Đảo Kharg, một dải đất nhỏ nhưng có ý nghĩa chiến lược nằm trên vùng biển phía bắc Vịnh Ba Tư, cách bờ biển đất liền của Iran khoảng 24km và được xem là trung tâm của ngành công nghiệp dầu mỏ Iran.
Ước tính khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran được vận chuyển qua đây trước khi các tàu chở dầu tiếp tục đi qua eo biển Hormuz. Hòn đảo này cũng được cho là có công suất bốc dỡ khoảng 7 triệu thùng dầu mỗi ngày.
Tầm quan trọng kinh tế của đảo Kharg đối với Iran khiến nơi đây đặc biệt dễ trở thành mục tiêu quân sự. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng bất kỳ nỗ lực chiếm giữ hòn đảo này nhiều khả năng sẽ đòi hỏi một chiến dịch bộ binh trên thực địa - điều mà Mỹ dường như không muốn thực hiện.
Một cuộc tấn công như vậy cũng có thể làm gia tăng biến động trên thị trường năng lượng toàn cầu, trong bối cảnh giá dầu đã tăng vọt lên ngưỡng gần 120 USD/thùng.
Theo ông Petras Katinas, nghiên cứu viên về khí hậu, năng lượng và quốc phòng tại Viện nghiên cứu Royal United Services Institute (RUSI) có trụ sở tại London, việc chiếm giữ đảo Kharg sẽ cắt đứt huyết mạch dầu mỏ của Iran - nguồn thu quan trọng đối với chính quyền nước này.
“Dĩ nhiên, với việc vận chuyển qua eo biển Hormuz hiện đã bị dừng lại, Iran cũng không thể bán dầu vào lúc này. Nhưng về lâu dài, việc chiếm giữ hòn đảo sẽ mang lại cho Mỹ đòn bẩy trong các cuộc đàm phán, bất kể chính quyền nào nắm quyền sau khi chiến dịch quân sự kết thúc”, ông Katinas cho biết trong email gửi CNBC.
“Dù vậy, việc chiếm giữ hòn đảo sẽ cần một chiến dịch bộ binh trên thực địa, điều mà chính quyền hiện tại dường như còn do dự thực hiện, ít nhất là ở thời điểm hiện nay”, ông nói thêm.
Giá dầu đã tăng vọt lên mức cao nhất kể từ giữa năm 2022 vào thứ Hai sau khi Mỹ và Israel tiến hành một loạt cuộc không kích mới trên khắp Iran vào cuối tuần. Các cuộc tấn công đã đánh trúng nhiều cơ sở nhiên liệu của Iran, bao gồm các kho chứa dầu, báo hiệu một giai đoạn mới của cuộc chiến khi cuộc khủng hoảng lan rộng tại Trung Đông đã bước sang ngày thứ 10. Hợp đồng tương lai dầu chuẩn quốc tế Brent tăng 11,5% lên 103,40 USD/thùng vào phiên 9/3, nhưng sau đó đã hạ nhiệt sau giờ đóng cửa.
Theo ông Tamas Varga, nhà phân tích dầu mỏ tại công ty môi giới PVM, nếu Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định chiếm giữ đảo Kharg, đó sẽ là một đòn giáng mạnh vào chính quyền Iran vì họ sẽ mất đi nguồn thu quan trọng.
Ông cho rằng kịch bản trên có thể gợi nhớ đến sự can thiệp của Mỹ vào Venezuela hồi đầu năm, khi Washington về cơ bản đã kiểm soát ngành dầu mỏ của quốc gia này.
“Điều đó có thể đồng nghĩa với việc xuất khẩu dầu của Iran sẽ được nối lại, tất nhiên dưới sự giám sát của Mỹ và chỉ khi eo biển Hormuz mở cửa trở lại. Tuy nhiên, trong trường hợp đó, hòn đảo vẫn có thể trở thành mục tiêu tấn công bằng máy bay không người lái từ bên trong Iran. Nếu Mỹ chiếm đóng hòn đảo, tình hình vốn đã phức tạp sẽ càng trở nên rối ren hơn”, ông Varga giải thích.
Thông thường, khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu đi qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, kể từ khi chiến sự nổ ra vào cuối tháng trước, hoạt động vận tải qua tuyến hàng hải qua đây gần như đã bị đình trệ.
Theo ông Marc Gustafson, cựu lãnh đạo Phòng Tình huống Nhà Trắng - người từng phục vụ dưới thời các tổng thống Donald Trump, Joe Biden và Barack Obama, ông Trump có thể suy nghĩ tới việc ra lệnh cho quân đội Mỹ chiếm Kharg Island vì nhiều lý do. Trong số đó có cơ hội để ông Trump tuyên bố một chiến thắng lớn “về mặt truyền thông”, khả năng tạo ra một vùng đệm tự nhiên bảo vệ binh sĩ Mỹ khỏi đất liền Iran, cũng như phù hợp với chiến lược của ông nhằm giành lợi thế tối đa trước chính quyền Tehran.
Tuy nhiên, ông Gustafson cho rằng bất kỳ chiến dịch nào như vậy đều tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Trong một chia sẻ của ông trên LinkedIn vào tuần trước rằng nỗ lực chiếm hòn đảo sẽ đòi hỏi quân đội Mỹ phải triển khai lực lượng trên mặt đất và có thể khiến nơi này trở thành mục tiêu tấn công bằng máy bay không người lái của Iran trong nhiều tuần.
Ông cũng cảnh báo kịch bản này có thể đẩy giá dầu tăng cao hơn nữa, và Tehran thậm chí có thể cân nhắc phá hủy đường ống dẫn dầu cung cấp cho hòn đảo như một hành động tự phá.
