Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đồng ý tạm hoãn các kế hoạch tấn công vào cơ sở hạ tầng của Iran trong vòng hai tuần, rút lại những đe dọa gây sốc trước đó về việc sắp ra lệnh phá hủy toàn bộ nền văn minh Iran.
Động thái này, diễn ra hơn 5 tuần sau khi xung đột nổ ra, được ông Trump nhấn mạnh là “phụ thuộc vào việc Cộng hòa Hồi giáo Iran đồng ý MỞ CỬA HOÀN TOÀN, NGAY LẬP TỨC và AN TOÀN eo biển Hormuz”, theo bài đăng trên nền tảng Truth Social.
Quyết định, theo ông Trump, được đưa ra dựa trên các cuộc trao đổi với Thủ tướng Shehbaz Sharif và Thống chế Asim Munir của Pakistan.
“Đây sẽ là một thỏa thuận NGỪNG BẮN từ cả hai phía!”, ông tuyên bố.
Sau thông báo, giá dầu lao dốc tới 16%, trong khi hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ tăng mạnh.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi trong một tuyên bố riêng cho biết các tàu thuyền sẽ có thể đi lại an toàn qua eo biển trong khoảng thời gian hai tuần thông qua sự phối hợp với lực lượng vũ trang Iran và có tính đến các hạn chế kỹ thuật.
Thông báo của phía Mỹ được đưa ra chưa đầy hai giờ trước thời hạn mà Tổng thống Donald Trump đã đặt ra cho Iran - hoặc đạt được thoả thuận bao gồm việc mở lại eo biển Hormuz hoặc đối mặt với các cuộc tấn công lớn vào cơ sở hạ tầng dân sự. Hạn chót vào 8 giờ tối theo giờ miền Đông nước Mỹ (ET) đã gây ra làn sóng lo ngại trên toàn thế giới.
Căng thẳng leo thang vào sáng thứ Ba (7/4), khi ông Trump viết trong một bài đăng khác rằng: “Cả một nền văn minh sẽ biến mất tối nay, không bao giờ có thể phục hồi”.
Đến chiều cùng ngày, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đã đề nghị ông Trump gia hạn thêm hai tuần cho thời hạn dành cho Iran. Ông cũng kêu gọi lãnh đạo Iran đồng ý mở eo biển trong hai tuần như một cử chỉ thiện chí.
“Chúng tôi kêu gọi tất cả các bên tham chiến tuân thủ lệnh ngừng bắn trên toàn bộ các mặt trận trong hai tuần, tạo điều kiện cho ngoại giao đạt được việc chấm dứt chiến tranh một cách dứt điểm, vì lợi ích của hòa bình và ổn định lâu dài trong khu vực”, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif viết trên mạng xã hội X.
Cả Mỹ và Iran đều coi diễn biến này là một thắng lợi.
Trong bài đăng công bố việc ngừng bắn, Tổng thống Donald Trump khẳng định Mỹ đồng ý tạm dừng các kế hoạch tấn công vì đã đạt và vượt mọi mục tiêu quân sự, đồng thời đang tiến rất gần đến một thỏa thuận mang tính quyết định về hòa bình lâu dài với Iran và hòa bình tại Trung Đông.
“Chúng tôi đã nhận được đề xuất 10 điểm từ Iran và tin rằng đây là cơ sở khả thi để tiến hành đàm phán. Gần như tất cả các điểm bất đồng trước đây giữa Mỹ và Iran đã được thống nhất, nhưng khoảng thời gian hai tuần sẽ cho phép hoàn tất và ký kết thỏa thuận”, ông viết.
Hãng thông tấn Mehr của Iran sau đó đăng tải tuyên bố từ Ban Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao nước này, khẳng định Mỹ đã chấp nhận các nguyên tắc Iran đưa ra làm nền tảng đàm phán và đã khuất phục trước ý chí của người dân Iran. “Nếu sự khuất phục của đối phương trên thực địa trở thành thành tựu chính trị mang tính quyết định trong đàm phán, chúng tôi sẽ cùng nhau ăn mừng chiến thắng lịch sử này; nếu không, chúng tôi sẽ tiếp tục chiến đấu cho đến khi mọi yêu cầu của người dân Iran được đáp ứng”, tuyên bố nêu rõ.
Theo đó, Iran sẽ tiến hành đàm phán với Mỹ tại Islamabad (thủ đô Pakistan) trong vòng hai tuần, bắt đầu trong những ngày tới.
Đề xuất 10 điểm của Iran bao gồm việc Mỹ rút toàn bộ lực lượng chiến đấu khỏi các căn cứ trong khu vực, dỡ bỏ toàn bộ lệnh trừng phạt, giải phóng các tài sản của Iran bị phong tỏa ở nước ngoài và thanh toán đầy đủ thiệt hại chiến tranh. Ngoài ra, đề xuất cũng thiết lập một cơ chế cho phép lưu thông có kiểm soát qua eo biển Hormuz.
Trước đó vào thứ Hai (6/4), ông Trump từng cho rằng đề xuất ngừng bắn do Iran đưa ra là chưa đủ tốt. Hiện chưa rõ điều gì đã xảy ra trong những giờ sau đó khiến ông thay đổi lập trường và chấp nhận đề xuất của Iran như một “cơ sở khả thi” cho đàm phán.
