Trong năm 2022, Thủ tướng đã ban hành 3 nghị quyết chuyên đề, 5 công điện, 1 chỉ thị và thành lập 6 tổ công tác để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công. Cụ thể, năm 2022, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt 92,97% so với kế hoạch, so với năm 2021 ít hơn 2,14% (năm 2021 là 95,11%).
Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 2/2023 vừa diễn ra, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, ông Trần Duy Đông cho biết, hai tháng đầu năm 2023, trách nhiệm nặng nề hơn khi đã giao cho các bộ, ngành địa phương tổng số trên 700 nghìn tỷ, tăng 140 nghìn tỷ so với năm 2022 và tăng 260 nghìn tỷ so với năm 2021.
Do vậy Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ rất quyết liệt, ngay từ đầu năm đã tổ chức Hội nghị toàn quốc thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công. Đồng thời Thủ tướng ngay từ mùng 4 Tết đã đi rất nhiều địa phương, thúc đẩy giải ngân, tháo gỡ khó khăn các công trình trọng điểm quốc gia.
Vì vậy, Thứ trưởng nhận thấy, để giải ngân được số vốn này, kinh nghiệm từ năm 2022 có một số bài học.
Thứ nhất là thực hiện hiệu quả 6 tổ công tác do Thủ tướng thành lập, đôn đốc các bộ, ngành, tháo gỡ các khó khăn.
Thứ hai là chuẩn bị tốt các dự án đầu tư từ khâu phê duyệt, lựa chọn, để khi có vốn giao thì giải ngân được ngay.
Thứ ba, tập trung giải quyết các khó khăn liên quan đến thể chế (nếu có) về công tác giải phóng mặt bằng.
Như vậy, trong 3 chương trình mục tiêu quốc gia thì ta có Chương trình mục tiêu quốc gia dân tộc thiểu số miền núi khá quan trọng. Cụ thể, Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang đã phê duyệt quyết định ban hành tiêu chí, định mức phân bổ cho đất ở, đất sản xuất hỗ trợ.
Hiện nay tất cả các văn bản pháp quy hướng dẫn 3 chương trình mục tiêu quốc gia đều đẩy nhanh việc phân bổ chi tiết xuống cấp huyện, cấp xã để tổ chức giải ngân.
Về giải quyết các khó khăn về nguyên, vật liệu, điều chỉnh giá, năm 2022 có tác động nhiều hơn, cân đối các vấn đề về nguyên vật liệu, giá. Nhưng còn một số vấn đề như đất cát san lấp, đặc biệt khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Nguồn nguyên liệu cho các công trình đường cao tốc Bắc Nam cần được quan tâm hơn để đảm bảo nguyên liệu.
“Giải pháp tiếp theo là đôn đốc các nhà thầu bố trí đủ nhân lực, nhân công để đảm bảo tiến độ. Chúng tôi thấy đối với địa phương nào, đồng chí Chủ tịch tỉnh, Bí thư tỉnh, Trưởng ban quản lý dự án quan tâm sát tiến độ thì giải ngân tốt so với các địa phương khác”, ông Đông đề nghị.
Bên cạnh đó, nội dung cuối cùng là cần giải quyết vướng mắc liên quan đến ODA. Do vốn ODA có tính chất đặc thù hơn, ví dụ phải điều chỉnh dự án, kế hoạch vay vốn, kéo dài hơn. Các bộ ngành hỗ trợ địa phương, phối hợp với nhà tài trợ để điều chỉnh sớm.
Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng, cùng với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng, các bộ, ngành, tổ công tác… Việt Nam sẽ nỗ lực để cố gắng giải ngân cao nhất số vốn 700 nghìn tỷ đồng. Đây là nỗ lực rất lớn để thúc đẩy phát triển kinh tế và hỗ trợ các ngành kinh tế khác.
Cùng với đó, ông Trần Văn Sơn, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ cũng chia sẻ thêm, trong giải ngân vốn đầu tư công cần kinh nghiệm nữa là không tập trung dàn trải, có trọng tâm trọng điểm.
Ở nhiệm kỳ 2021-2026 thì đầu tiên dự kiến trên 10.000 dự án. Sau đó Chính phủ, Thủ tướng chỉ đạo quyết liệt cắt giảm đi còn chưa đầy 5.000.
“Đây là giải pháp rất quan trọng để tập trung giải ngân vốn đầu tư công. Đặc biệt chúng ta tập trung cho dự án liên kết vùng, tạo ra các không gian phát triển mới, các tuyến đường cao tốc, công trình hạ tầng”, Bộ trưởng đề xuất.
