Những hợp đồng bảo hiểm được ký từ nhiều năm trước đang lần lượt đến lúc thực hiện quyền lợi. Trong nửa đầu năm 2026, dòng tiền chi trả của các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ đã lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng.
CHI NGHÌN TỶ TRẢ QUYỀN LỢI
Theo số liệu của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV), tổng mức trách nhiệm mà các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ đang bảo hiểm trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 8.111 nghìn tỷ đồng, tăng 2% so với cùng kỳ năm trước.
Trong đó, mức trách nhiệm của các sản phẩm chính đạt 5.107 nghìn tỷ đồng, giảm 1,8%, trong khi các sản phẩm bán kèm đạt 3.005 nghìn tỷ đồng, tăng 11%. Tổng mức trách nhiệm của các sản phẩm bảo hiểm cá nhân đạt 8.013 nghìn tỷ đồng, tăng 2,4%, còn các sản phẩm bảo hiểm nhóm đạt 98 nghìn tỷ đồng, tăng 8,7%.
Dai-ichi Life đang có tổng mức trách nhiệm cao nhất thị trường với 1.740 nghìn tỷ đồng. Manulife đứng tiếp theo với 1.094 nghìn tỷ đồng, AIA 1.089 nghìn tỷ đồng, Prudential 867 nghìn tỷ đồng và Bảo Việt Nhân thọ 838 nghìn tỷ đồng.
Quy mô trách nhiệm lớn cũng đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp phải chuẩn bị nguồn lực tài chính cho những nghĩa vụ có thể phát sinh trong tương lai. Và trong nửa đầu năm nay, dòng tiền thực tế đã chảy ra với tốc độ đáng chú ý.
Theo IAV, các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ đã chi khoảng 35.162 tỷ đồng quyền lợi bảo hiểm cho khách hàng trong 6 tháng đầu năm, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước. Chỉ sau nửa năm, khoản chi này đã tương đương hơn một nửa mức khoảng 65.000 tỷ đồng của cả năm 2025, trong khi năm 2024 con số vào khoảng 62.000 tỷ đồng.
Tại Tổng Công ty Bảo Việt Nhân thọ, tổng chi bồi thường và trả tiền bảo hiểm trong 6 tháng đầu năm đạt hơn 14.827 tỷ đồng, giảm 4%. Trong đó, chi bồi thường hơn 9.315 tỷ đồng, tăng 20%, với bảo hiểm liên kết chung chi hơn 6.440 tỷ đồng và bảo hiểm hỗn hợp chi hơn 2.748 tỷ đồng; khoản hoàn dự phòng bồi thường gốc và nhận tái bảo hiểm ghi nhận hơn 5.511 tỷ đồng.
AIA Việt Nam ghi nhận tổng số tiền chi bồi thường và trả tiền bảo hiểm 4.147 tỷ đồng, tăng 37%. Tại Dai-ichi Việt Nam, tổng chi bồi thường và trả tiền bảo hiểm duy trì ở mức hơn 5.991 tỷ đồng, trong đó chi bồi thường thực tế là 3.145 tỷ đồng, tăng 19%, chủ yếu từ các dòng bảo hiểm liên kết chung, bảo hiểm hỗn hợp và bảo hiểm liên kết đơn vị.
Prudential Việt Nam ghi nhận tổng chi phí hoạt động kinh doanh bảo hiểm giảm 13%, từ 10.407 tỷ đồng xuống 9.044 tỷ đồng. Riêng chi bồi thường và quyền lợi bảo hiểm đạt 8.368 tỷ đồng, tăng 13%, trong khi khoản tăng dự phòng bồi thường bảo hiểm gốc và nhận tái bảo hiểm giảm 80%, từ 2.903 tỷ đồng xuống 591 tỷ đồng, đưa tổng chi phí bồi thường bảo hiểm xuống còn 8.767 tỷ đồng.
Tại Hanwha Life Việt Nam, chi phí bồi thường bảo hiểm giảm 7%, xuống gần 1.313 tỷ đồng. Dù chi bồi thường và trả tiền bảo hiểm thực tế tăng 30%, lên hơn 794 tỷ đồng, mức tăng này được bù đắp bởi khoản tăng dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm gốc giảm 33%.
Generali Việt Nam ghi nhận tổng chi phí bồi thường bảo hiểm giảm 6%, xuống hơn 1.165 tỷ đồng. Trong đó, chi bồi thường và trả tiền bảo hiểm thực tế gần 755 tỷ đồng, tăng 11%, chủ yếu do chi phí bồi thường nằm viện và thuốc men hơn 355 tỷ đồng cùng khoản hủy bỏ hợp đồng gần 231 tỷ đồng. Ở chiều ngược lại, khoản tăng dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm gốc giảm còn gần 576 tỷ đồng, so với gần 760 tỷ đồng cùng kỳ.
Sun Life Việt Nam ghi nhận tổng chi phí bồi thường và chi trả quyền lợi bảo hiểm đạt 341 tỷ đồng, tăng 33% so với cùng kỳ.
Việc số tiền chi trả tăng không đồng nghĩa sức khỏe tài chính của các doanh nghiệp bảo hiểm suy giảm. Đặc thù của bảo hiểm nhân thọ là nghĩa vụ tài chính kéo dài nhiều năm, thậm chí hàng chục năm, nên khả năng đáp ứng các khoản chi trả trong tương lai mới là một trong những chỉ số quan trọng để nhìn vào sức khỏe của doanh nghiệp.
Theo báo cáo của các doanh nghiệp, một số chỉ tiêu về khả năng thanh toán hiện vẫn duy trì ở mức cao. Hanwha Life Việt Nam có biên khả năng thanh toán 461%, trong khi Prudential Việt Nam đạt trên 200%, cao hơn đáng kể so với mức yêu cầu theo quy định hiện hành.
Tại AIA Việt Nam, báo cáo tài chính cho thấy khả năng thanh toán hiện hành đạt 7,04 lần, tăng 20% so với cùng kỳ năm trước. Khả năng thanh toán nhanh đạt 6,8 lần, cũng tăng khoảng 20%.
ĐIỂM TỰA NIỀM TIN CHO KHÁCH HÀNG
Theo đánh giá của IAV, thị trường bảo hiểm nhân thọ trong 6 tháng đầu năm tiếp tục chịu tác động từ biến động kinh tế trong và ngoài nước, tâm lý tiêu dùng thận trọng và quá trình tái tạo niềm tin của khách hàng.
Khai thác mới chưa phục hồi như kỳ vọng, trong khi doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực tuyển dụng, duy trì lực lượng đại lý và đáp ứng các yêu cầu pháp lý ngày càng chặt chẽ. Một số vướng mắc về chính sách thuế cũng chưa được tháo gỡ hoàn toàn, thu hẹp thêm dư địa tăng trưởng của doanh nghiệp.
Tuy vậy, nhu cầu bảo vệ tài chính của người dân chưa biến mất. Khảo sát toàn quốc của IAV năm 2026 cho thấy 89% người dân đánh giá bảo hiểm nhân thọ là cần thiết. Vấn đề nằm ở cách họ lựa chọn giải pháp khi tài chính gặp biến cố: 67% cho biết sẽ sử dụng tiền tiết kiệm, 53% cắt giảm chi tiêu và 39% tìm thêm nguồn thu nhập.
PGS.TS Ngô Trí Long cho rằng những con số này cho thấy nhu cầu bảo vệ tài chính là có thật, song quyết định tham gia bảo hiểm cần xuất phát từ nhu cầu và khả năng tài chính thực tế của từng gia đình, thay vì chạy theo sản phẩm hoặc kỳ vọng lợi nhuận trong ngắn hạn.
Theo ông Sang Lee, Chủ tịch Chubb Life khu vực Đông Nam Á và New Zealand, kiêm Tổng giám đốc Chubb Life Việt Nam, ngành bảo hiểm đang đứng trước yêu cầu tái định hình trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, kỳ vọng của khách hàng tăng lên và môi trường kinh doanh thay đổi nhanh.
Ông cho rằng dư địa tăng trưởng tại Việt Nam vẫn còn lớn nhờ khoảng trống bảo vệ đáng kể, tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm còn thấp và dân số trẻ, am hiểu công nghệ. Tuy nhiên, tăng trưởng trong giai đoạn tới không thể chỉ dựa vào mở rộng quy mô hay bán nhiều sản phẩm hơn, mà cần chuyển từ tư duy tăng trưởng dựa trên số lượng sang tạo giá trị dựa trên chất lượng.
Theo đó, ba ưu tiên được nhấn mạnh gồm nâng cao chất lượng phân phối, khai thác hiệu quả hơn các nền tảng và dữ liệu, đồng thời xây dựng mô hình giải quyết quyền lợi bảo hiểm chủ động hơn. Đây là những yếu tố có thể giúp doanh nghiệp cải thiện trải nghiệm khách hàng, nâng hiệu quả vận hành và từng bước củng cố niềm tin vào sản phẩm.
Từ phía doanh nghiệp, mô hình bán bảo hiểm cũng đang được định hướng theo nhu cầu thực tế của khách hàng thay vì chạy theo sản lượng. Chất lượng tư vấn, mức độ phù hợp của sản phẩm và khả năng ứng dụng công nghệ sẽ ngày càng quyết định hiệu quả phân phối. Những sản phẩm có cấu trúc quá phức tạp, khiến người mua khó hiểu đầy đủ quyền lợi và nghĩa vụ, sẽ khó phù hợp với yêu cầu mới của thị trường.
Việc đơn giản hóa sản phẩm, minh bạch hóa quy trình và rút ngắn thời gian giải quyết quyền lợi vì thế trở thành những yếu tố quan trọng để kéo khách hàng trở lại.
Sau giai đoạn tỷ lệ hủy và chấm dứt hợp đồng gia tăng, niềm tin sẽ không thể được phục hồi chỉ bằng quảng cáo hay những chiến dịch bán hàng, mà phải được kiểm chứng qua chính cách doanh nghiệp thực hiện cam kết khi khách hàng cần đến bảo hiểm.