Theo Báo cáo Đổi mới sáng tạo và Vốn tư nhân Việt Nam 2026 vừa được công bố, tổng giá trị giải ngân vốn tư nhân tại Việt Nam đã tăng gấp đôi lên khoảng 4,5 tỷ USD thông qua 149 thương vụ trong năm 2025. Đây là mức phục hồi mạnh mẽ sau giai đoạn trầm lắng, phản ánh sự trở lại của niềm tin nhà đầu tư đối với một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á.
Dòng vốn này được thúc đẩy bởi nhu cầu lớn đối với các thương vụ mua lại doanh nghiệp và đầu tư tăng trưởng, cùng với sự phục hồi của hoạt động rót vốn vào start-up giai đoạn đầu, đặc biệt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).
Tuy nhiên, ngành đầu tư tư nhân tại Việt Nam vẫn đang đối mặt với một nghịch lý. Dù khẩu vị đầu tư gia tăng rõ rệt, nhưng chưa có doanh nghiệp nào được quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) hoặc quỹ đầu tư tư nhân (PE) hậu thuẫn thực hiện IPO thành công trong ít nhất 5 năm qua.
DÒNG VỐN VC PHỤC HỒI
Báo cáo được công bố hôm 28/5 bởi Hiệp hội Đầu tư tư nhân Việt Nam (VPCA), Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia Việt Nam (NIC) và Boston Consulting Group (BCG). Theo đó, vốn đầu tư mạo hiểm tại Việt Nam đã phục hồi mạnh từ mức đáy năm 2024, tăng 28% so với cùng kỳ lên 509 triệu USD trong năm 2025.
Điều đáng chú ý là số lượng thương vụ lại giảm 13% xuống còn 103, trong khi số lượng nhà đầu tư giảm 19% xuống 119. Điều này cho thấy hành vi của nhà đầu tư đang thay đổi rõ rệt, chuyển sang ưu tiên ít thương vụ hơn nhưng quy mô lớn hơn và có mức độ tin tưởng cao hơn.
Báo cáo lưu ý, nhóm thương vụ trị giá từ 3 - 10 triệu USD ghi nhận số lượng giao dịch cao nhất trong ba năm qua.
Phân khúc thương vụ từ 50 triệu USD trở lên cũng phục hồi trở lại với hai giao dịch tổng trị giá 235 triệu USD sau hai năm suy giảm mạnh.
Hoạt động đầu tư giai đoạn đầu vẫn duy trì sức bền. Các thương vụ Series A giữ ổn định ở mức 23 thương vụ, với quy mô đầu tư trung vị đạt 3 triệu USD, cao hơn mức 2 triệu USD của năm 2024. Hoạt động Pre-Series A cũng duy trì tích cực, dù giảm 12,5% so với cùng kỳ xuống còn 70 thương vụ, với giá trị trung vị khoảng 200.000 USD.
Trí tuệ nhân tạo (AI) nổi lên như chủ đề đầu tư tăng trưởng nhanh nhất của thị trường VC Việt Nam trong năm 2025 khi thu hút 130 triệu USD, cao gấp 13 lần so với năm 2023. Theo báo cáo, điều này phản ánh niềm tin ngày càng lớn của giới đầu tư đối với hệ sinh thái start-up AI đang phát triển tại Việt Nam.
Một diễn biến đáng chú ý khác là đà gia tăng của các start-up do người Việt sáng lập nhưng hoạt động toàn cầu. Nhóm doanh nghiệp này đã thu hút mức vốn kỷ lục 51 triệu USD.
Phát biểu tại Hội nghị Đổi mới sáng tạo và Vốn tư nhân Việt Nam 2026 tổ chức tại TP.HCM, bà Lê Hoàng Uyên Vy, Chủ tịch Hiệp hội Vốn đầu tư tư nhân Việt Nam (VPCA), cho biết thị trường đầu tư mạo hiểm Việt Nam đang đi đúng hướng, đặc biệt trong bối cảnh một số quốc gia láng giềng vẫn ghi nhận dấu hiệu suy giảm trong năm ngoái.
“Thị trường đang bước vào giai đoạn phục hồi, và trong giai đoạn này, dòng vốn tập trung vào ít thương vụ hơn nhưng quy mô lớn hơn. Điều đó phản ánh niềm tin ngày càng lớn của nhà đầu tư vào một số doanh nghiệp được lựa chọn tại Việt Nam, đồng thời giúp củng cố nền tảng cho cộng đồng start-up”, bà nhấn mạnh.
TIÊU DÙNG VÀ Y TẾ DẪN DẮT DÒNG VỐN PE
Trong khi đó, vốn đầu tư tư nhân PE tiếp tục là động lực chính của thị trường vốn tư nhân Việt Nam khi đạt mức cao kỷ lục gần 4 tỷ USD trong năm 2025. Số lượng thương vụ tăng gấp đôi so với cùng kỳ lên 46.
Các nhà đầu tư tiếp tục rót vốn vào lĩnh vực tiêu dùng và y tế, còn các thương vụ dịch vụ tài chính gần như vắng bóng trong năm 2025 dù từng chiếm ưu thế ở giai đoạn trước.
Báo cáo nhận định điều này phản ánh một sự chuyển dịch mang tính cấu trúc khi tầng lớp trung lưu đang gia tăng tại Việt Nam làm thay đổi ưu tiên đầu tư của các quỹ PE. Các thương vụ mua lại chiếm phần lớn tổng giá trị với 2,7 tỷ USD. Đầu tư vào các doanh nghiệp giai đoạn mở rộng cũng tăng lên 1 tỷ USD, mức cao nhất kể từ năm 2021 và phục hồi mạnh sau mức đáy 163 triệu USD của năm 2024.
Theo bà Uyên Vy, điều này cho thấy các nhà đầu tư không chỉ tin tưởng vào khả năng kiểm soát doanh nghiệp mà còn tin vào câu chuyện tăng trưởng của Việt Nam. Bà kỳ vọng dòng vốn PE mạnh mẽ sẽ tạo thêm sức hút lớn đối với đầu tư nước ngoài, bởi nhiều doanh nghiệp trong nhóm này đã sẵn sàng IPO trong vài năm tới.
KỲ VỌNG CHU KỲ IPO MỚI
Sau giai đoạn gần như đóng băng từ năm 2019 - 2023, thị trường IPO Việt Nam đã huy động khoảng 1,4 tỷ USD từ ba thương vụ IPO do các công ty chứng khoán lớn trong nước dẫn dắt.
Theo báo cáo, “đường ống IPO” hiện nay với quy mô từ 3 - 5 tỷ USD cho giai đoạn 2026 - 2027, được kỳ vọng sẽ trở thành chu kỳ IPO đầu tiên do khu vực tư nhân dẫn dắt kể từ năm 2018. Chu kỳ này cũng được mong đợi sẽ giúp đa dạng hóa thị trường chứng khoán Việt Nam, vốn lâu nay phụ thuộc chủ yếu vào nhóm ngân hàng và bất động sản.
Danh sách doanh nghiệp đang chuẩn bị IPO có nhiều cái tên đáng chú ý như chuỗi đồ uống Highlands Coffee, doanh nghiệp cầm đồ F88 và nhà bán lẻ điện máy Điện Máy Xanh.
Tại lĩnh vực công nghệ, các thương vụ thoái vốn tại Việt Nam hiện chủ yếu vẫn diễn ra thông qua bán lại doanh nghiệp hoặc giao dịch thứ cấp thay vì niêm yết công khai.
Trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HoSE), doanh nghiệp công nghệ hiện chỉ chiếm khoảng 5% tỷ trọng, thấp hơn nhiều so với mức 35% của chỉ số S&P 500 tại Mỹ.
Để giải quyết vấn đề này, Việt Nam đang có kế hoạch xây dựng một nền tảng giao dịch riêng dành cho start-up công nghệ.
Cũng phát biểu tại hội nghị, bà Phạm Thị Thúy Linh, Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết các start-up thường gặp khó trong việc đáp ứng những tiêu chí niêm yết truyền thống như yêu cầu về lợi nhuận hay quy mô vốn tối thiểu. “Nền tảng giao dịch mới dự kiến sẽ ưu tiên các tiêu chí thay thế như tăng trưởng doanh thu và cường độ đầu tư cho R&D”, bà nói.
Bà cũng cho biết nền tảng giao dịch chuyên biệt này sẽ hoạt động dưới sự quản lý của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), với mục tiêu hoàn thiện trong năm nay và ra mắt vào năm sau.
Ông Ben Sheridan, Giám đốc điều hành tại Boston Consulting Group, cũng chỉ ra hàng loạt thay đổi mang tính cấu trúc đang “mở khóa” thị trường vốn Việt Nam trong năm qua. Các yếu tố này bao gồm hạ tầng giao dịch và khung pháp lý được cải thiện, việc Việt Nam được xác nhận nâng hạng lên thị trường mới nổi theo FTSE, cùng quá trình hình thành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam.
“Dòng vốn lưu chuyển mạnh hơn trong toàn bộ chu kỳ, từ VC đến PE rồi IPO, cùng với sự mở rộng của các nhóm nhà đầu tư tham gia thị trường, theo tôi, sẽ là thước đo thành công”, ông nhấn mạnh tại hội nghị. Ông cho rằng điều này sẽ giúp Việt Nam đáp ứng nhu cầu vốn ngày càng tăng của nền kinh tế, dự kiến đạt 270 tỷ USD vào năm 2030, tăng mạnh so với mức 160 tỷ USD năm 2025. “Khoảng trống đó về cốt lõi sẽ phải được lấp đầy bằng vốn tư nhân. Các quỹ VC và PE cần tiếp tục phát triển và được hỗ trợ bởi thị trường vốn đại chúng để thu hẹp khoảng cách này”, ông kết luận.