Sau gần 7 năm đi làm, một người ở tuổi 30 dành dụm được 100 triệu đồng và quyết định dùng toàn bộ số tiền ấy để bắt đầu kinh doanh. Những tưởng đây là bước khởi đầu cho một cuộc sống chủ động hơn, nhưng chỉ vài tháng sau, khoản tiết kiệm tích góp suốt nhiều năm đã gần như không còn.
ĐEM TOÀN BỘ TIỀN TIẾT KIỆM ĐI KHỞI NGHIỆP
Từ niềm tin rằng 100 triệu đồng là một khoản vốn đủ để khởi sự, người này bắt đầu thuê mặt bằng, nhập hàng và tự vận hành mọi thứ. Những khoản chi đầu tiên nhanh chóng cho thấy việc kinh doanh khác xa những gì bản thân từng hình dung.
“Mình 30 tuổi, đi làm công ty được gần 7 năm. Mỗi tháng lương không quá cao nhưng cũng cố gắng tiết kiệm. Sau mấy năm, mình gom được đúng 100 triệu đồng. Lúc đó mình nghĩ 100 triệu đồng là nhiều lắm. Mình bắt đầu tính chuyện nghỉ việc để làm riêng.
Trong đầu lúc đó nghĩ đơn giản lắm, 100 triệu đồng làm nhỏ thôi, kiếm được tiền rồi lấy tiền đó xoay tiếp. Mình thuê một mặt bằng nhỏ, mua hàng đợt đầu, làm bảng hiệu, chạy quảng cáo rồi đủ thứ chi phí phát sinh.
Mới tháng đầu đã bay gần 30 triệu đồng. Mình bắt đầu thấy hơi rén nhưng vẫn tự trấn an không sao, còn 70 triệu đồng.
Tháng thứ hai tiếp tục mất tiền. Tiền thuê, điện nước, nhập thêm hàng, quảng cáo, rồi tiền ăn uống sinh hoạt của bản thân. Đến tháng thứ tư, tài khoản còn khoảng hơn 20 triệu đồng.
Lúc đó mình mới bắt đầu hiểu một chuyện, 100 triệu đồng nghe rất lớn khi mình đang đi làm. Nhưng khi bắt đầu kinh doanh, 100 triệu đồng có thể hết nhanh đến mức mình không kịp nhận ra.
Sau khoảng 8 tháng, mình đóng cửa. Tổng cộng gần như mất sạch số tiền tiết kiệm mấy năm. Có hôm ngồi nhìn tài khoản còn vài triệu đồng, mình nhớ lại lúc có 100 triệu đồng trong tay. Khi đó mình cứ nghĩ mình đã có một khoản vốn đủ lớn để bắt đầu cuộc sống mới.
Giờ muốn quay lại đi làm, mình lại phải bắt đầu tích lũy từ đầu. Điều mình tiếc nhất không phải là đã thất bại mà là mình đã đem toàn bộ số tiền mình có để đánh một lần, trong khi bản thân chưa chuẩn bị đủ cho trường hợp thất bại.
Giờ nếu có 100 triệu đồng trong tay lần nữa, chắc mình sẽ không nghỉ việc ngay. Mình sẽ làm thử nhỏ trước, có khách và có dòng tiền rồi mới tính chuyện bỏ việc.
Có ai từng lấy tiền tiết kiệm đi khởi nghiệp rồi mới hiểu 100 triệu đồng thật ra không nhiều như mình từng nghĩ chưa?”.
Câu chuyện mất gần hết tiền tiết kiệm cũng kéo theo một cách nhìn khác về việc sử dụng 100 triệu đồng. Thay vì đem toàn bộ số tiền vào một cuộc thử sức nhiều rủi ro, có người chọn giữ vốn, tiếp tục đi làm và để khoản tiền sinh thêm từ những kênh an toàn hơn.
“100 triệu đồng mang đi gửi ngân hàng cuối năm lãi ngay 9 triệu đồng. Vốn vẫn còn 100 triệu đồng, vẫn hàng ngày đi làm công ty, lương tháng đều đều. Vừa tích luỹ vừa ăn lãi ngân hàng có khi cuối năm còn lên tổng 130 triệu đồng ấy, khởi nghiệp chi cho mệt”.
Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ nằm ở việc nên giữ tiền hay đem tiền đi kinh doanh. Nhìn rộng hơn, một khoản vốn dù lớn hay nhỏ cũng khó phát huy tác dụng nếu người bắt đầu chưa có đủ kiến thức, kinh nghiệm và một nền tảng để dựa vào khi mọi thứ không diễn ra thuận lợi.
“Kinh doanh phải có vốn và có thế (thế ở đây là vốn thật mạnh hoặc ba mẹ cực giàu làm gốc chống lưng). Nếu không có vốn và thế thì bạn phải có kiến thức, kinh nghiệm, trải nghiệm, thử cái nhỏ và kiên trì”.
Mặt khác, thất bại lần này cũng không hoàn toàn phủ nhận giá trị của quyết định đã đưa ra. Nếu chỉ nhìn vào số tiền mất đi, người ta rất dễ bỏ qua việc một người trẻ đã dám bước ra khỏi công việc quen thuộc và tự chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.
“Bạn biết vì sao bạn bị nhiều người chê bai và nói bạn không. Vì bạn thất bại đấy. Nếu bạn thành công thì ai cũng khen bạn dũng cảm, có chí hướng... và sẽ động viên nhiều người đang ở tình trạng như bạn sẽ làm theo bạn
Suy cho cùng họ chỉ nhìn kết quả để đánh giá bạn, không ai nhìn quá trình. Riêng tôi, với 100 triệu đồng ở tuổi 30 là bạn khá ổn, có tính tiết kiệm (khi biết bao người ở tuổi đó, tài sản ròng còn đang âm). Bạn là người dám nghĩ, dám làm và chịu được trách nhiệm về quyết định của mình”.
Dẫu vậy, sự can đảm sẽ không thể thay thế cho quá trình chuẩn bị. Từ chính những gì đã xảy ra, một bài học khác được đặt ra với người chưa từng kinh doanh.
“Bạn khởi nghiệp với tâm thế không có kinh nghiệm gì và chơi lớn ngay từ đầu. Khởi nghiệp như vậy rủi ro cũng ngang với cờ bạc rồi, cái gì cũng phải từ nhỏ đi lên, rút kinh nghiệm qua thời gian rồi mới phát triển thêm được”.
KHỞI NGHIỆP CẦN TÍNH KỸ TRƯỚC KHI XUỐNG TIỀN
Khởi nghiệp là quá trình bắt đầu một doanh nghiệp hoặc dự án kinh doanh với kỳ vọng tạo ra lợi nhuận. Tuy nhiên, đây cũng là lựa chọn đi kèm không ít rủi ro bởi người bắt đầu phải tự mình đối mặt với những khoản chi, áp lực tài chính và nhiều tình huống khó lường trong giai đoạn đầu.
Trước khi quyết định rời công việc hiện tại để kinh doanh, việc đầu tiên cần làm là nhìn lại tình hình tài chính cá nhân. Một khoản tiết kiệm dự phòng, khả năng trang trải sinh hoạt và các khoản nợ đang có đều cần được tính đến.
Nếu vẫn còn nhiều khoản nợ tiêu dùng, nợ thẻ tín dụng hoặc các khoản vay lớn, việc ưu tiên xử lý những nghĩa vụ này có thể giúp giảm bớt áp lực tài chính khi bước vào giai đoạn khởi nghiệp.
Hoàn cảnh gia đình cũng là yếu tố không nên bỏ qua. Mức độ rủi ro của một người độc thân, ít nghĩa vụ tài chính sẽ khác với người đã kết hôn, có con hoặc đang phải đảm bảo nhiều khoản chi cố định.
Vì vậy, kế hoạch khởi nghiệp cần được xây dựng dựa trên khả năng tài chính thực tế và những trách nhiệm đang phải gánh vác, thay vì chỉ dựa vào số vốn hiện có.
Bên cạnh nguồn tiền cá nhân, chi phí để duy trì hoạt động kinh doanh cũng cần được tính toán từ sớm. Những khoản như mặt bằng, nhân sự, hàng hóa, thiết bị, quảng cáo, vận hành và sinh hoạt trong thời gian chưa có doanh thu đều có thể nhanh chóng làm vốn ban đầu vơi đi.
Từ đó, cần xác định rõ số tiền hiện có có đủ để duy trì hoạt động trong những tháng đầu hay không, hay phải tìm thêm nguồn vốn từ nhà đầu tư, gia đình hoặc các kênh tài trợ khác.
Một khái niệm quan trọng trong quá trình này là runway, tức khoảng thời gian doanh nghiệp có thể tiếp tục hoạt động trước khi cạn vốn. Chẳng hạn, nếu số tiền đang có chỉ đủ duy trì hoạt động trong sáu tháng, doanh nghiệp cần có khả năng tạo ra doanh thu hoặc bổ sung nguồn vốn trước thời điểm đó.
Việc xác định được runway giúp người khởi nghiệp biết mình còn bao nhiêu thời gian để thử nghiệm, điều chỉnh mô hình và đưa ra những quyết định cần thiết trước khi nguồn tiền không còn đủ để vận hành.
Cuối cùng, một kế hoạch kinh doanh dù được chuẩn bị kỹ đến đâu vẫn có thể gặp những tình huống nằm ngoài dự tính. Vì vậy, kế hoạch dự phòng cần được đặt vào chiến lược ngay từ đầu.
Có thể tính trước những kịch bản như doanh thu thấp hơn dự kiến, chi phí tăng cao, hàng hóa bán chậm hoặc phải tạm thu hẹp quy mô, đồng thời xác định phương án xử lý tương ứng. Khi rủi ro xảy ra, sự chuẩn bị này sẽ giúp giảm thời gian xoay xở và hạn chế việc phải đưa ra những quyết định vội vàng gây thêm tổn thất tài chính.
