Phát biểu giải trình thêm ở phần trả lời chất vấn của bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải chiều 9/6, Phó thủ tướng Lê Văn Thành cho biết phải ưu tiên bố trí nguồn lực để hoàn thành tuyến đường cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2021 - 2025.
Chính phủ đã trình Quốc hội và được thông qua kế hoạch đầu tư công trung hạn, bổ sung nguồn vốn từ chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội bố trí cho đường cao tốc. Chính phủ cũng đã trình Quốc hội tại kỳ họp này 5 tuyến cao tốc.
Theo đó, tổng chiều dài các tuyến cao tốc đang triển khai là 1.932km, số km đường cao tốc đã hoàn thành tới thời điểm hiện nay là 1.290km. Tính cả các công trình đã hoàn thành đưa vào khai thác và các công trình đang triển khai thì có 3.222km cao tốc.
Về kế hoạch triển khai các dự án, theo Phó Thủ tướng, tuyến cao tốc Bắc - Nam phía đông giai đoạn 2017-2020 đã được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư năm 2017 với chiều dài 654 km, đã khởi công rải rác trong các năm 2019, 2020, 2021, sẽ hoàn thành toàn tuyến vào năm 2023. Trong đó năm 2022 phấn đấu hoàn thành 361 km bao gồm 4 dự án.
Tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021-2025 với chiều dài 729km được Quốc hội thông qua tại kỳ họp bất thường tháng 1-2022, hiện đã triển khai lập dự án đầu tư, kiểm đếm, cắm mốc chỉ giới, lập phương án đền bù.
Toàn bộ 729km sẽ khởi công vào năm 2022, phấn đấu hoàn thành vào năm 2025, thông toàn bộ tuyến cao tốc Bắc - Nam vào năm 2025 với tổng chiều dài là 2.063km từ Lạng Sơn đến Cà Mau.
Các tuyến còn lại, tuyến Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, tuyến Biên Hòa - Vũng Tàu, tuyến Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột dự kiến khởi công tháng 6-2023 nếu được Quốc hội thông qua tại kỳ họp này, cơ bản hoàn thành vào năm 2025 và đưa vào khai thác, sử dụng năm 2026.
Đường vành đai 3 TP.HCM và đường vành đai 4 vùng thủ đô sẽ khởi công vào tháng 6-2023, năm 2023 và cơ bản hoàn thành vào năm 2026.
Lãnh đạo Chính phủ thông tin qua tổng hợp số liệu, tổng chiều dài các tuyến cao tốc được triển khai và hoàn thành giai đoạn 2021-2025 gấp gần 4 lần giai đoạn 2015-2020 (1.932/487km).
Tổng nguồn vốn đầu tư từ ngân sách thực hiện đường bộ cao tốc giai đoạn 2021-2025 cũng gấp gần 4 lần so với giai đoạn 2015-2020 (339.000/89.000 tỉ đồng).
"Chính phủ xác định đây là nhiệm vụ hết sức nặng nề", Phó Thủ tướng nói rõ thêm: Thủ tục đầu tư xây dựng cơ bản theo quy định hiện hành rất rườm rà, thường triển khai mất 2 đến 3 năm mới xong thủ tục đầu tư cho một dự án. Giải phóng mặt bằng lớn, khoảng 10.198 ha, di dời tái định cư khoảng 19.841 hộ. Riêng khối lượng vật liệu xây dựng (đá, cát, vật liệu đắp) lên tới khoảng 200 – 250 triệu mét khối. "Khối lượng công việc là rất lớn", Phó Thủ tướng nhìn nhận.
Quốc hội đã phân bổ 339.000 tỉ đồng nên đủ điều kiện để triển khai dứt điểm các công trình trong giai đoạn tới đây. Cùng với đó cần rút ngắn thủ tục đầu tư từ 1-2 năm, trước đây triển khai 2-3 năm, tới đây chỉ triển khai trong 1 năm.
Đồng thời, Quốc hội đã ban hành các nghị quyết cho phép chỉ định thầu các gói thầu, từ khảo sát thiết kế tới đền bù, tái định cư, di dời, xây lắp và đây là những nghị quyết rất quan trọng, quyết định để hoàn thành được tiến độ hay không.
Về các thủ tục về cấp mỏ ở các địa phương, theo Phó thủ tướng, vừa qua Chính phủ đã ban hành 2 nghị quyết để đảm bảo nguồn cung vật liệu cho giai đoạn 1.
Bên cạnh đó, căn cứ nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ sẽ phân cấp cho Bộ Giao thông Vận tải, các địa phương có tuyến cao tốc đi qua làm cơ quan chủ quản quyết định đầu tư các dự án đường bộ cao tốc.
Chính phủ đã thành lập ban chỉ đạo với thành viên là lãnh đạo các bộ, ngành, các địa phương có tuyến cao tốc đi qua; thực hiện giao ban định kỳ hằng tháng để kiểm điểm tiến độ công việc.
"Trường hợp tới đây các nhà thầu chậm tiến độ chúng ta phải thay ngay", Phó Thủ tướng nhấn mạnh. Các Ban quản lý Dự án cũng phải chủ động phải tháo gỡ các vướng mắc khó khăn thì mới có thể bảo đảm được tiến độ của các dự án.
"Việc hoàn thành những nhiệm vụ trên, phải khẳng định là không dễ dàng gì. Chính phủ sẽ quyết tâm rất cao để thực hiện bằng được mục tiêu mà Nghị quyết Đại hội 13 đã đề ra, để chúng ta hoàn thành 3.000km đường cao tốc đến 2025 và 5.000km đường cao tốc đến năm 2030", Phó Thủ tướng bày tỏ và mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, chia sẻ và ủng hộ của Quốc hội để phấn đấu hoàn thành mục tiêu mà Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã đề ra.
