Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội vừa thông qua các nội dung chính của Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển không gian đô thị.
Trọng tâm của quy hoạch là việc xác lập 9 trục không gian, hành lang phát triển gắn với hệ thống vành đai, hành lang kinh tế, tạo nền tảng để Hà Nội phát triển theo mô hình chùm đô thị đa cực – đa trung tâm, hiện đại nhưng vẫn gìn giữ bản sắc văn hiến.
So với Quy hoạch chung Thủ đô được phê duyệt cuối năm 2024 với 5 trục không gian, Quy hoạch tổng thể lần này bổ sung thêm 4 trục mới, nâng tổng số lên 9 trục, mỗi trục đảm nhận một vai trò và chức năng riêng, bổ trợ lẫn nhau.
Trong đó, trục Nhật Tân – Nội Bài (Bắc Thăng Long – Nội Bài) được định hướng là trục xương sống hình thành đô thị phía Bắc – cửa ngõ đối ngoại của Thủ đô, biểu tượng cho hình ảnh hiện đại và hội nhập quốc tế, với trọng tâm phát triển mô hình đô thị sân bay gắn với Cảng hàng không quốc tế Nội Bài.
Trục Hồ Tây – Cổ Loa – sân bay Gia Bình đóng vai trò kết nối trung tâm Hà Nội với vùng kinh tế mới phía Đông Bắc và sân bay Gia Bình (Bắc Ninh), hình thành các trung tâm phát triển mới, khu đô thị sáng tạo, tài chính – công nghệ cao, đồng thời tăng cường liên kết trục kinh tế Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh và Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng.
Các trục hướng ra biển và phía Nam gồm quốc lộ 5/cao tốc Hà Nội – Hải Phòng và quốc lộ 1A/cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ, được xác định là những hành lang kinh tế chủ đạo, phát triển mạnh dịch vụ, thương mại, logistics thông minh và vận tải đa phương thức, kết nối Thủ đô với hệ thống cảng biển quốc tế và mạng lưới kinh tế quốc gia.
Ở phía Tây và Tây Bắc, trục đại lộ Thăng Long/Hồ Tây – Ba Vì, quốc lộ 6 (Hà Đông – Xuân Mai) và quốc lộ 32 (Tây Thăng Long) sẽ hình thành chuỗi đô thị sinh thái, đô thị dịch vụ – du lịch – văn hóa, kết nối đô thị trung tâm với các đô thị vệ tinh Hòa Lạc, Xuân Mai, Sơn Tây và vùng trung du, miền núi phía Bắc.
Đáng chú ý, trục quốc lộ 21B/21C được định hướng là “hành lang kép”, vừa chia sẻ áp lực cho quốc lộ 1A trong phát triển công nghiệp – logistics, vừa là trục không gian xanh – văn hóa, kết nối các di sản lớn như Mỹ Đình – Ba Sao – Hương Tích – Bái Đính.
Cuối cùng, trục đại lộ cảnh quan sông Hồng được xác lập là trục không gian xanh trung tâm, gắn với văn hóa sáng tạo dọc sông Hồng, trở thành biểu trưng mới cho Hà Nội “Văn hiến – Bản sắc – Sáng tạo”, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, vừa tạo dấu ấn cảnh quan đặc sắc.
Song hành với 9 trục không gian, Quy hoạch tổng thể Thủ đô xác định 6 vành đai, hành lang phát triển. Các vành đai 1, 2 và 2,5 thuộc khu vực đô thị trung tâm và nội đô lịch sử sẽ ưu tiên bảo tồn, phát huy giá trị di sản như phố cổ, phố cũ, Hồ Gươm, Hồ Tây, Cổ Loa, Văn Miếu – Quốc Tử Giám; đồng thời cải tạo, tái thiết các khu chung cư cũ, chỉnh trang không gian đô thị.
Vành đai 3 và 3,5 được định hướng tái cấu trúc theo mô hình đô thị nén và TOD, khai thác mạnh không gian ngầm, nâng cao chất lượng không gian công cộng, từng bước kiểm soát phương tiện cá nhân vào nội đô và hình thành chuỗi đô thị mới hiện đại, đồng bộ, đóng vai trò vùng đệm chuyển tiếp với các vành đai xanh sinh thái.
Vành đai 4 là xương sống phát triển mới của Thủ đô, kết nối Hà Nội với Hưng Yên, Bắc Ninh, hình thành các cụm đô thị, logistics hiện đại dọc tuyến. Trong khi đó, vành đai 4,5, quốc lộ 21A, vành đai 5 và cao tốc Tây Bắc mở rộng không gian liên kết chuỗi đô thị vệ tinh của Hà Nội với các tỉnh Phú Thọ, Thái Nguyên, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, tạo mạng lưới phát triển liên vùng chặt chẽ.
Hai hành lang kinh tế lớn Bắc – Nam và Đông – Tây được xác định là trục liên kết chiến lược, kết nối Thủ đô với các vùng trung du, miền núi phía Bắc, duyên hải và các tỉnh phía Nam, qua đó khẳng định vai trò hạt nhân, đầu tàu dẫn dắt phát triển của Hà Nội.
Theo Quy hoạch, Hà Nội sẽ phát triển với 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm lớn, các đô thị vệ tinh và thị trấn được phân cách bởi hành lang xanh, rừng, sông, hồ, nêm xanh, liên kết bằng hệ thống giao thông hướng tâm và vành đai. Định hướng này giúp cân bằng giữa đô thị và nông thôn, giữa phát triển và bảo tồn, thích ứng với biến đổi khí hậu và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn nhấn mạnh, Quy hoạch mới đặt mục tiêu đưa Hà Nội trở thành cực tăng trưởng trung tâm, tạo dư địa cho tăng trưởng hai con số trong dài hạn, tương xứng vai trò Thủ đô của quốc gia thu nhập cao, đồng thời lan tỏa động lực phát triển tới vùng đồng bằng sông Hồng, vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước.
Với định hướng 9 trục không gian gắn kết chặt chẽ cùng các vành đai, hành lang phát triển, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm được kỳ vọng sẽ mở ra không gian phát triển mới, hiện đại, đồng bộ, nhưng vẫn đậm đà bản sắc, đưa Hà Nội bước vào giai đoạn phát triển dài hạn, bền vững và hội nhập sâu rộng.
