Trong khi Oracle là “ông lớn” công nghệ Mỹ mới nhất vừa tiến hành một đợt sa thải nhân sự quy mô lớn, thì tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đối với việc làm tại các công ty Trung Quốc vẫn có xu hướng hạn chế hơn.
Có một số nguyên nhân nền tảng dẫn đến sự khác biệt này, trước hết là hệ thống quản lý của chính phủ. Không giống Mỹ, Bắc Kinh đặt ra mục tiêu việc làm quốc gia - với tỷ lệ thất nghiệp tại khu vực thành thị khoảng 5,5%.
Bên cạnh định hướng từ nhà nước, chi phí lao động thấp hơn tại Trung Quốc cũng khiến các doanh nghiệp trong nước chưa phải cắt giảm nhân sự nhiều như các công ty Mỹ, theo ông Alex Lu, nhà sáng lập công ty tư vấn LSY Consulting.
Theo nền tảng tuyển dụng trực tuyến Zhilian, mức lương trung bình hàng tháng của các kỹ sư thuật toán - nhóm lao động có nhu cầu cao - là 20.035 nhân dân tệ (khoảng 2.900 USD).
Dù được xem là mức lương khởi điểm khá tại Trung Quốc, tính theo USD thì thu nhập này tương đương khoảng 35.000 USD/năm - thấp hơn gần 10 lần so với mức đãi ngộ tại Thung lũng Silicon, dù chi phí thuế và sinh hoạt tại Mỹ cao hơn nhiều.
Như chia sẻ của quản lý nhân sự tại một start-up ở Thung lũng Silicon - người từng làm việc ở Baidu và TikTok, một kỹ sư phần mềm cấp độ 2 tại Mỹ với mức lương cơ bản khoảng 300.000 USD/năm sẽ phải chấp nhận giảm 50% thu nhập nếu chuyển về Trung Quốc làm việc.
“Cả hai thị trường đang cạnh tranh cùng một nhóm nhân lực”, người này cho biết.
Tuy nhiên, với người lao động Trung Quốc tại Mỹ, các đợt sa thải đột ngột còn đe dọa đến tình trạng cư trú của họ. Nhiều kỹ sư buộc phải cân nhắc quay về Trung Quốc, do khó tìm được công việc mới tại Mỹ đủ nhanh để duy trì điều kiện visa.
Dẫu vậy, quá trình chuyển đổi không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Những người đã quen làm việc lâu năm tại các công ty Mỹ có thể “sốc” trước môi trường làm việc tại Trung Quốc với thời gian làm việc kéo dài và mức độ cạnh tranh cao.
Trong khi mô hình làm việc từ xa bùng nổ tại Mỹ sau đại dịch, các công ty Trung Quốc lại có xu hướng yêu cầu nhân viên làm việc trực tiếp tại văn phòng càng nhiều càng tốt. Yếu tố văn hóa cũng đóng vai trò quan trọng, khi nhiều lãnh đạo doanh nghiệp coi trọng việc quản lý trực tiếp đội ngũ nhân sự đông đảo.
Theo bà Tina Zhou, nhà sáng lập start-up marketing Boomfluence.ai, một kỹ sư tại công ty Trung Quốc thường đảm nhiệm phạm vi công việc rộng hơn so với nhân sự tại các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ, khiến vai trò này khó bị AI thay thế hoàn toàn. Bà Zhou, người làm việc tại Bắc Kinh và thường xuyên sang San Francisco khoảng mỗi quý công tác, cho biết thêm rằng nhiều doanh nghiệp Trung Quốc cũng có số lượng nhân sự lớn trong các mảng marketing và vận hành khách hàng, chứ không chỉ tập trung vào kỹ thuật.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là các đợt sa thải liên quan đến AI chưa xảy ra tại Trung Quốc. Alibaba tiết lộ số lượng nhân sự của công ty đã giảm hơn 30% do những thay đổi trong hoạt động kinh doanh nhằm ưu tiên phát triển AI. Trong khi đó, Tencent lại công bố số lượng nhân viên tăng nhẹ trong năm ngoái. Tương tự, Huawei công bố có 114.000 nhân sự nghiên cứu và phát triển tính đến tháng 12/2025, tăng so với mức 113.000 của một năm trước đó.
Cấu trúc kinh doanh hiện tại cũng phần nào hạn chế tác động của AI. Các công ty Trung Quốc có mức độ số hóa thấp hơn so với Mỹ - nơi phần mềm doanh nghiệp được sử dụng rộng rãi hơn, theo ông Alex Lu.
Ví dụ, dù OpenClaw gần đây trở nên phổ biến tại Trung Quốc, đây chủ yếu là sản phẩm phục vụ năng suất cá nhân, chưa phải giải pháp cấp doanh nghiệp, ông chỉ ra.
Dù vậy, AI vẫn là chủ đề nóng đối với các bậc phụ huynh Trung Quốc - những người từ lâu đã lo lắng về giáo dục và tương lai nghề nghiệp của con cái.
Ông Zhang Xuefeng, một nhà sáng tạo nội dung giáo dục có ảnh hưởng lớn tại Trung Quốc, từng chia sẻ trong một video hồi tháng 12 rằng trẻ em từ lớp 6 nên bắt đầu học về AI và chú ý đến các cơ hội liên quan trong lĩnh vực kỹ thuật, robot và chip.
Các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc cũng đang đối mặt với bài toán cân bằng giữa thúc đẩy tăng trưởng và đổi mới công nghệ. Tỷ lệ thất nghiệp trong thanh niên đã duy trì ở mức hai chữ số trung bình đến cao trong vài năm qua, dù tỷ lệ thất nghiệp chung tại đô thị vẫn quanh ngưỡng 5%.
Ông Huang Yiping, cố vấn của ngân hàng trung ương Trung Quốc, nhấn mạnh rằng nước này cần theo đuổi phát triển công nghệ cao để đạt tăng trưởng kinh tế, nhưng mọi đổi mới AI cần phải đặt nhu cầu của con người lên hàng đầu.
