Điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo; Thực hiện thủ tục hành chính xuất nhập khẩu qua cơ chế một cửa; Quy định về quản lý hải quan tại cửa khẩu thông minh; Quy định mới về khai báo thủ tục xuất nhập cảnh cho phương tiện vận tải… là 4 chính sách mới có liên quan đến lĩnh vực xuất - nhập khẩu sẽ có hiệu lực thi hành từ tháng 10/2026 mà người dân, doanh nghiệp cần quan tâm, lưu ý.
Nghị định 365/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo trong đó quy định cụ thể quyền kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo và điều kiện để thương nhân được kinh doanh xuất khẩu mặt hàng này.
Theo Điều 3 Nghị định 365/2026/NĐ-CP, thương nhân Việt Nam thuộc mọi thành phần kinh tế được kinh doanh xuất khẩu gạo khi đáp ứng các điều kiện theo quy định và được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo. Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, doanh nghiệp được kinh doanh xuất khẩu gạo khi được cấp Giấy chứng nhận và phải thực hiện theo quy định của Nghị định, pháp luật Việt Nam có liên quan và các cam kết của Việt Nam trong các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Về điều kiện kinh doanh, Điều 4 quy định thương nhân được thành lập, đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật được kinh doanh xuất khẩu gạo khi có ít nhất 1 kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo và 1 cơ sở xay xát gạo đáp ứng quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.
Kho chứa và cơ sở xay xát có thể thuộc sở hữu của thương nhân hoặc do thương nhân thuê của tổ chức, cá nhân khác. Trường hợp thuê, thương nhân phải có hợp đồng thuê bằng văn bản theo quy định pháp luật và bảo đảm thời hạn của Giấy chứng nhận.
Ngoài ra, thương nhân đã được cấp Giấy chứng nhận không được cho thương nhân khác thuê các kho chuyên dùng chứa thóc, gạo và cơ sở xay xát gạo đã được Bộ Công Thương cấp trong Giấy chứng nhận để thương nhân khác sử dụng làm căn cứ đề nghị cấp Giấy chứng nhận. Đối với hoạt động nhập khẩu, thương nhân kinh doanh nhập khẩu gạo phải thông báo kế hoạch nhập khẩu gạo với Bộ Công Thương.
Nghị định chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/10.
Ngày 22/8/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 336/2026/NĐ-CP quy định về việc thực hiện thủ tục hành chính đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh và phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh theo cơ chế một cửa quốc gia và cơ chế một cửa ASEAN.
Điều 6 quy định thủ tục hành chính đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh; phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh theo cơ chế một cửa quốc gia, cơ chế một cửa ASEAN được quản lý, vận hành, trao đổi, chia sẻ dữ liệu thông qua Cổng thông tin một cửa quốc gia. Các giao dịch điện tử trên Cổng thông tin một cửa quốc gia bao gồm:
- Khai, nhận, phản hồi thông tin về việc xử lý hồ sơ để thực hiện thủ tục hành chính trên Cổng thông tin một cửa quốc gia.
- Tiếp nhận, chuyển chứng từ điện tử và các thông tin khác có liên quan từ Cổng thông tin một cửa quốc gia đến các hệ thống xử lý chuyên ngành.
- Nhận kết quả xử lý được gửi từ các hệ thống xử lý chuyên ngành tới Cổng thông tin một cửa quốc gia.
- Trao đổi thông tin giữa các hệ thống xử lý chuyên ngành và hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan thông qua Cổng thông tin một cửa quốc gia.
- Trao đổi thông tin giữa Cổng thông tin một cửa quốc gia với hệ thống thông tin của các quốc gia và vùng lãnh thổ theo thỏa thuận quốc tế đã ký kết, các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.
- Thông báo kết quả xử lý thủ tục hành chính từ Cổng thông tin một cửa quốc gia đến hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan để phục vụ việc quyết định thông quan hàng hóa, xác nhận phương tiện vận tải đã hoàn thành thủ tục hải quan của cơ quan hải quan.
- Trao đổi thông tin kết quả xử lý thủ tục hành chính giữa Cổng thông tin một cửa quốc gia và Cổng dịch vụ công quốc gia.
Nghị định chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 15/10.
Thông tư 128/2026/TT-BTC quy định về kiểm tra, giám sát và quản lý hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh và phương tiện vận tải hoạt động trong khu vực cửa khẩu thông minh.
Theo Điều 4, khu vực cửa khẩu thông minh phải được trang bị hệ thống camera, barie điện tử, cân điện tử và hệ thống quản lý hàng hóa, tất cả đều kết nối với hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan. Hàng hóa và phương tiện vận tải thông minh không người lái chịu sự kiểm tra, giám sát theo quy định của Luật Hải quan.
Điều 5 quy định hàng hóa nhập khẩu có thể lưu giữ tại khu vực cửa khẩu thông minh trong thời hạn 30 ngày. Quá thời hạn này, nếu chưa làm thủ tục hải quan, chủ hàng sẽ bị xử lý vi phạm. Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu có thể được thay đổi phương tiện chứa hàng hoặc đóng gói lại, nhưng phải thông báo cho cơ quan hải quan.
Doanh nghiệp quản lý cửa khẩu thông minh phải cung cấp danh sách phương tiện vận tải thông minh không người lái cho cơ quan hải quan theo quy định tại Điều 6. Phương tiện này không cần làm thủ tục hải quan xuất cảnh, nhập cảnh nhưng phải chịu sự kiểm tra, giám sát hải quan.
Thông tư chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 15/10.
Thông tư 127/2026/TT-BTC của Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định về chỉ tiêu thông tin và mẫu chứng từ khai báo khi làm thủ tục xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh đối với phương tiện vận tải qua các cửa khẩu cảng hàng không, cảng biển, đường sắt, đường bộ và đường thủy nội địa..
Thông tư quy định các chỉ tiêu thông tin khai báo đối với phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh, chuyển cảng thông qua Cổng thông tin một cửa quốc gia. Cụ thể, các chỉ tiêu thông tin khai báo được phân loại theo từng loại phương tiện và cửa khẩu, bao gồm:
Tàu biển qua cửa khẩu cảng biển (Phụ lục I).
Tàu bay qua cửa khẩu cảng hàng không (Phụ lục II).
Phương tiện vận tải qua cửa khẩu đường thủy nội địa (Phụ lục III).
Phương tiện vận tải qua cửa khẩu đường bộ (Phụ lục IV).
Tàu hỏa liên vận quốc tế qua cửa khẩu đường sắt (Phụ lục V).
Trong trường hợp Cổng thông tin một cửa quốc gia gặp sự cố, mẫu chứng từ giấy sẽ được sử dụng để thực hiện khai báo. Các mẫu chứng từ giấy này cũng được phân loại theo từng loại phương tiện và cửa khẩu, bao gồm:
Tàu biển qua cửa khẩu cảng biển (Phụ lục VI).
Tàu bay qua cửa khẩu cảng hàng không (Phụ lục VII).
Phương tiện vận tải qua cửa khẩu đường bộ (Phụ lục VIII).
Tàu hỏa liên vận quốc tế qua cửa khẩu đường sắt (Phụ lục IX).
Phương tiện vận tải qua cửa khẩu đường thủy nội địa (Phụ lục X).
Thông tư chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 15/10.
