Sảnh của công ty robot Trung Quốc Linkerbot vừa là khu vực chờ, vừa là phòng trưng bày, với những hàng dài bàn tay robot do công ty có trụ sở tại Bắc Kinh phát triển chiếm một nửa không gian. Một số được gắn trên cánh tay robot để trình diễn cho khách tham quan, chẳng hạn siết một con vít vào lỗ đã được khoan sẵn. Một số khác được lắp trên bốn robot hình người kích thước đầy đủ, mặc những chiếc váy truyền thống màu đỏ và có thể chơi trống, keyboard tác phẩm “Spring Festival Overture” của nhà soạn nhạc Trung Quốc Li Huanzhi.
Được sáng lập vào năm 2023 bởi Chủ tịch kiêm CEO Alex Zhou, Linkerbot năm ngoái lần đầu tiên lọt vào Top 100 công ty đáng chú ý của Forbes Asia - danh sách tập hợp các công ty nhỏ và start-up đang nổi lên tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương
LINKERBOT VÀ GIẤC MƠ THỜI NIÊN THIẾU CỦA ALEX ZHOU
Sản phẩm chủ lực của công ty, những bàn tay robot khéo léo, là một trong những bộ phận quan trọng nhất của robot hình người và robot công nghiệp, cho phép chúng thực hiện nhiều nhiệm vụ, từ những công việc đơn điệu, lặp đi lặp lại đến các tác vụ phức tạp.
CEO Alex Zhou cho biết những bàn tay robot của Linkerbot đã được sử dụng trong các nhà máy trên khắp Trung Quốc để gắp vật thể và lắp ráp linh kiện. Mục tiêu tiếp theo của ông là giúp chúng thành thạo những công việc phức tạp hơn như nấu ăn và dọn dẹp, qua đó biến robot hình người thành những trợ thủ đắc lực không thể thiếu trong các hộ gia đình. “Công việc cốt lõi của chúng tôi không chỉ là cố gắng khiến bàn tay robot thực hiện một nhiệm vụ đơn lẻ. Chúng tôi muốn trao cho nó kỹ năng như một bàn tay con người”, doanh nhân sinh năm 1986 chia sẻ tại chính văn phòng làm việc của ông, nơi chật kín các mẫu bộ phận robot.
CEO Alex Zhou tự tin rằng Linkerbot đang dẫn trước về mảng phần mềm với cơ sở dữ liệu kỹ năng độc quyền mang tên LinkerSkillNet, mà công ty tuyên bố là cơ sở dữ liệu lớn nhất thế giới cho lĩnh vực này. Hiện cơ sở dữ liệu có hơn 500 kỹ năng, bao gồm những chuyển động chính xác như thái rau và xỏ kim. Nhân viên Linkerbot thu thập dữ liệu bằng cách đeo những chiếc găng tay có khả năng ghi lại chuyển động, đồng thời gắn chúng lên các cánh tay robot. Sau đó, dữ liệu được chuyển thành các khối mã tương ứng với một chuyển động robot cụ thể, chẳng hạn uốn một ngón tay. Những đoạn mã này cũng có thể được kết hợp và tái kết hợp, tương tự cách các khối Lego được xếp chồng lên nhau, để điều khiển bàn tay robot thực hiện một chuỗi hành động, cuối cùng tạo thành những nhiệm vụ phức tạp hơn như làm bánh bao hoặc chơi nhạc cụ.
Niềm đam mê robot của Alex Zhou bắt đầu từ thời thơ ấu, khi ông say mê đọc bộ truyện tranh Nhật Bản Doraemon và bị cuốn hút bởi khả năng chú mèo máy có thể lấy ra vô số món đồ tưởng như không bao giờ hết từ chiếc túi thần kỳ. Theo doanh nhân này, bàn tay cũng giống như chiếc túi thần kỳ đó vì chúng là chìa khóa để thực hiện vô số nhiệm vụ.
Tuy nhiên, Alex Zhou không ngay lập tức lựa chọn lĩnh vực robot sau khi tốt nghiệp Đại học Khoa học và Công nghệ Hoa Trung ở tỉnh Hồ Bắc, nơi ông được nhận vào học năm 14 tuổi để tham gia chương trình đào tạo liên ngành, bao gồm AI và robot, trong khuôn khổ một chương trình toàn quốc dành cho những trẻ em có năng khiếu. Ông dành 2 năm làm việc tại bộ phận nghiên cứu của tập đoàn điện tử Trung Quốc Lenovo ở Bắc Kinh, nơi phát triển phần mềm chuyên dụng cho thiết kế điện thoại thông minh. Sau đó, Alex Zhou đồng sáng lập 2 start-up, một trong lĩnh vực game và một trong lĩnh vực xe tự lái, trước khi bán cổ phần của mình, nhưng từ chối tiết lộ chi tiết.
Alex Zhou cho biết số tiền thu được được sử dụng để thành lập Linkerbot và tài trợ cho công ty trong năm đầu tiên. Khi công ty chuyển từ phòng thí nghiệm sang sản xuất, các nhà đầu tư bắt đầu tìm đến, trong đó có Louis Liang, Phó chủ tịch Cyber Creation Ventures có trụ sở tại Bắc Kinh, đơn vị đầu tư vào start-up này năm ngoái. Bản thân ông Liang kể lại rằng khi lần đầu gặp Alex Zhou tại một sự kiện kết nối do Đại học Thanh Hoa tổ chức vào năm 2024, ông ấn tượng với việc Zhou tập trung giảm chi phí bằng cách tự sản xuất linh kiện. “Ngay từ đầu, anh ấy đã hiểu rằng những sản phẩm này không thể chỉ có công nghệ tiên tiến. Bằng cách nào đó, chúng phải được sản xuất ở quy mô lớn”, ông Liang nhận xét.
CUỘC ĐUA ROBOT TẠI TRUNG QUỐC
Các chuyên gia trong ngành mô tả việc tái tạo bàn tay con người, một bộ phận có độ tinh vi đáng kinh ngạc nhờ khả năng kiểm soát chuyển động chính xác, thích ứng với nhiều kiểu cầm nắm và phản hồi cảm giác, là một trong những thách thức lớn nhất của ngành robot. Tại sự kiện All-In Summit ở Los Angeles vào tháng 9 năm ngoái, tỷ phú công nghệ Elon Musk từng chia sẻ rằng robot hình người Optimus của Tesla có khả năng đi lại tốt, nhưng việc tạo ra bàn tay giống con người, từ phần cứng giúp tạo chuyển động đến phần mềm điều khiển hành động, gặp nhiều trở ngại hơn.
Bản thân ông Zhou cũng thừa nhận là vẫn tồn tại những khoảng cách công nghệ, nhưng cho rằng kế hoạch kết hợp AI với năng lực sản xuất của Trung Quốc sẽ giúp sớm thu hẹp khoảng cách này. Ông tiết lộ, công ty đang phát triển một cơ sở dữ liệu kỹ năng nhằm tăng tính đa dụng của bàn tay robot, đồng thời mở rộng sản xuất để giảm chi phí. Điều này giúp Linkerbot có lợi thế về giá trong một thị trường vốn đã đông đúc.
Công ty môi giới TF Securities có trụ sở tại Vũ Hán thống kê, tính đến năm 2025 có hơn 2 chục công ty Trung Quốc sản xuất bàn tay robot. Trong khi đó, theo báo cáo của Viện nghiên cứu Gaogong Thâm Quyến, tổng số bàn tay robot được xuất xưởng tại Trung Quốc dự kiến đạt 70.000 chiếc vào cuối năm 2026, tăng gần 300% so với năm 2025, và sẽ tăng hơn 6 lần lên 430.000 chiếc mỗi năm vào năm 2030.
Không có gì lạ khi các nhà đầu tư “tay to” đang đổ tiền vào lĩnh vực này.
Được tập đoàn công nghệ tài chính Ant Group, HSG và CICC Capital hậu thuẫn, Linkerbot đã hoàn tất vòng gọi vốn Series B+ vào tháng 4/2026, với mức định giá 3 tỷ USD. Alex Zhou, người sở hữu 31% cổ phần và có tài sản ước tính 920 triệu USD, đã bắt đầu một vòng gọi vốn khác với mục tiêu nâng định giá công ty lên 6 tỷ USD. Trong khi truyền thông đưa tin Linkerbot có kế hoạch niêm yết tại Hồng Kông vào năm 2027, thì đại diện công ty lên tiếng rằng chưa có lịch trình rõ ràng cho đợt IPO.
Đến nay, danh mục sản phẩm của Linkerbot gồm 6 mẫu bàn tay robot, có giá từ 6.666 nhân dân tệ đến 99.999 nhân dân tệ (tương đương 980 - 14.700 USD). Mẫu 06, sản phẩm rẻ nhất của Linkerbot, có khả năng uốn 5 ngón tay để nắm và giữ những vật thể như điện thoại thông minh. Trong khi đó, mẫu L30 đắt nhất sở hữu các khớp ngón tay và ngón tay có thể chuyển động độc lập để thực hiện những nhiệm vụ có độ chính xác cao như dùng nhíp gắp những con vít nhỏ. Sản phẩm bán chạy nhất của công ty là L20 có giá 49.999 nhân dân tệ, với độ khéo léo thấp hơn một bậc so với L30 nhưng vẫn có khả năng cầm những vật thể có kích thước tương đương một cốc nước, siết bu-lông và mở nắp chai.
Theo Dermot McGrath, nhà sáng lập công ty tư vấn ZenGen Labs có trụ sở tại Thượng Hải, khả năng thực hiện những công việc tưởng như đơn giản như vậy lại là một thành tựu lớn. Bàn tay robot thường được chế tạo từ những động cơ nhỏ tạo ra chuyển động và các dây chuyên dụng hỗ trợ việc di chuyển. Cảm biến được lắp ở đầu ngón tay giúp phần cứng “cảm nhận”. Chẳng hạn, để siết một con vít, nhiều động cơ phải phối hợp đồng bộ nhằm bảo đảm lực nắm không quá mạnh cũng không quá yếu. Những công nghệ cảm biến phức tạp được sử dụng để bàn tay robot tạo ra lực vừa đủ nhằm nhấc một vật thể dễ vỡ như quả trứng mà không làm nứt vỏ.
Tháng 3 vừa qua, công ty Sharpa có trụ sở tại Singapore, một trong những đối thủ lớn nhất của Linkerbot, đã huấn luyện thành công bàn tay robot Wave bẻ đôi một quả táo, một nhiệm vụ được xem là bước đột phá trong thế giới robot. So với Wave, mẫu L30 tiên tiến nhất của Linkerbot không tạo lực chính xác bằng vì được trang bị ít cảm biến hơn, ông Dermot McGrath cho biết. Tuy nhiên, hai sản phẩm có độ khéo léo tương đương và giá cả có thể là lợi thế lớn nhất của Linkerbot khi công ty mở rộng hoạt động.
Bởi không giống phần lớn đối thủ, Linkerbot tự sản xuất gần như toàn bộ linh kiện, giúp công ty kiểm soát chuỗi cung ứng tốt hơn và duy trì chi phí thấp. Bàn tay Wave được cho là có giá 50.000 USD mỗi chiếc, cao gấp 3 lần L30. Shadow Robot, nhà sản xuất bàn tay robot có trụ sở tại London, bán mẫu tiên tiến nhất có khả năng sử dụng các công cụ như cờ lê với giá 125.000 USD mỗi chiếc.
CEO Linkerbot Alex Zhou vẫn muốn tiếp tục kéo chi phí đi xuống. Với dây chuyền sản xuất mới tại Bắc Kinh bắt đầu hoạt động vào tháng 8, nâng tổng số nhà máy của công ty trên khắp Trung Quốc lên 4, Linkerbot đặt mục tiêu tăng sản lượng lên 100.000 bàn tay robot mỗi năm trong thời gian tới. Theo Viện nghiên cứu Gaogong, năm ngoái công ty là nhà sản xuất bàn tay robot lớn thứ 2 Trung Quốc về số lượng xuất xưởng, chỉ xếp sau Inspire Robots cũng có trụ sở tại Bắc Kinh. Sản xuất với khối lượng lớn hơn có thể giúp Linkerbot có thêm sức mạnh đàm phán với các nhà cung cấp vật liệu, qua đó tiếp tục tiết kiệm chi phí.
Ngoài các nhà sản xuất trong nước, khách hàng của Linkerbot còn có các trường đại học lớn như Đại học Stanford ở Mỹ và Đại học Thanh Hoa Trung Quốc, nơi đang nghiên cứu thêm các ứng dụng của bàn tay robot trong phòng thí nghiệm. Theo Linkerbot, Samsung của Hàn Quốc và Siemens của Đức cũng nằm trong số các khách hàng nước ngoài của công ty.
THÁCH THỨC LỚN TRÊN TOÀN NGÀNH
Các đối thủ “đồng hương” của Linkerbot cũng đang bám đuổi sát nút.
AgiBot có trụ sở tại Thượng Hải, được thành lập cùng năm với Linkerbot, bán bàn tay robot OmniHand với giá 2.200 USD mỗi chiếc, trong khi Inspire Robots bán một mẫu phổ thông với giá 2.700 USD.
Trên sàn thương mại điện tử Trung Quốc JD.com, có thể thấy bán vô số mẫu bàn tay robot của hàng chục thương hiệu, với giá từ 445 USD đến 14.800 USD, tùy thuộc vào chức năng và mức độ khéo léo.
Kevin Lynch, giáo sư kỹ thuật cơ khí tại Đại học Northwestern ở Chicago (Mỹ) cho biết ông đã thử nghiệm bàn tay robot của các công ty Trung Quốc gồm Robotera, Wuji Technology, Inspire Robots, cũng như sản phẩm của Sharpa, Shadow Robot và Wonik Robotics của Hàn Quốc, nhưng chưa có một sản phẩm nào thực sự nổi trội rõ ràng.
“Mỗi mẫu đều có những điểm mạnh và điểm yếu riêng”, ông nhận xét.
Để tạo khác biệt, các công ty Trung Quốc có thể quay lại chiến lược cũ là chạy đua xuống ngưỡng đáy về giá, ông Dermot McGrath của ZenGen Labs cảnh báo. Chiến lược này, được gọi là neijuan, hay “nội quyển”, đã ảnh hưởng đến nhiều ngành nghề từ xe điện đến giao đồ ăn, khi các công ty tìm cách hạ giá thấp hơn đối thủ để giành khách hàng.
Linkerbot cũng đang phát triển một mô hình AI mang tên Linker Genesis, cho phép người dùng điều khiển bàn tay thông qua mệnh lệnh bằng lời nói. “Chúng tôi không chỉ là một công ty bàn tay robot khéo léo. Chúng tôi cũng là một nhà phát triển mô hình AI”, ông Zhou nói và chia sẻ dự định tăng gấp đôi quy mô đội ngũ lên 1.000 nhân viên vào cuối năm, trong đó một nửa số nhân sự mới dự kiến làm việc trong lĩnh vực nghiên cứu liên quan đến AI.
Dù rằng giới chuyên gia tin bàn tay robot sẽ cần thêm thời gian để đạt độ tốt như bàn tay con người, đồng thời hoạt động kinh doanh này gắn chặt với những tiến bộ của công nghệ robot hình người. Tuy nhiên, Alex Zhou lại có nhìn nhận khác, nhấn mạnh việc ông đang tìm cách định vị Linkerbot trở thành nhà cung cấp linh kiện quan trọng cho toàn bộ ngành robot.
Tuy nhiên, ông Dermot McGrath cho rằng cơ sở dữ liệu của Linkerbot dường như chỉ tập trung vào bàn tay thay vì chuyển động của toàn bộ cơ thể. Trong khi đó, Unitree Robotics, nhà sản xuất robot hình người Trung Quốc có nhà sáng lập 36 tuổi Wang Xingxing sở hữu khối tài sản 12,1 tỷ USD, gần đây cũng ra mắt nền tảng phần mềm riêng cho robot. Nền tảng này tương tự một cửa hàng ứng dụng dành cho điện thoại thông minh, nơi người dùng có thể tải xuống các kỹ năng cho robot như nhảy múa và võ thuật.
Một rủi ro tiềm ẩn khác cũng đang xuất hiện đối với toàn ngành. Trong bối cảnh cuộc đua công nghệ Mỹ - Trung Quốc ngày càng căng thẳng, chính quyền Donald Trump hồi cuối tháng 7 đã cấm nhập khẩu các mẫu robot hình người và bộ biến tần điện.
Phía Linkerbot cho biết lệnh hạn chế này không áp dụng với các nhà sản xuất bàn tay robot, đồng thời khẳng định mối quan hệ giữa công ty và các khách hàng Mỹ vẫn không bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, theo Ethan Qi, Phó giám đốc tại Counterpoint Research có trụ sở ở Bắc Kinh, Linkerbot có nguy cơ phải chịu mức thuế cao trong tương lai. Nếu điều đó xảy ra, các nhà sản xuất linh kiện có thể lựa chọn những phương án né tránh như chuyển hoạt động sản xuất sang Đông Nam Á, tương tự cách các nhà sản xuất hàng may mặc Trung Quốc đã thực hiện.
Trong lúc đó, Alex Zhou vẫn tiếp tục thúc đẩy kế hoạch mở rộng của mình. Tại Hội nghị Trí tuệ nhân tạo Thế giới ở Thượng Hải vào tháng 7/2026, Linkerbot đã trình diễn bước đi đầu tiên hướng tới việc tự động hóa hoàn toàn các nhà máy khi giới thiệu mẫu robot sắp ra mắt O30, có khả năng tự lắp ráp bàn tay robot mà không cần con người can thiệp.
“Chúng tôi tập trung cao độ vào việc sản xuất bộ phận quan trọng nhất của robot. Điều đó cũng giống như cách Nvidia đang phát triển phần cứng quan trọng nhất trong kỷ nguyên AI”, ông Alex Zhou khẳng định.