Dù lượng xuất khẩu giảm nhẹ, hạt điều Việt Nam vẫn mang về 3,37 tỷ USD trong 8 tháng đầu năm 2026 nhờ giá bán tăng. Kết quả này cho thấy giá trị đang trở thành yếu tố quan trọng hơn đối với ngành điều, trong bối cảnh nhu cầu tại các thị trường lớn tiếp tục duy trì.
Theo số liệu Cục Hải quan, 8 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu 477.894 tấn hạt điều, trị giá 3,37 tỷ USD. So với cùng kỳ năm 2025, lượng xuất khẩu giảm 0,9% nhưng kim ngạch tăng 2,8%. Riêng tháng 8, xuất khẩu đạt 65.880 tấn, thu về 474,54 triệu USD, giảm lần lượt 5,4% và 0,2% so với cùng kỳ.
Điểm đáng chú ý nằm ở giá xuất khẩu. Tháng 8, giá bình quân đạt 7.203 USD/tấn, tăng 5,9% so với cùng kỳ năm trước và tăng 0,7% so với tháng 7. Tính chung 8 tháng, mức giá bình quân đạt 7.061 USD/tấn, tăng 3,7%.
Như vậy, trong khi sản lượng xuất khẩu chưa tăng, giá bán đã tạo thêm dư địa cho kim ngạch. Đây là tín hiệu đáng chú ý đối với một ngành hàng nhiều năm giữ vị trí dẫn đầu về chế biến và xuất khẩu nhân điều nhưng vẫn chịu áp lực về nguyên liệu, cạnh tranh và giá trị gia tăng.
Theo Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas), Việt Nam hiện cung ứng khoảng 80% lượng nhân điều xuất khẩu trên thế giới. Năng lực chế biến, hệ thống doanh nghiệp và kinh nghiệm tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu giúp hạt điều Việt Nam hiện diện rộng tại các thị trường lớn.
Động lực tăng giá trị xuất khẩu đang được củng cố bởi sức mua tại các thị trường chủ lực: Trung Quốc tiếp tục là thị trường nhập khẩu hạt điều lớn nhất của Việt Nam. Trong 8 tháng, thị trường này mua 115.286 tấn, trị giá 839,5 triệu USD, tăng 6,4% về lượng và 22,4% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 8, Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc 16.029 tấn, thu về khoảng 121 triệu USD.
Hoa Kỳ đứng thứ hai, với 102.946 tấn, trị giá 704,5 triệu USD trong 8 tháng, tăng 8,7% về lượng và 10,5% về giá trị. Hai thị trường này đã chi hơn 1,54 tỷ USD cho hạt điều Việt Nam, chiếm 45,6% tổng lượng xuất khẩu, tăng đáng kể so với mức 42,1% cùng kỳ năm trước.
Sau Trung Quốc và Mỹ, Hà Lan, Đức và Canada tiếp tục nằm trong nhóm những thị trường có giá trị nhập khẩu lớn. Trong đó, Hà Lan là một mắt xích quan trọng tại châu Âu khi Việt Nam duy trì vị trí nguồn cung lớn nhất cho thị trường này; số liệu Bộ Công Thương cho thấy Việt Nam chiếm 74% lượng hạt điều nhập khẩu của Hà Lan trong hai tháng đầu năm 2026.
Tuy nhiên, thị trường cũng cho thấy cạnh tranh ngày càng rõ. Tại Canada, Việt Nam vẫn chiếm tới 80,7% lượng hạt điều nhập khẩu trong 7 tháng đầu năm, nhưng đã giảm từ 83,6% cùng kỳ năm 2025. Lượng điều Việt Nam bán vào thị trường này giảm 10,6%, còn giá trị giảm 4,5%.
Trong khi đó, thị phần của Bờ Biển Ngà tại Canada tăng từ 4,6% lên 12,4%. Trung Quốc và UAE cũng gia tăng hiện diện. Đáng chú ý, giá nhập khẩu bình quân hạt điều từ Việt Nam vào Canada vẫn tăng 6,8%, cho thấy sức cạnh tranh không chỉ nằm ở sản lượng mà ngày càng gắn với chất lượng và giá trị sản phẩm.
Thị trường đang mở ra cơ hội cho hạt điều Việt Nam gia tăng giá trị, nhưng để biến lợi thế chế biến thành lợi thế thương mại dài hạn, bài toán không chỉ là xuất khẩu nhiều hơn.
Việt Nam hiện là trung tâm chế biến điều lớn của thế giới, trong khi nguồn nguyên liệu trong nước chưa đáp ứng đủ nhu cầu sản xuất. Theo Vinacas, doanh nghiệp Việt Nam vẫn phải nhập khẩu lượng lớn điều thô để phục vụ chế biến, khiến ngành chịu ảnh hưởng đáng kể từ giá nguyên liệu và nguồn cung quốc tế.
Trong khi đó, phần lớn sản phẩm xuất khẩu vẫn tập trung ở nhân điều. Dư địa để mở rộng các dòng sản phẩm chế biến sâu như điều rang tẩm vị, bơ điều, sữa điều, thực phẩm dinh dưỡng hay các sản phẩm tiêu dùng trực tiếp vẫn còn lớn. Việc nâng tỷ trọng những sản phẩm này có thể giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào biến động giá của nhân điều và giữ lại nhiều hơn giá trị trong chuỗi.
Diễn biến giá xuất khẩu 8 tháng đầu năm cho thấy thị trường đã sẵn sàng trả mức giá cao hơn cho hạt điều Việt Nam. Vấn đề tiếp theo là làm thế nào để mức giá đó không chỉ đến từ biến động cung cầu, mà được nâng đỡ bởi chất lượng, sản phẩm chế biến sâu và thương hiệu.
Triển vọng những tháng cuối năm đang tương đối thuận lợi khi nhu cầu hạt điều thường tăng vào mùa lễ hội. Tại Ấn Độ, mùa lễ hội từ giữa tháng 9 đến tháng 11 thúc đẩy tiêu thụ các loại hạt cao cấp; trong khi tại châu Âu và Bắc Mỹ, quý 4 thường là giai đoạn nhập khẩu phục vụ Giáng sinh và nhu cầu tiêu dùng cuối năm.
Với vị thế đang nắm giữ khoảng 80% lượng nhân điều giao dịch trên thị trường quốc tế, dư địa của ngành điều Việt Nam vì vậy không chỉ nằm ở việc giữ vị trí dẫn đầu về lượng. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng biến lợi thế chế biến thành những sản phẩm có giá bán cao hơn, thương hiệu rõ hơn và vị trí sâu hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.