Mới đây, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã công bố một loạt quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với nhiều doanh nghiệp do không tuân thủ các quy định về công bố thông tin, quản trị doanh nghiệp và sử dụng vốn từ phát hành trái phiếu. Các mức xử phạt dao động từ vài chục triệu đến hơn 1 tỷ đồng, phản ánh mức độ nghiêm trọng của từng hành vi vi phạm.
Trong khi đó, một trong những trường hợp nổi cộm là Công ty cổ phần Tập đoàn Đầu tư I.P.A (IPA), bị xử phạt lên tới 400 triệu đồng vì nhiều lỗi vi phạm chồng chéo. Từ việc công bố thông tin không đầy đủ, thiếu minh bạch trong báo cáo quản trị đến sai sót trong cơ cấu nhân sự Hội đồng quản trị và Ủy ban kiểm toán. Đặc biệt, IPA còn bị phát hiện giao dịch với cổ đông Trustlink mà không công bố theo đúng quy định, vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc xung đột lợi ích.
Ngành bất động sản, vốn đang đối mặt với nhiều khó khăn về vốn, lại nổi bật trong danh sách vi phạm với nhiều cái tên đáng chú ý. Công ty cổ phần Phát triển Bất động sản Phát Đạt (PDR). Với tổng mức xử phạt hơn 495 triệu đồng, PDR bị xử phạt vì công bố sai lệch lợi nhuận sau thuế năm 2024, sử dụng vốn từ trái phiếu sai mục đích – trong đó hơn 1.300 tỷ đồng dùng để hoàn trả tiền mượn cho các công ty liên quan.
Ngoài ra, công ty còn không công bố hàng loạt nghị quyết Hội đồng quản trị liên quan đến giao dịch với bên liên quan, và thông tin tài chính kiểm toán năm 2024 cũng bị chậm trễ công bố.
Tình trạng này cũng được ghi nhận tại Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Vật tư Nông nghiệp III, với mức phạt 85 triệu đồng. Từ năm 2021 đến 2024, công ty liên tục không công bố báo cáo tài chính và tình hình sử dụng tiền từ phát hành trái phiếu, gây khó khăn cho việc đánh giá năng lực tài chính và khả năng thanh toán nợ của doanh nghiệp.
Không riêng gì doanh nghiệp phát hành trái phiếu, các công ty chứng khoán – vốn là trung gian thị trường cũng để xảy ra nhiều sai phạm. Công ty cổ phần Chứng khoán KB Việt Nam bị xử phạt hơn 200 triệu đồng do vi phạm quy trình nhận và thực hiện lệnh giao dịch, đồng thời không công bố thông tin liên quan đến các bản án dân sự về tranh chấp hợp đồng vay tài sản.
Công ty cổ phần Chứng khoán Alpha là doanh nghiệp bị xử phạt nặng nhất trong đợt này, với tổng mức lên tới 1,027 tỷ đồng. Lý do đến từ hàng loạt vi phạm trải dài trên nhiều lĩnh vực: Không lưu trữ hồ sơ, sai lệch báo cáo tỷ lệ an toàn tài chính, sử dụng tiền chào bán cổ phiếu không đúng quy trình, bố trí nhân sự không đủ chứng chỉ hành nghề, thậm chí vi phạm quy định về phòng chống rửa tiền.
Một số khoản tạm ứng nội bộ được thực hiện mà không có tài liệu chứng minh việc đầu tư cổ phiếu hay trái phiếu theo đúng mục đích ban đầu, dẫn tới việc buộc phải thông qua Đại hội cổ đông về việc thay đổi phương án sử dụng vốn.
Một trường hợp khác là Tổng công ty cổ phần Sông Hồng, bị xử phạt cũng với mức 85 triệu đồng, nhưng lỗi vi phạm có phần nghiêm trọng hơn. Cụ thể, từ năm 2022 đến 2024, công ty liên tục không công bố báo cáo tài chính quý, báo cáo kiểm toán, báo cáo quản trị và các bản giải trình liên quan đến ý kiến kiểm toán. Việc thiếu vắng thông tin trong thời gian dài đã khiến nhà đầu tư mất đi công cụ đánh giá quan trọng về sức khỏe tài chính của doanh nghiệp.
Không chỉ chậm trễ, một số doanh nghiệp còn công bố thông tin thiếu nội dung hoặc sai lệch, thậm chí vi phạm quy định về quản trị. Điển hình là Công ty cổ phần Đại Việt Group, bị xử phạt 120 triệu đồng vì hai lỗi chính: Không công bố thông tin đúng thời hạn và không trình bày đầy đủ nội dung trong các báo cáo quản trị, bao gồm thông tin về thành viên Hội đồng quản trị độc lập – yếu tố bắt buộc theo quy định pháp luật.
Một điểm đáng chú ý là làn sóng xử phạt lần này không chỉ giới hạn trong phạm vi doanh nghiệp trong nước. Korea Investment Management Co., Ltd – là đơn vị thuộc KITMC (Korea Investment Trust Management Co.), một trong những công ty quản lý quỹ hàng đầu Hàn Quốc. Công ty này bị phạt hơn 1,14 tỷ đồng vì không báo cáo kế hoạch giao dịch chứng chỉ quỹ FUEKIVFS trước khi thực hiện bán ra tổng cộng gần 40 tỷ đồng.
Hành vi này không những vi phạm luật công bố thông tin, mà còn tạo tiền lệ nguy hiểm cho các giao dịch "ẩn danh" của các quỹ đầu tư nước ngoài trên thị trường Việt Nam. Ngoài ra, Uỷ ban Chứng khoán còn áp dụng biện pháp đình chỉ hoạt động giao dịch chứng khoán của công ty trong 4 tháng.
Những án phạt liên tiếp từ Uỷ ban Chứng khoán không chỉ đơn thuần là biện pháp răn đe, mà còn là tín hiệu rõ ràng về xu hướng siết chặt kỷ cương, tăng cường giám sát và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư. Trong bối cảnh nền kinh tế đang tái cấu trúc, các dòng vốn, đặc biệt là vốn trái phiếu doanh nghiệp thì minh bạch trở thành “giấy thông hành” sống còn của doanh nghiệp.
