Mới 20 tuổi, vừa đi học vừa tranh thủ làm thêm ở quán cà phê với thu nhập chỉ vài triệu đồng mỗi tháng, một nam sinh đã tiết kiệm được 23 triệu đồng sau khoảng một năm đi làm.
Thế nhưng, thay vì vui mừng với khoản tiền tích lũy đầu tiên, cậu lại rơi vào nỗi băn khoăn quen thuộc của không ít người trẻ là nên tiếp tục để tiền nằm yên trong tài khoản hay bắt đầu học cách đầu tư để đồng tiền sinh sôi?
TÍCH LŨY ĐƯỢC 23 TRIỆU ĐỒNG Ở TUỔI 20
“Em chào anh chị, em là sinh viên chuẩn bị lên năm 3 và cũng đi làm thêm được khoảng 1 năm nay.
Trong quá trình đi làm, em cũng có tính thu - chi, mong muốn tích lũy. Do em cũng ở với bố mẹ nữa nên không mất tiền ăn ở nhưng mỗi tháng em vẫn gửi mẹ 1 triệu đồng.
Thu nhập tùy tháng của em rơi vào 4 - 5 triệu đồng do em đăng ký lịch làm phải linh động theo lịch học, em làm nhân viên ở quán cà phê thôi ạ. Đến hiện tại em đang có 23 triệu đồng đang để trong tài khoản ngân hàng và một chiếc nhẫn 1 chỉ bố mẹ tặng làm vốn hồi đỗ đại học ạ.
Tuy nhiên em thấy cứ để tiền trong tài khoản vậy thì nó chỉ mãi đứng yên, thậm chí còn hao hụt nếu em chia theo giá vàng. Vậy em muốn xin ý kiến anh chị về việc em có nên tham gia đầu tư hay không? Có hình thức nào phù hợp với sinh viên thu nhập thấp hay không và nên bắt đầu thế nào ạ? Hoặc nên chia rổ tích lũy như nào cho phù hợp ạ?
Em cũng có tìm hiểu các kiến thức về quản lý tài chính cá nhân nhưng góp nhặt mỗi chỗ một ít, tựu chung lại em vẫn chưa xác định được nên bắt đầu bằng cách nào ạ. Cảm ơn anh chị”.
Từ góc nhìn thận trọng, một số ý kiến đánh giá người trẻ chưa nên quá áp lực với chuyện đầu tư sinh lời.
“Em đang làm rất tốt rồi. Với sinh viên, chưa cần vội đầu tư để kiếm lời nhanh. Hãy giữ một khoản dự phòng, đầu tư từng chút vào các kênh an toàn như đầu tư thêm 2 chỉ vàng và ưu tiên đầu tư cho kiến thức, kỹ năng để tăng thu nhập trong tương lai. Tránh coin hay các lời mời gọi lợi nhuận cao. Ở giai đoạn này, tăng năng lực bản thân quan trọng hơn tối đa hóa lợi nhuận từ vài chục triệu đồng”.
Đồng quan điểm, một sinh viên khác chia sẻ kinh nghiệm cá nhân khi cho rằng trước khi nghĩ đến việc mua tài sản hay tìm kiếm lợi nhuận, mỗi người nên xây dựng cho mình một quỹ dự phòng đủ chi tiêu trong nhiều tháng và vạch ra kế hoạch tài chính dài hạn.
“Mình cũng là sinh viên năm 3, việc đầu tiên hãy lập một quỹ dự phòng khoảng 6 tháng chi tiêu rồi mới nghĩ tới việc tích luỹ tài sản. Việc thứ hai, lập kế hoạch tài chính dài hạn khoảng từ 2 – 5 năm”.
Trong khi đó, một số thành viên lại nhìn nhận việc đầu tư từ sớm là cơ hội học hỏi thực tế. Họ cho rằng người trẻ có thể dành một phần nhỏ tiền nhàn rỗi để trải nghiệm các kênh đầu tư có độ rủi ro cao hơn, chấp nhận khả năng thua lỗ để tích lũy kinh nghiệm.
“Cần học và học rất nhiều. Học thực hành rút ra kinh nghiệm thất bại rồi lại phải tiếp tục cập nhật kiến thức học tiếp. Bỏ ra khoảng 10 - 20% tiền dư của bản thân tập tành đầu tư vào tài sản rủi ro cao để kiếm lời và xác định sẽ mất tiền thì sẽ học được nhiều thất bại hơn”.
Có ý kiến cho rằng với số vốn vài chục triệu đồng, lựa chọn an toàn nhất vẫn là gửi tiết kiệm.
“Ít thế thì cứ gửi tiết kiệm, sau này có 100 triệu đồng rồi tính tiếp. Chứ 23 triệu đồng đầu tư cũng không thấm vào đâu mà còn rủi ro”.
Bên cạnh những lời khuyên cụ thể về việc nên hay chưa nên đầu tư, nhiều người cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân bổ tài sản hợp lý. Thay vì dồn toàn bộ tiền vào một kênh duy nhất như vàng hay chứng khoán, nam sinh nên hiểu rõ vai trò của từng nhóm tài sản, xây dựng quỹ dự phòng trước và chỉ sử dụng một phần nhỏ để trải nghiệm, học hỏi từ thị trường.
“Trong tài chính cá nhân thì sẽ chia tài sản thành các lớp với nhiệm vụ khác nhau gồm tài sản phòng thủ (tiền gửi, trái phiếu chính phủ), tài sản cân bằng (trái phiếu doanh nghiệp, chứng chỉ quỹ trái phiếu), tài sản tăng trưởng (chứng chỉ quỹ cân bằng, chứng chỉ quỹ cổ phiếu), tài tăng trưởng mạnh (cổ phiếu), tài sản khác (vàng). Bạn nên phân bổ đa dạng tùy theo khẩu vị. Không nên đầu tư tất vào vàng hay vào chứng khoán hết.
Còn trẻ có thể dùng ít để trải nghiệm (chuẩn bị tâm lý học hỏi chứ không phải đầu cơ để kiếm lời). Như mình hồi trước bỏ 1 triệu đồng vào chứng khoán, ngay lúc thị trường đỏ lét thì cũng khá hoảng nhưng học được trái phiếu, quỹ với cổ phiếu. Có lời nhưng mình không phải đem hết tiền vào tiếp (cần có quỹ dự phòng, bảo vệ tài chính và phần tiền phát triển bản thân)”.
HỌC ĐẦU TƯ TỪ SỚM NHƯNG ĐỪNG VỘI LAO VÀO THỊ TRƯỜNG
Dù còn nhiều tranh luận về việc nên đầu tư ngay hay tiếp tục tích lũy, phần lớn chuyên gia tài chính đều thống nhất rằng việc học về đầu tư nên bắt đầu càng sớm càng tốt. Tuy nhiên, học đầu tư không đồng nghĩa với việc phải mang toàn bộ số tiền đang có đi mua cổ phiếu, vàng hay những tài sản rủi ro.
Trước hết, đó là quá trình tìm hiểu cách quản lý tiền bạc, xây dựng thói quen tiết kiệm, hiểu về các loại tài sản và nhận thức được mối quan hệ giữa lợi nhuận với rủi ro.
Theo Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), nền tảng của đầu tư không nằm ở việc lựa chọn sản phẩm tài chính nào mà ở khả năng cân bằng giữa tiết kiệm và đầu tư.
Những người mới bắt đầu cần hiểu rõ mục tiêu tài chính của bản thân, xây dựng khoản dự phòng cho các tình huống khẩn cấp trước khi nghĩ đến việc tìm kiếm lợi nhuận từ thị trường. Đây được xem là bước đệm quan trọng giúp hạn chế những quyết định đầu tư cảm tính và tránh phải bán tài sản trong thời điểm bất lợi vì áp lực tài chính.
Một trong những lý do khiến các chuyên gia khuyến khích người trẻ tìm hiểu về đầu tư từ sớm là lợi thế về thời gian. Khác với những người đã bước vào giai đoạn trung niên, người trẻ có nhiều năm phía trước để tích lũy kinh nghiệm, chấp nhận những sai lầm nhỏ và tận dụng sức mạnh của lãi kép. Việc bắt đầu tiết kiệm và đầu tư sớm có thể tạo ra khác biệt rất lớn về giá trị tài sản trong dài hạn, ngay cả khi số tiền ban đầu không đáng kể.
Xu hướng này cũng đang ngày càng phổ biến trong giới trẻ. Báo cáo về hành vi tài chính của thế hệ Gen Z được HSBC công bố cho thấy độ tuổi bắt đầu đầu tư đang có xu hướng trẻ hóa so với các thế hệ trước.
Thay vì chờ đến khi có nguồn vốn lớn, nhiều người lựa chọn tìm hiểu kiến thức tài chính ngay từ khi còn là sinh viên hoặc mới đi làm. Mục tiêu không chỉ là kiếm lợi nhuận mà còn để hiểu cách vận hành của các kênh đầu tư và xây dựng tư duy quản lý tài sản từ sớm.
Tuy vậy, nhiều chuyên gia cũng lưu ý rằng khoản đầu tư đầu tiên của người trẻ không nhất thiết phải là cổ phiếu hay vàng.
Trong giai đoạn đầu, việc đầu tư cho học tập, ngoại ngữ, kỹ năng nghề nghiệp hoặc các chứng chỉ chuyên môn có thể mang lại tỷ suất sinh lời cao hơn nhiều so với những khoản lợi nhuận ngắn hạn trên thị trường tài chính.
Khi năng lực được cải thiện, khả năng gia tăng thu nhập trong tương lai cũng sẽ lớn hơn, tạo nền tảng vững chắc cho các kế hoạch đầu tư dài hạn sau này.
Bởi vậy, với những người trẻ mới tích lũy được khoản tiền đầu tiên, câu hỏi quan trọng có lẽ không phải là nên đầu tư bao nhiêu hay đầu tư vào đâu, mà là đã trang bị đủ kiến thức để quản lý đồng tiền của mình hay chưa.
Việc học đầu tư có thể bắt đầu ngay từ hôm nay, nhưng việc xuống tiền nên đi cùng sự hiểu biết, kế hoạch tài chính rõ ràng và tầm nhìn dài hạn.
