát chất lượng.
Về cơ sở pháp lý, ông Phi Anh cho biết Việt Nam hiện chưa có đầy đủ hệ thống tiêu chuẩn chất lượng và quy định riêng về kinh doanh tế bào gốc. Theo ông, Viện MSC đang tham gia tư vấn cho Bộ Y tế trong quá trình xây dựng các tiêu chuẩn chất lượng và quy định liên quan đến lĩnh vực này. Ông đồng thời cho biết Bộ Y tế đã giao Viện MSC tiếp nhận chuyển giao công nghệ từ một tập đoàn của Nhật Bản, làm chủ công nghệ và hướng tới mở rộng khả năng tiếp cận y học tái tạo với chi phí phù hợp hơn cho người dân.
Trước thông tin này, bà Vũ Thị Minh Uyển cho rằng vấn đề quan trọng nhất vẫn là cơ sở pháp lý và thông tin chính thức để người dân có thể yên tâm tiếp cận. Bà cho biết bản thân đã tìm hiểu lĩnh vực tế bào gốc trong nhiều năm và từng phải sang Nhật Bản để thực hiện. Nếu công nghệ đã được triển khai tại Việt Nam, theo bà người sử dụng sẽ giảm đáng kể chi phí và thời gian đi lại.
Ông Phi Anh cho biết thêm, hoạt động chuyển giao và triển khai công nghệ tại Viện MSC được mở rộng từ cuối năm 2025 đến đầu năm 2026, trên cơ sở hợp tác với nhiều bệnh viện. Theo ông, những phương pháp mà khách hàng có thể thực hiện tại Nhật Bản hiện cũng đã được triển khai tại Viện MSC, với chi phí được ông cho biết thấp hơn đáng kể so với Nhật Bản, tùy từng phương pháp và số lượng tế bào sử dụng.
Liên quan đến câu hỏi về tế bào tự thân, Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho biết đây là một trong những phương pháp được nghiên cứu và ứng dụng từ giai đoạn đầu của lĩnh vực tế bào gốc. Tế bào tự thân có thể được lấy từ chính cơ thể người bệnh, chẳng hạn từ mô mỡ, tủy xương hoặc da, để phục vụ điều trị.
Tuy nhiên, theo ông, xu hướng hiện nay trên thế giới đang chuyển sang sử dụng tế bào đồng loại, trong đó có nguồn tế bào từ dây rốn. Bác sĩ Lê Xuân Cảnh giải thích, tế bào tự thân của một người lớn tuổi cũng chịu ảnh hưởng của quá trình lão hóa, do đó khả năng đáp ứng mục tiêu điều trị có thể hạn chế hơn so với tế bào lấy từ dây rốn của trẻ sơ sinh. Ông gọi đây là nguồn tế bào “không tuổi”, đồng thời cho biết hướng tiếp cận này đang được nghiên cứu và ứng dụng trên thế giới.
Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cũng cho biết, mục tiêu của Viện MSC là từng bước mở rộng việc ứng dụng tế bào gốc trong điều trị nhiều bệnh lý, tiến tới sản xuất và cung cấp tế bào gốc cho nhiều bệnh viện. Theo ông, khi quy mô sản xuất và số lượng bệnh viện, người sử dụng tăng lên, chi phí có thể được giảm xuống, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ cho đông đảo người dân.
Bà Nguyễn Thùy Dương, Tổng Biên tập Tạp chí Thương Gia cho biết bản thân khá bất ngờ khi được biết Viện MSC đã triển khai các hoạt động liên quan đến tế bào gốc trong thời gian qua. Theo bà, công tác truyền thông về hoạt động của Viện MSC chưa được triển khai rộng rãi, khiến nhiều người chưa có thông tin đầy đủ.
Từ đó, bà đặt hai vấn đề chính mà rất nhiều người quan tâm: những bệnh lý nào hiện có thể ứng dụng tế bào gốc trong điều trị và Viện MSC đã tiếp nhận, điều trị cho bao nhiêu khách hàng Việt Nam? Bên cạnh đó, bà tiếp tục quan tâm tới mức chi phí đối với các phương pháp này.
Trả lời câu hỏi, ông Phi Anh cho biết nhóm khách hàng sử dụng dịch vụ tại MSC nhiều nhất hiện nay liên quan đến các bệnh lý cơ xương khớp. Theo ông, đây là vấn đề phổ biến và lâu nay chủ yếu được điều trị theo hướng giảm đau, chống viêm. Trong khi các phương pháp tái tạo được kỳ vọng có thể tác động sâu hơn tới tổn thương.
Ông cho biết đến nay MSC đã có gần 5.000 khách hàng điều trị các vấn đề cơ xương khớp. Với liệu pháp tế bào gốc, tỷ lệ khách hàng đáp ứng được ông thông tin ở mức hơn 90%, trong khi phương pháp PRP có tỷ lệ đáp ứng khoảng hơn 50%.
Về chi phí, ông Phi Anh cho biết đối với một số trường hợp điều trị cơ xương khớp, mức giá dao động khoảng 25-31 triệu đồng, tùy loại bộ kit được sử dụng. Một liệu trình tiêm được giới thiệu gồm ba thành phần là huyết tương giàu tiểu cầu (PRP), yếu tố tăng trưởng và tế bào gốc. Theo ông, mức giá lần lượt khoảng 25 triệu đồng với bộ kit của Đài Loan, 28 triệu đồng với bộ kit của Israel và 31 triệu đồng với bộ kit của Thụy Sĩ.
Bổ sung thông tin, Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho biết tại MSC, các bệnh lý cơ xương khớp được tiếp nhận khá nhiều, trong đó có thoái hóa khớp, viêm khớp gối, thoát vị đĩa đệm và một số bệnh lý liên quan. Theo ông, một trong những thế mạnh của MSC là có đội ngũ 4 giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ là các chuyên gia về cơ xương khớp cùng tham gia chuyên môn, bên cạnh các bác sĩ chuyên khoa từ những bệnh viện khác.
Bác sĩ Lê Xuân Cảnh nhấn mạnh việc chỉ định điều trị phải căn cứ vào từng bệnh lý và mức độ tổn thương cụ thể. Không phải trường hợp nào cũng có thể sử dụng tế bào gốc. Với những bệnh nhân đã ở giai đoạn quá nặng, tổn thương không còn khả năng tái tạo, các chuyên gia tại MSC có thể không chỉ định điều trị bằng tế bào gốc.
Theo ông, bản chất của tế bào gốc trong y học tái tạo là tạo cơ hội phục hồi khi bệnh lý vẫn còn nằm trong ngưỡng có thể can thiệp hiệu quả. Khi tổn thương đã vượt quá khả năng tái tạo, việc sử dụng tế bào gốc không còn phù hợp.
Ngoài cơ xương khớp, Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho biết MSC cũng đang triển khai các phương pháp hỗ trợ liên quan đến chức năng gan. Theo ông, đối với những người thường xuyên sử dụng rượu bia, một số phương pháp có thể được sử dụng nhằm hỗ trợ phục hồi chức năng gan và cải thiện tình trạng tổn thương.
Ông cho biết MSC theo dõi tình trạng gan thông qua các chỉ số chuyên môn, trong đó có đánh giá độ đàn hồi của gan, xét nghiệm chức năng gan và các chỉ số liên quan khác để theo dõi khả năng phục hồi. Chi phí cho một số phương pháp hỗ trợ chức năng gan, theo ông, ở mức khoảng 7 triệu đồng mỗi lần.
Một lĩnh vực khác được bác sĩ Lê Xuân Cảnh đề cập là ứng dụng tế bào gốc trong điều trị đái tháo đường. Đối với đái tháo đường type 1, ông cho biết hướng tiếp cận bằng tế bào gốc nhằm hỗ trợ cải thiện chức năng liên quan đến insulin. Theo chia sẻ của ông, trong một số trường hợp, lượng insulin bệnh nhân phải sử dụng có thể giảm dần sau quá trình điều trị. Ông đánh giá đây là một hướng nghiên cứu và ứng dụng có ý nghĩa đối với những người làm chuyên môn trong lĩnh vực này.
Đối với đái tháo đường type 2, Bác sĩ Lê Xuân Cảnh giải thích bệnh lý này liên quan đến nhiều cơ chế, trong đó có tình trạng suy giảm chức năng của tế bào sản xuất insulin, chất lượng insulin suy giảm và hiện tượng kháng insulin. Khi các mô trong cơ thể giảm khả năng tiếp nhận insulin, tình trạng rối loạn đường huyết tiếp tục diễn tiến.
Theo ông, ứng dụng tế bào gốc và y học tái tạo được kỳ vọng cải thiện chức năng của tế bào liên quan đến insulin, đồng thời hỗ trợ khả năng tiếp nhận insulin của các mô như cơ và mô mỡ. Qua đó, ở một số trường hợp, người bệnh có thể giảm nhu cầu sử dụng thuốc.
Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho rằng đây là một hướng tiếp cận đáng chú ý, bởi đái tháo đường type 2 thường có xu hướng phải gia tăng điều trị bằng thuốc theo thời gian và có nguy cơ xuất hiện nhiều biến chứng như tổn thương thị lực, suy thận, loét và các tổn thương ở bàn chân. Theo ông, y học tái tạo và tế bào gốc đang mở ra thêm hướng nghiên cứu nhằm kiểm soát bệnh và hạn chế nguy cơ biến chứng trong tương lai.
Về phần mình, bà Ninh Thị Ty băn khoăn về những trường hợp không nên hoặc chưa nên sử dụng tế bào gốc trong quá trình điều trị. Đồng thời, bà cũng quan tâm đến khả năng ứng dụng tế bào gốc trong lĩnh vực làm đẹp, chăm sóc sắc đẹp bên cạnh mục tiêu điều trị bệnh lý.
Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho biết, đối với tế bào gốc tự thân, tức tế bào được lấy từ chính cơ thể người bệnh, mức độ an toàn về nguyên tắc khá cao do sử dụng chính nguồn tế bào của người đó. Ông lấy ví dụ trong một số hướng điều trị ung thư, tế bào miễn dịch của người bệnh có thể được lấy ra, nuôi tăng sinh rồi đưa trở lại cơ thể nhằm hỗ trợ nhận diện và xử lý các tế bào ung thư.
Tuy nhiên, theo ông, hạn chế của tế bào tự thân là chất lượng tế bào cũng chịu ảnh hưởng bởi tuổi tác. Khi sử dụng tế bào của một người lớn tuổi, khả năng đáp ứng mục tiêu điều trị có thể không còn như tế bào lấy từ người trẻ.
Bên cạnh tế bào tự thân, Bác sĩ Lê Xuân Cảnh đề cập đến tế bào gốc đồng loại, trong đó có tế bào gốc trung mô được lấy từ dây rốn. Theo ông, đây là hướng đang được sử dụng rộng rãi trên thế giới.
Ông đặc biệt lưu ý vấn đề chất lượng và tỷ lệ tế bào sống. Theo tiêu chuẩn mà ông dẫn lại, tế bào được đưa vào sử dụng phải đạt tỷ lệ tế bào sống ở mức cao. Tại MSC, theo chia sẻ của ông, nếu sản phẩm không đạt khoảng 95-96% tế bào sống thì sẽ không được đưa vào sử dụng mà phải kiểm tra, thực hiện lại quy trình.
Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho rằng đây là yếu tố quan trọng liên quan trực tiếp đến độ an toàn của liệu pháp. Theo ông, nếu tỷ lệ tế bào sống thấp, lượng tế bào chết có thể gây ra phản ứng không mong muốn trong cơ thể.
Về chống chỉ định, ông cho biết hiện không có một danh mục chống chỉ định tuyệt đối chung cho tất cả các trường hợp chỉ dựa trên việc sử dụng tế bào gốc. Việc điều trị còn phụ thuộc vào loại tế bào, phương pháp sử dụng và các yếu tố tăng trưởng đi kèm.
Ông giải thích, tế bào gốc khi được đưa vào cơ thể không đơn thuần tự tìm đến một cơ quan cụ thể mà cần có các yếu tố tăng trưởng và những cơ chế định hướng phù hợp để hỗ trợ quá trình biệt hóa, chẳng hạn hướng tới mô gan hoặc mô tụy. Theo ông, chính vì vậy, việc đánh giá và chỉ định phải được thực hiện theo từng trường hợp cụ thể.
Đề cập đến nhu cầu làm đẹp của phụ nữ, Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho rằng không phải trường hợp nào cũng cần sử dụng trực tiếp tế bào gốc. Bên cạnh tế bào gốc còn có thể sử dụng các sản phẩm từ tế bào gốc, trong đó ông đề cập đến exosome.
Theo ông, các sản phẩm này có thể được sử dụng với mục tiêu hỗ trợ cung cấp năng lượng, dinh dưỡng và tham gia vào quá trình sửa chữa những tế bào có sự sai lệch về thông tin. Ông cho rằng những thay đổi liên quan đến thông tin tế bào là một trong những yếu tố có liên quan tới quá trình lão hóa.
Bác sĩ Lê Xuân Cảnh nhấn mạnh, tế bào gốc trước hết nên được sử dụng với mục tiêu điều trị bệnh lý. Đối với nhu cầu làm đẹp và cải thiện chất lượng cuộc sống, trong nhiều trường hợp có thể cân nhắc những sản phẩm từ tế bào gốc thay vì sử dụng trực tiếp tế bào gốc, qua đó phù hợp hơn về mục đích và chi phí.
Từ vấn đề chất lượng tế bào, bà Ninh Thị Ty tiếp tục đặt câu hỏi về cách thức để khách hàng có thể kiểm chứng tỷ lệ tế bào sống trước khi được truyền vào cơ thể. Bà cho rằng nếu có những cơ sở chỉ đạt tỷ lệ tế bào sống khoảng 70-80%, người sử dụng cần có một cơ chế minh bạch để biết sản phẩm mình được sử dụng có thực sự đạt mức 95-96% như yêu cầu hay không.
Trả lời vấn đề này, Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho biết việc đánh giá chất lượng tế bào được thực hiện theo các tiêu chuẩn chuyên môn. Ông cho biết MSC có các chuyên gia Nhật Bản tham gia kiểm tra, đánh giá trước khi quyết định tế bào có đủ điều kiện đưa vào sử dụng hay không.
Theo ông, các tiêu chí đánh giá được xây dựng dựa trên những tiêu chuẩn quốc tế, trong đó có tiêu chuẩn mà ông cho biết được sử dụng tại Mỹ. Ông đồng thời cho rằng khách hàng quan tâm đến lĩnh vực này nên trực tiếp đến cơ sở để tìm hiểu quy trình, phòng thí nghiệm, đội ngũ chuyên gia và kỹ thuật viên.
Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho biết tại MSC có hệ thống tài liệu chuyên môn về các tiêu chí đánh giá bằng tiếng Anh và tiếng Nhật, qua đó các chuyên gia có thể giải thích cụ thể cho khách hàng về quy trình kiểm soát chất lượng.
Tiếp đó, PGS.TS Vũ Văn Tích đặt vấn đề về hệ thống phòng thí nghiệm, đội ngũ bác sĩ, quy trình nghiên cứu và thiết bị được sử dụng trong quá trình nuôi cấy, sản xuất tế bào gốc. Ông quan tâm tới việc các thiết bị này có được chuyển giao từ Nhật Bản hay không, cũng như quy trình nghiên cứu đối với những hướng ứng dụng liên quan đến cơ xương khớp, gan và da.
Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho biết ông phụ trách tư vấn về chuyên môn y học nên không trực tiếp phụ trách toàn bộ hệ thống phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, ông cho biết công nghệ được chuyển giao từ Nhật Bản bao gồm cả kỹ thuật và hệ thống thiết bị phục vụ hoạt động sản xuất.
Ông đồng thời mời các đại biểu trực tiếp tới cơ sở để tham quan phòng thí nghiệm, tìm hiểu hệ thống thiết bị và trao đổi với đội ngũ chuyên môn. Theo ông, tại cơ sở hiện có hệ thống phòng thí nghiệm được đầu tư đồng bộ phục vụ hoạt động nghiên cứu, nuôi cấy và sản xuất tế bào gốc.
Ông Nguyễn Hữu Sơn, Chủ tịch Công ty Cổ phần Viha Thống Nhất cảm ơn bác sĩ Lê Xuân Cảnh về những chia sẻ liên quan đến tế bào gốc và cho rằng đây là chủ đề đang nhận được sự quan tâm ngày càng lớn trong đời sống.
Ông cho biết hiện nay trên thị trường xuất hiện nhiều sản phẩm, dịch vụ được quảng bá liên quan đến tế bào gốc. Ông dẫn lại trường hợp một số đơn vị nước ngoài tổ chức các chương trình quy mô lớn để giới thiệu, cung cấp sản phẩm và dịch vụ liên quan đến lĩnh vực này. Tuy nhiên, sau khi nghe bác sĩ Lê Xuân Cảnh khẳng định tế bào gốc không được sử dụng dưới dạng viên uống, ông đặt câu hỏi về bản chất của những sản phẩm đang được quảng cáo trên thị trường.
Ông cũng đề cập đến một số sản phẩm, liệu pháp được giới thiệu là tế bào gốc của Nhật Bản, Đức hoặc các quốc gia khác, sau đó được đưa về Việt Nam sử dụng với chi phí cao. Từ những thông tin được chia sẻ tại chương trình, ông cho rằng có nhiều vấn đề cần được làm rõ, đặc biệt là nguồn gốc, chất lượng và cơ sở pháp lý của các sản phẩm, phương pháp này.
Đáng chú ý, ông Nguyễn Hữu Sơn cũng đặt vấn đề về thực trạng pháp lý tại Việt Nam. Theo ông, nếu hiện nay Việt Nam chưa có đầy đủ quy định, tiêu chuẩn hoặc cơ chế cấp phép đối với việc kinh doanh, ứng dụng tế bào gốc thì việc một số đơn vị nước ngoài vào quảng cáo, giới thiệu sản phẩm tại thị trường Việt Nam cần được cơ quan chức năng xem xét như thế nào.
Ông cho biết bản thân đã đặt câu hỏi về giấy chứng nhận, giấy phép đối với một số sản phẩm, nhưng chưa nhận được câu trả lời rõ ràng. Từ đó, ông đề nghị làm rõ vai trò của các cơ quan quản lý trong việc kiểm soát những hoạt động quảng cáo, cung cấp sản phẩm liên quan đến tế bào gốc tại Việt Nam.
Bác sĩ Lê Xuân Cảnh nhấn mạnh, nếu đã xác định tế bào gốc không tồn tại dưới dạng viên uống thì người tiêu dùng cần đặc biệt thận trọng trước những sản phẩm được quảng cáo là “viên tế bào gốc”.
Theo ông, nghiên cứu về tế bào gốc trên thế giới hiện rất đa dạng, với nhiều hướng tiếp cận khác nhau. Ông lấy ví dụ về hướng nghiên cứu sử dụng tế bào phôi. Theo ông, tế bào phôi có tiềm năng phát triển rất lớn, nhưng việc sử dụng nguồn tế bào này đặt ra những vấn đề liên quan đến đạo đức, vì vậy đây là hướng tiếp cận gây nhiều tranh luận trên thế giới.
Bên cạnh đó, Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho biết một số hướng nghiên cứu khác tập trung vào việc khai thác các nguồn tế bào từ thực vật, trong khi một số phương pháp từng được sử dụng trước đây đang dần trở nên lạc hậu.
Ông cảnh báo, trong quá trình phát triển của công nghệ y học, những công nghệ cũ hoặc không còn phù hợp có thể được đưa vào những thị trường mà người tiêu dùng chưa có đầy đủ thông tin để nhận biết. Vì vậy, theo ông, người dân, đặc biệt là những người sử dụng các sản phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe, cần hết sức thận trọng.
Về sự phát triển của lĩnh vực tế bào gốc trên thế giới, Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho biết một số quốc gia đã đạt được những bước tiến đáng chú ý trong ứng dụng lâm sàng. Ông dẫn ví dụ Nhật Bản đã công bố việc sử dụng tế bào gốc trong điều trị Parkinson và gần đây tiếp tục có những nghiên cứu, ứng dụng liên quan đến suy tim, trong đó hướng tới khả năng tái tạo các tế bào của tim.
Theo ông, tại Mỹ, tế bào gốc cũng đã được ứng dụng trong điều trị một số bệnh tự miễn và một số sản phẩm đã được phát triển theo hướng trở thành thuốc điều trị, tương tự các loại thuốc được sử dụng trong điều trị những bệnh lý khác.
TIẾN BỘ NHANH, QUAN TÂM LỚN CÀNG CẦN MINH BẠCH, RÕ RÀNG
Bác sĩ Lê Xuân Cảnh cho rằng những bước tiến này cho thấy tốc độ phát triển của công nghệ tế bào gốc đang diễn ra rất nhanh. Từ một lĩnh vực chủ yếu được nghiên cứu, tế bào gốc đang từng bước được đưa vào ứng dụng trong điều trị một số bệnh lý cụ thể.
Đối với Việt Nam, ông cho biết tế bào gốc đã được xác định là một trong những hướng công nghệ quan trọng. Theo chia sẻ của ông, trong nhóm các công nghệ lõi được Nhà nước xác định để đầu tư phát triển, lĩnh vực y tế có nội dung liên quan đến tế bào gốc. Bác sĩ Lê Xuân Cảnh đồng thời cho biết đơn vị của ông đã được Bộ Y tế giao tham gia các đề tài nghiên cứu, ứng dụng tế bào gốc trong điều trị một số bệnh lý, phối hợp với các bệnh viện lớn trên địa bàn Hà Nội.
Theo ông, các hoạt động này được triển khai trên cơ sở các văn bản và chương trình phối hợp cụ thể giữa các bên. Ông cho biết có thể cung cấp cho các đại biểu những thông tin, tài liệu liên quan đến các chương trình được Bộ Y tế giao và triển khai trong thời gian gần đây.
Bà Nguyễn Thùy Dương cũng quan tâm đến việc lưu trữ tế bào gốc từ dây rốn ngay sau khi trẻ chào đời, đặc biệt là tính an toàn và khả năng ứng dụng nguồn tế bào này trong điều trị khi cần thiết trong tương lai.
"Tế bào gốc trung mô từ dây rốn được đánh giá là có độ an toàn cao và đang được sử dụng trong y học tái tạo. Theo ông, việc lưu trữ dây rốn ngay từ khi trẻ chào đời có thể mang lại giá trị lâu dài, đặc biệt trong trường hợp trẻ sau này cần sử dụng nguồn tế bào đã được lưu trữ", bác sĩ Cảnh thông tin.
Bác sĩ Cảnh ví việc lưu trữ dây rốn như một “kho báu” về sức khỏe, bởi nguồn tế bào này có thể được bảo quản trong thời gian dài để phục vụ các nhu cầu điều trị phù hợp trong tương lai.
Tại phần thảo luận, bà Ninh Thị Ty tiếp tục đặt câu hỏi về điều kiện bảo quản tế bào, trong đó có yêu cầu lưu trữ ở nhiệt độ khoảng âm 196 độ C. Bà đồng thời quan tâm đến độ an toàn của các sản phẩm như NMN được đưa từ nước ngoài về sử dụng.
Bác sĩ Cảnh cho biết việc bảo quản tế bào sống đòi hỏi điều kiện chuyên biệt. Đối với NMN, ông phân biệt đây là sản phẩm khác với tế bào gốc và cho rằng việc đánh giá cần dựa trên nguồn gốc, chất lượng và quy trình sản xuất.
Một vấn đề khác được bà Nguyễn Thị Đoan, Giám đốc Công ty Cổ phần Phát triển Công nghiệp Hoàng Dương đặt ra là việc sử dụng NMN, PRP và các sản phẩm liên quan tại Việt Nam có đảm bảo chất lượng hay không?
Theo bác sĩ Cảnh, cần phân biệt rõ giữa tế bào gốc và các sản phẩm được tạo ra từ tế bào gốc. Ông nhấn mạnh tế bào gốc trong điều trị phải là tế bào sống và còn khả năng hoạt động, tái tạo trong cơ thể. Vì vậy, ông cảnh báo người dùng cần thận trọng với những quảng cáo về việc đưa “tế bào gốc” từ nước ngoài về Việt Nam để sử dụng nếu sản phẩm thực tế không còn là tế bào sống.
Ông cũng cho biết một số sản phẩm trên thị trường thực chất là các sản phẩm được tạo ra từ tế bào gốc, chẳng hạn exosome, chứ không phải bản thân tế bào gốc. Việc phân biệt rõ hai khái niệm này, theo ông, là cần thiết để người sử dụng tránh nhầm lẫn giữa tế bào gốc và các sản phẩm có nguồn gốc từ tế bào gốc.
Những trao đổi rất thẳng thắn, thiết thực tại chương trình cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn đối với tế bào gốc và y học tái tạo tại Việt Nam, từ khả năng ứng dụng trong điều trị đến nhu cầu lưu trữ và sử dụng các sản phẩm có nguồn gốc từ tế bào gốc. Tuy nhiên, cùng với tiềm năng của lĩnh vực này, các chuyên gia và đại biểu cũng đặt ra yêu cầu về tiêu chuẩn chuyên môn, chất lượng tế bào, điều kiện bảo quản cũng như hành lang pháp lý rõ ràng để người dân có thể tiếp cận các phương pháp này một cách an toàn và minh bạch.
Trong bối cảnh lĩnh vực tế bào gốc tiếp tục phát triển, việc chuẩn hóa quy trình, tăng cường kiểm soát chất lượng và cung cấp thông tin chính xác được xem là những yếu tố quan trọng để các ứng dụng của y học tái tạo có thể tiến gần hơn tới người bệnh. Đồng thời hạn chế nguy cơ người tiêu dùng nhầm lẫn giữa tế bào gốc và các sản phẩm được quảng cáo có nguồn gốc từ tế bào gốc.
