Ở tuổi chưa đến 30, nhiều cặp vợ chồng trẻ đã phải cùng lúc lo chuyện nhà cửa, con cái và những khoản vay dài hạn. Có gia đình chọn cách “cày” thêm vài năm để trả nợ thật nhanh, cũng có người chấp nhận thắt chặt chi tiêu, bán bớt tài sản để đổi lấy cảm giác nhẹ đầu.
BÁN BỚT TÀI SẢN ĐỂ TRẢ NỢ
Đó cũng là tình cảnh của một cặp vợ chồng đang chuẩn bị đón đứa con thứ ba. Chiếc ô tô từng được mua để phục vụ việc chăm con, đưa đón ông bà giờ gần như nằm im phần lớn thời gian, trong khi gia đình lại đang mang khoản nợ 600 triệu đồng.
“Vợ chồng em sinh năm 1997, có hai con và một bé sắp sinh. Hiện tại thu nhập tầm 60 triệu đồng/tháng, sống ở thành phố. Hai vợ chồng em là người ở quê nên khi lấy nhau phải vay mua nhà trên thành phố để ở.
Em mua ô tô được hai năm nay phục vụ con nhỏ và đưa đón ông bà ở quê lên trông con hộ thường xuyên. Nhưng giờ con lớn đi học nên ông bà không lên nữa và xe hầu như mỗi tháng chỉ đi chơi 1 - 2 lần.
Năm ngoái em đầu tư bất động sản và chứng khoán đều bị lỗ nên giờ nợ tổng tận 600 triệu đồng (một phần là khoản nợ mua xe vẫn còn). Bọn em tính bán xe được 600 triệu đồng trả nợ là hết.
Vì hiện tại công việc của em áp lực hơn mà sắp sinh bé nữa, chồng em sợ sinh xong đi làm công việc này thì em vất vả quá (vẫn có bà phụ trông cho đi làm được nhưng chồng em thương vợ thôi). Anh ấy muốn bán xe để có thể sinh xong em không đi làm nữa hoặc sau tìm công việc nhẹ nhàng lương tầm chục triệu thôi, chủ yếu chăm con cái.
Nhưng ông bà cứ gàn không muốn cho bán xe vì bán lỗ và muốn để đi lại, sau này sợ con cái không có tiền mua lại được.
Giờ kinh tế khó khăn nên em nghĩ cũng không thể tính đầu tư hay kiếm được khoản nào lớn như trước. Trước bọn em mua nhà gần 2 tỷ đồng, ông bà hai bên không có cho nhưng nhờ lãi đầu tư bất động sản nên bọn em vừa vay thêm vừa dùng lãi đó mua được nhà.
Vì thế em tính với khoản nợ trên thì tầm 2 - 3 năm nữa chi tiêu tiết kiệm bọn em mới trả hết, với điều kiện sinh xong em tiếp tục đi làm công việc hiện tại, còn chồng em thì công việc vẫn khá ổn định và có phát triển.
Em đang cần lời khuyên là có nên bán xe không ạ? Tình hình kinh tế ảm đạm nên bọn em tự dưng sợ cảnh nợ nần, muốn hết nợ nhưng bán cũng tiếc và sợ ông bà buồn ạ”.
Sau khi câu chuyện được chia sẻ, một người đưa ra cách tính đơn giản, bắt đầu từ chính nhu cầu đi lại hàng ngày.
“Bây giờ tính xem ba đứa nhỏ rồi có dùng đến xe không hay đi xe máy được. Có nhiều lúc cần đi cả ba bé không. Nếu ít dùng thì bán nhé sau kiếm lại nhanh mà em ơi”.
Trong khi đó, một ý kiến khác thẳng thắn hơn, đặt sự an toàn tài chính lên trước cảm giác tiếc nuối khi bán tài sản.
“Theo mình là bán đi bạn ạ. Không nợ thì khi nuôi ba con thu nhập ít mình chi tiêu ít, chứ có nợ lại thêm con nhỏ rất stress. Xe là tiêu sản, sau này xe càng lúc càng rẻ, làm ăn tốt thì mua lại dễ dàng. Nuôi xe có khác gì nuôi đứa con dại đâu”.
Cùng chung quan điểm nên bán xe, một bình luận nhìn vấn đề theo hướng thực dụng hơn là trước mắt giải quyết được khoản nợ, sau đó nếu phát sinh nhu cầu đi lại thì vẫn còn nhiều lựa chọn thay thế.
“Bán xe giờ giải quyết được nhiều vấn đề, xong nợ, có thể dự phòng được một khoản nhỏ trong khi bạn sinh nở. Giờ để xe lại cũng mất giá theo thời gian, mà xe cũng không dùng gì nhiều. Nếu lăn tăn việc sau này đón ông bà hay đưa gia đình đi chơi thì mình vẫn có phương án thuê xe hoặc dùng xe dịch vụ”.
Không chỉ khuyên bán xe, một số người còn kể câu chuyện của chính mình để chứng minh rằng cảm giác “nhẹ gánh” khi không còn nợ đôi khi đáng giá hơn một khoản đầu tư có thể sinh lời.
“Mình giống bạn một phần. Mình vay ngân hàng 1,75 tỷ đồng mua nhà Hà Nội. Lúc có 1 tỷ đồng tiền đền bù chồng mình và mọi người khuyên mình vay thêm mua đất vì sợ sau này cao không mua được, nhưng mình đã trả nợ hết cho nhẹ gánh để chuẩn bị sinh em bé. Có thể sau này sẽ hối hận nhưng mình không chịu nổi cái áp lực tinh thần. May sao vừa trả thì đất xuống mà lãi lên, chứ để tiếp khéo không trụ được”.
Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, cũng có những người cho rằng chiếc ô tô không đơn thuần là một món tài sản có thể cân đo bằng chuyện lời hay lỗ.
“Mình thấy khá khác so với tư duy của mình. Mình thì cái xe rất cần cho nhu cầu đi lại hàng ngày. Từ lúc mua xe mình đi lại thấy thoải mái hơn dù đi gần hay đi xa. Hai vợ chồng mình ở thành phố tỉnh, lấy nhau xong một năm thì mua chiếc xe đầu.
Lúc đó mình bầu nên mình cũng không đi đến xe, chủ yếu chồng mình đi, đi lâu dần thành quen. Chồng mình coi như xe của riêng của ổng, lúc nào mình cần đi phải bảo trước. Mình thấy khá khó chịu vì xung quanh mọi người đều nhường vợ đi ô tô nếu gia đình chỉ có một chiếc nên sau đó hai năm mình mua thêm một chiếc nữa.
Giờ hai vợ chồng mỗi người một xe không phải tranh giành. Mình đi làm cách nhà 2 km, chỗ con học cách nhà cũng tầm 2 km và đi loanh quanh đều đi bằng ô tô hết, lúc đi chợ thì mình đạp xe đạp. Gia đình mà tận ba đứa nhỏ mình không hiểu không có ô tô thì gia đình đi lại kiểu gì, chưa kể nắng mưa, cả gia đình đi chơi không lẽ phải đi riêng hai xe máy?”.
Bên cạnh đó, có ý kiến cũng nghiêng về phương án giữ xe nhưng không chỉ vì nhu cầu sử dụng hiện tại.
“Nhà có ba bé, hai vợ chồng, ông bà ở xa quê mà bán xe là bất tiện lắm rồi. Sau lại phải mua lại xong thành hai lần lỗ vốn á bạn ơi. Quên cái xe đó đi xem như nó là phương tiện. Xe vậy mà không có thì thiếu, có thì dư thừa nhưng mà những lúc thiếu thì mệt mỏi vô cùng”.
Ngoài ra, có một góc nhìn khá khác là khoản nợ 600 triệu đồng tự nó chưa chắc là lý do đủ mạnh để bán chiếc xe, nhất là khi gia đình vẫn có thu nhập ổn định và đã có nhà.
“Là mình thì mình không bán vì nhà mình cũng còn nợ 600 triệu đồng mà còn chưa có xe cơ. Lỡ có xe rồi thì thôi cứ để đó mà dùng. Thu nhập 60 triệu đồng có sẵn nhà cơ mà, mai mốt đẻ thêm em bé có xe còn đưa đón nhờ ông bà”.
KHI NÀO NÊN BÁN Ô TÔ ĐỂ TRẢ NỢ?
Việc bán ô tô để trả nợ không nên được quyết định chỉ dựa trên việc gia đình đang có một khoản vay lớn hay chiếc xe đang mất giá. Điều quan trọng hơn là phải nhìn cả bức tranh tài chính.
Một chiếc ô tô trên thực tế không chỉ tiêu tốn tiền nhiên liệu. Chi phí sở hữu còn bao gồm khấu hao, bảo hiểm, đăng ký, tài chính, bảo dưỡng, sửa chữa và lốp xe. Vì vậy, bán xe có thể là phương án hợp lý khi chiếc ô tô không còn đóng vai trò thiết yếu trong cuộc sống nhưng vẫn chiếm một phần đáng kể trong ngân sách gia đình.
Chẳng hạn, một chiếc xe chỉ được sử dụng vài lần mỗi tháng, trong khi chủ xe vẫn phải trả khoản vay mua xe, bảo hiểm, phí gửi xe, bảo dưỡng và chấp nhận giá trị xe tiếp tục giảm theo thời gian.
Khi đó, việc giữ xe đồng nghĩa với tiếp tục dành tiền cho một tài sản có mức độ sử dụng thấp, trong khi số tiền thu được từ việc bán có thể được dùng để giảm một khoản nợ đang tạo áp lực lớn hơn.
Ngược lại, nếu ô tô phục vụ trực tiếp cho công việc tạo thu nhập, việc đưa đón con đi học, chăm sóc người thân hoặc những nhu cầu mà các phương tiện khác khó thay thế, bán xe chỉ để trả nợ có thể không phải lựa chọn tốt.
Nếu sau khi bán lại phải thường xuyên thuê xe, đi taxi hoặc cuối cùng phải vay tiền mua một chiếc xe khác, khoản nợ được xóa hôm nay có thể chỉ chuyển thành một gánh nặng tài chính khác trong tương lai.
Một điểm đặc biệt quan trọng là không nên đánh đổi toàn bộ tiền mặt để đổi lấy trạng thái hết nợ. Các hướng dẫn tài chính cá nhân khuyến nghị xây dựng quỹ khẩn cấp tương đương khoảng 3 - 6 tháng các khoản chi thiết yếu và giữ khoản tiền này ở dạng có tính thanh khoản cao. Những gia đình có người phụ thuộc về tài chính hoặc có nguy cơ thu nhập không ổn định có thể cần mức dự phòng cao hơn.
Điều này đặc biệt đáng lưu ý với những gia đình đang chuẩn bị sinh con hoặc có khả năng giảm thu nhập. Nếu bán một chiếc xe được 600 triệu đồng rồi dùng toàn bộ số tiền để trả khoản nợ 600 triệu đồng, trên giấy tờ gia đình đã hoàn toàn sạch nợ. Nhưng nếu tài khoản tiết kiệm cũng gần như bằng 0, chỉ một biến cố như mất việc, chi phí y tế hoặc một khoản chi lớn cho con cái cũng có thể khiến gia đình phải vay tiền trở lại.
Lãi suất của khoản nợ cũng là yếu tố cần xem xét. Nếu khoản vay có lãi suất cao và tiền lãi đang khiến dòng tiền hàng tháng bị bào mòn, việc bán một tài sản không thiết yếu để giảm nợ có cơ sở hơn.
Ngược lại, nếu khoản vay có lãi suất tương đối thấp, thu nhập của gia đình ổn định và chiếc xe thực sự cần thiết cho cuộc sống, việc bán xe chưa chắc mang lại lợi ích lớn hơn việc tiếp tục duy trì và trả nợ theo kế hoạch.
