Năm vừa qua tại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chứng kiến những xung đột rõ rệt giữa hai mục tiêu do Quốc hội giao phó là tối đa hóa việc làm và ổn định giá cả - một tình huống chưa từng xuất hiện kể từ thập niên 1970, thời kỳ xảy ra lạm phát đình trệ (stagflation).
Đã có những chia rẽ trong nội bộ Fed, điều cũng hiếm thấy trong nhiều năm qua, thể hiện qua các ý kiến phản đối từ những hướng đối lập liên quan đến chính sách lãi suất.
Tình trạng này được dự báo sẽ tiếp diễn sang năm 2026.
Theo ông Matthew Luzzetti, nhà kinh tế trưởng Mỹ của Deutsche Bank, Chủ tịch Fed Jerome Powell đã có thể tạo dựng được sự đồng thuận trong một ngân hàng trung ương chia rẽ để cắt giảm lãi suất ba lần trong năm 2025. Tuy nhiên, một chủ tịch Fed mới có thể sẽ gặp nhiều khó khăn hơn trong việc đạt được đồng thuận nếu lạm phát vẫn ở mức cao trong khi thị trường lao động tiếp tục suy yếu.
“Trong khi kịch bản nhiều khả năng nhất - vẫn là tiếp tục cắt giảm lãi suất vào thời gian tới, chúng tôi cũng nhìn thấy một kịch bản rủi ro, trong đó chủ tịch mới cuối cùng có thể phải đối mặt với một ủy ban có xu hướng muốn tăng lãi suất”, ông Luzzetti nhận định.
ẢNH HƯỞNG NGÀY CÀNG LỚN CỦA TỔNG THỐNG TRUMP
Bước vào năm 2025, hàng loạt thay đổi trong chính sách kinh tế của Tổng thống Donald Trump - từ việc liên tục điều chỉnh thuế quan đến siết chặt biên giới nhằm hạn chế nhập cư - đã khiến ngân hàng trung ương Mỹ phải gần như “đứng yên” trong phần lớn năm, khi các quan chức cố gắng đánh giá tác động của những chính sách này đối với tăng trưởng kinh tế, lạm phát và việc làm.
Tất nhiên, việc Fed giữ nguyên chính sách khiến ông Trump không hài lòng. Tổng thống liên tục gây sức ép yêu cầu ngân hàng trung ương hạ lãi suất và tìm cách công kích ông Powell dựa trên các chi tiết kỹ thuật nhằm loại bỏ ông khỏi vị trí chủ tịch. Những lời đe dọa sa thải ông Powell vì bất đồng chính sách đã làm dấy lên lo ngại về tính độc lập của ngân hàng trung ương và khiến thị trường tài chính chao đảo.
Dù rằng cuối cùng Tổng thống Mỹ không sa thải ông Powell, nhưng ông đã tìm cách cách chức Thống đốc Fed Lisa Cook với cáo buộc gian lận thế chấp - một vụ việc hiện vẫn đang được xét xử và Tòa án Tối cao sẽ xem xét trong tháng này.
Cùng thời điểm đó, Thống đốc Fed Adriana Kugler từ chức vào mùa hè, mở đường để Tổng thống bổ nhiệm ông Stephen Miran, Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế Nhà Trắng, đảm nhiệm nốt 5 tháng còn lại trong nhiệm kỳ của bà. Ông Miran không từ chức khỏi vị trí tại Nhà Trắng mà chỉ xin nghỉ tạm thời.
Động thái này khiến nhiều nhà quan sát Fed lo ngại về nguy cơ suy yếu tính độc lập của ngân hàng trung ương - điều mà chính ông Stephen Miran từng cảnh báo trước khi gia nhập chính quyền Trump.
THUẾ QUAN VÀ THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG SUY YẾU
Ban đầu, nhiều quan chức Fed cho rằng thuế quan chỉ tạo ra một cú tăng giá mang tính nhất thời và sẽ không dẫn tới lạm phát kéo dài. Tuy nhiên, sau “Ngày Giải phóng” 2/4, khi ông Trump áp đặt mức thuế cao nhất và có phạm vi rộng nhất trong một thế kỷ, ngày càng nhiều quan chức bắt đầu quan ngại rằng thuế quan có thể gây ra lạm phát dai dẳng hơn.
Trong những tháng hè, Fed chủ yếu theo dõi và đánh giá tình hình.
Đến tháng 7, thị trường lao động bắt đầu có dấu hiệu hạ nhiệt. Fed họp chính sách và tiếp tục giữ nguyên lãi suất - như đã làm trong suốt cả năm - nhưng vấp phải sự phản đối của hai Thống đốc Chris Waller và Michelle Bowman, những người cho rằng nên cắt giảm lãi suất sớm để chủ động hỗ trợ thị trường lao động. Đây là bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy sự chia rẽ trong nội bộ Fed về việc lạm phát sẽ “dính chặt” đến mức nào và mức độ ưu tiên dành cho những dấu hiệu suy yếu của việc làm.
Khi mùa hè dần khép lại, dữ liệu thị trường lao động cho thấy những vết nứt lớn hơn dự kiến, buộc ông Powell phải đặt nền móng vào tháng 8 cho một đợt cắt giảm lãi suất trong tháng 9. Đây là lần cắt giảm đầu tiên trong chuỗi ba lần hạ lãi suất diễn ra suốt mùa thu, tương tự như năm 2024.
Mùa thu cũng chứng kiến đợt đóng cửa chính phủ kéo dài nhất trong lịch sử, khiến Fed phải đối mặt với tình trạng “mây mù” khi không có dữ liệu chính thức của chính phủ để đưa ra các quyết định quan trọng về lãi suất. Các quan chức phải dựa vào dữ liệu từ khu vực tư nhân, vốn khá dồi dào về thị trường lao động nhưng lại thiếu hụt đối với lạm phát và giá cả.
Đến tháng 12, những rạn nứt trong nội bộ Fed càng trở nên rõ ràng hơn. Dù Fed vẫn cắt giảm lãi suất lần thứ ba liên tiếp trong tháng này, nhưng hai thành viên là Chủ tịch Fed Chicago Austan Goolsbee và Chủ tịch Fed Kansas City Jeff Schmid đã phản đối vì muốn giữ nguyên lãi suất do trở ngại lạm phát. Ở chiều ngược lại, ông Stephen Miran lại phản đối vì muốn cắt giảm mạnh hơn, ở mức 0,50 điểm phần trăm. Sáu thành viên không có quyền bỏ phiếu khác cũng cho biết họ ủng hộ giữ nguyên lãi suất trong tháng 12.
Dù có nhiều lo ngại về lạm phát do thuế quan, tác động thực tế lại nhẹ nhàng hơn dự đoán. Một số quan chức Fed, trong đó có ông Jerome Powell và ông Chris Waller, cho rằng lạm phát từ thuế quan sẽ đạt đỉnh trong quý 1/2026 và bắt đầu giảm sau đó. Tuy nhiên, những người khác, bao gồm Chủ tịch Fed Cleveland Beth Hammack và Chủ tịch Fed Dallas Lorie Logan, cả hai đều sẽ là thành viên có quyền bỏ phiếu trong năm 2026, nghĩ rằng lạm phát có thể sẽ dai dẳng và duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn.
KHỞI ĐẦU THẬN TRỌNG CHO NĂM 2026
Sau ba lần cắt giảm lãi suất mang tính “bảo hiểm” và trong bối cảnh lạm phát vẫn cao, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) đã phát tín hiệu rằng họ sẽ dành thêm thời gian để quan sát và đánh giá nền kinh tế trước khi tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ.
Báo cáo lạm phát mới nhất cho tháng 11/2025 cho thấy mức tăng giá đã hạ nhiệt đáng kể khi giá thuê nhà giảm và được phản ánh vào cách tính. Tuy nhiên, do có khoảng trống dữ liệu vì việc đóng cửa chính phủ, nhiều người tỏ ra hoài nghi về độ chính xác của báo cáo này.
Chủ tịch Fed New York John Williams cho biết ông tin rằng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong báo cáo mới nhất đã đánh giá thấp lạm phát khoảng 0,1 điểm phần trăm, trong khi bà Beth Hammack cho rằng mức chênh lệch có thể lên tới 0,2 - 0,3 điểm phần trăm. Trong khi đó, tỷ lệ thất nghiệp đã nhích lên 4,6%.
Nhìn sang năm 2026, các quan chức Fed dự kiến chỉ cắt giảm lãi suất thêm một lần nữa. Dù thị trường lao động đang hạ nhiệt, họ không coi sự suy yếu này là một tình trạng khẩn cấp. Đồng thời, lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu 2%, và các quan chức kỳ vọng tăng trưởng kinh tế sẽ phục hồi trong năm 2026 nhờ các động lực tài khóa từ luật thuế và sự hồi phục sau giai đoạn đóng cửa chính phủ.
Ông Jeffrey Roach, nhà kinh tế trưởng của LPL Financial dự đoán trong vài tháng tới có thể xuất hiện những số liệu lạm phát “gập ghềnh”, nhưng ông kỳ vọng lạm phát sẽ giảm trong năm 2026, mở ra cơ hội cho thêm một vài đợt cắt giảm lãi suất. “Chúng ta có thể sẽ thấy một vài số liệu nóng hơn khi nhu cầu tăng lên nhờ các khoản hoàn thuế cao hơn dự kiến vào đầu năm 2026, nhưng lạm phát nhiều khả năng sẽ hạ nhiệt vào nửa sau của năm 2026”, ông nói.
Bà Esther George, cựu Chủ tịch Fed Kansas City hy vọng tỷ lệ thất nghiệp sẽ ổn định trong năm nay, còn lạm phát vẫn duy trì cao do thâm hụt tài khóa lớn, những câu hỏi xoay quanh tính độc lập của Fed và điều kiện tài chính nới lỏng. “Với những gián đoạn trong việc công bố dữ liệu chính thức, FOMC nhiều khả năng sẽ hành động thận trọng nhưng vẫn giữ xu hướng ưu tiên hạ lãi suất trong năm 2026, khi họ lập luận rằng các đợt cắt giảm này nhằm đưa lãi suất chính sách tiến gần hơn tới mức trung tính”, bà George nhận định.
Năm 2026 cũng sẽ chứng kiến việc Fed có một chủ tịch mới, lần đầu tiên sau 8 năm.
Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là sẽ đề cử một ứng viên có xu hướng ủng hộ cắt giảm lãi suất. Tuy vậy, ngay cả trong trường hợp đó, vị chủ tịch mới vẫn có thể gặp khó khăn trong việc đạt được toàn bộ đồng thuận cho việc nới lỏng nếu lạm phát vẫn ở mức cao. Chủ tịch Fed Cleveland Beth Hammack đã công khai ủng hộ việc giữ nguyên lãi suất ít nhất đến hết mùa xuân.
Ông Wilmer Stith, nhà quản lý danh mục trái phiếu tại Wilmington Trust, cho rằng sự chia rẽ trong Fed sẽ tiếp tục kéo dài sang năm 2026, với khả năng xuất hiện nhiều ý kiến phản đối hơn nếu chủ tịch mới cố thúc đẩy các đợt cắt giảm lãi suất trong khi các thành viên khác không đồng tình. Ông cũng dự báo chính quyền Trump sẽ tiếp tục chiến dịch gây sức ép nhằm hạ lãi suất.
Tuy nhiên, ông Jerome Powell vẫn giữ cương vị chủ tịch đến tháng 5, vì vậy sẽ không có nhiều đợt cắt giảm lãi suất trong nửa đầu năm, theo ông Wilmer Stith. Ông dự đoán sẽ có một lần cắt giảm trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 5. “Tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ có thêm một vài lần cắt giảm nữa khi có chủ tịch mới. Đây sẽ là một ngân hàng trung ương gắn chặt với chính quyền hơn so với những gì chúng ta từng thấy trong một thời gian dài. Vì vậy, tôi cho rằng các đợt cắt giảm lãi suất là điều sắp xảy ra”, ông Stith kết luận.