Trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực đang được Bộ Công Thương xây dựng, cơ quan soạn thảo đề xuất nghiên cứu áp dụng giá bán lẻ điện theo thời gian sử dụng đối với khách hàng sinh hoạt khi đáp ứng các điều kiện kỹ thuật. Theo đó, giá điện có thể được phân chia thành ba khoảng thời gian gồm giờ cao điểm, giờ bình thường và giờ thấp điểm.
Đề xuất này đang thu hút sự quan tâm bởi nếu được triển khai, cách tính tiền điện của hộ gia đình sẽ thay đổi đáng kể: không chỉ căn cứ vào tổng lượng điện tiêu thụ trong tháng, mà còn tính đến thời điểm người dân sử dụng điện. Tuy nhiên, đây mới là nội dung đang được nghiên cứu, chưa phải biểu giá chính thức áp dụng cho các hộ gia đình.
Với hộ gia đình, tiền điện hiện được tính theo sản lượng điện tiêu thụ trong tháng và biểu giá sinh hoạt 6 bậc. Mỗi phần sản lượng nằm trong một bậc được tính theo đơn giá tương ứng, sau đó cộng thuế giá trị gia tăng.
Theo biểu giá ban hành tại Quyết định 1279/QĐ-BCT ngày 9/5/2025, giá điện sinh hoạt gồm 6 bậc: 0-50 kWh có giá 1.984 đồng/kWh; 51-100 kWh là 2.050 đồng/kWh; 101-200 kWh là 2.380 đồng/kWh; 201-300 kWh là 2.998 đồng/kWh; 301-400 kWh là 3.350 đồng/kWh và từ 401 kWh trở lên là 3.460 đồng/kWh.
Chẳng hạn, một hộ sử dụng 250 kWh trong tháng sẽ được tính 50 kWh đầu tiên theo giá bậc 1, 50 kWh tiếp theo theo bậc 2, 100 kWh tiếp theo theo bậc 3 và 50 kWh còn lại theo bậc 4. Tổng tiền điện trước VAT là 589.600 đồng, VAT 8% tương ứng 47.168 đồng, đưa tổng số tiền phải trả lên 636.768 đồng.
Với cách tính này, thời điểm sử dụng điện không ảnh hưởng đến đơn giá. Một kWh điện được sử dụng vào buổi trưa hay buổi tối đều được tính theo cùng bậc giá nếu tổng sản lượng điện trong tháng không thay đổi.
Nếu chuyển sang cơ chế giá điện theo thời gian sử dụng, cách tính sẽ có thêm yếu tố thời điểm. Sản lượng điện trong tháng được tách thành ba phần: điện sử dụng vào giờ cao điểm, giờ bình thường và giờ thấp điểm.
Ví dụ, với một hộ gia đình sử dụng 500 kWh/tháng, công thức khi đó sẽ là: Tiền điện = Điện giờ cao điểm x giá cao điểm + Điện giờ bình thường x giá bình thường + Điện giờ thấp điểm x giá thấp điểm + VAT.
Như vậy, hai gia đình cùng sử dụng 500 kWh nhưng hóa đơn có thể khác nhau nếu tỷ trọng điện tiêu thụ ở từng khung giờ khác nhau. Hộ sử dụng nhiều điện vào giờ cao điểm sẽ chịu mức chi phí cao hơn nếu giá cao điểm được thiết kế ở mức cao hơn; ngược lại, hộ có khả năng chuyển một phần nhu cầu sang giờ thấp điểm có thể giảm chi phí nếu mức giá thấp điểm thấp hơn.
Chẳng hạn, các thiết bị có thể chủ động lựa chọn thời gian vận hành như máy giặt, máy sấy, bình nóng lạnh hoặc sạc xe điện có thể được chuyển sang giờ thấp điểm. Trong khi đó, những nhu cầu khó dịch chuyển, như sử dụng điều hòa vào buổi tối, vẫn có thể tập trung vào giờ cao điểm.
Điểm cần lưu ý là hiện chưa có mức giá cụ thể cho từng khung giờ đối với khách hàng sinh hoạt. Vì vậy, chưa thể xác định chính xác một hộ sử dụng 500 kWh sẽ phải trả bao nhiêu tiền nếu cơ chế này được áp dụng. Dự thảo mới đặt ra khả năng áp dụng giá theo giờ khi đáp ứng điều kiện kỹ thuật; mức giá và phương thức triển khai cụ thể còn phải được xây dựng sau.
Trước đó, tại họp báo thường kỳ quý 2/2026, đại diện Cục Điện lực cho biết khách hàng sinh hoạt vẫn áp dụng giá điện bậc thang tăng dần. Bộ Công Thương đang nghiên cứu việc áp dụng biểu giá theo thời gian đối với một số hộ đáp ứng điều kiện, đặc biệt là những khách hàng có thiết bị công suất lớn, tiêu thụ nhiều điện và có khả năng dịch chuyển nhu cầu sử dụng khỏi giờ cao điểm.
Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định 963/QĐ-BCT ngày 22/4/2026 về khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường mới của hệ thống điện quốc gia. Theo thông tin được công bố, khung giờ cao điểm mới là 17h30-22h30, trong khi giờ thấp điểm từ 0h đến 6h; thời gian còn lại là giờ bình thường. Tuy nhiên, việc áp dụng cơ chế này cho khách hàng sinh hoạt vẫn đang được nghiên cứu.
Theo cơ quan quản lý, khách hàng sinh hoạt có tiềm năng điều chỉnh phụ tải tương đối lớn, nhưng việc áp dụng giá theo giờ không thể thực hiện đồng loạt nếu chưa đáp ứng yêu cầu về hạ tầng đo đếm. Những trường hợp được xem xét phải đáp ứng các điều kiện như mức sử dụng điện lớn, công suất thiết bị cao và công tơ có khả năng ghi nhận sản lượng theo từng khung giờ.
Nếu được triển khai, điểm khác biệt lớn nhất của cơ chế mới nằm ở chỗ hóa đơn điện sẽ phản ánh cả dùng bao nhiêu điện và dùng điện vào thời điểm nào. Đây cũng là cơ sở để khuyến khích các hộ gia đình dịch chuyển những nhu cầu có thể điều chỉnh khỏi giờ cao điểm, qua đó góp phần giảm áp lực phụ tải cho hệ thống điện.
