Nếu nhìn bề mặt, Đại hội đồng cổ đông năm 2026 của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank - mã chứng khoán: VPB) là nơi trình bày bản kế hoạch tăng trưởng quen thuộc gồm lợi nhuận tăng 35%, tín dụng tăng hơn 30%, tổng tài sản tiếp tục mở rộng mạnh. Tuy nhiên, khi đi sâu vào các phát biểu của ban lãnh đạo, một logic khác dần lộ rõ. Đó là tăng trưởng không còn là hệ quả, mà là mục tiêu được ưu tiên, ngay cả khi phải “trả giá”.
LỰA CHỌN CÓ CHỦ ĐÍCH
“Chúng tôi quyết định đứng trong nhóm ngân hàng có mức lãi suất huy động cao trên thị trường để hỗ trợ nguồn vốn cho sự tăng trưởng tín dụng mạnh mẽ", là câu khẳng định của ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng Giám đốc VPBank tại đại hội.
Đặt trong bối cảnh VPBank vừa nhận chuyển giao GPBank và theo đó được cấp hạn mức tăng trưởng tín dụng cao hơn mặt bằng chung, hành động này gần như trở thành một yêu cầu tất yếu. Khi tín dụng được phép đi nhanh hơn, bài toán vốn lập tức trở thành áp lực song hành, buộc ngân hàng phải chấp nhận mặt bằng lãi suất huy động cao hơn để không bị đứt quãng dòng tăng trưởng.
Thế nhưng, ở một góc nhìn khác, cách diễn đạt thẳng thắn này cũng phơi bày một thực tế ít khi được nói rõ. Đó là tăng trưởng cao không chỉ là câu chuyện về cơ hội, mà trước tiên nằm tại bài toán chi phí. Khi lựa chọn trả lãi suất cao hơn để hút vốn, đồng nghĩa VPBank chấp nhận biên lợi nhuận chịu áp lực và buộc phải tìm cách bù đắp bằng các mảng kinh doanh có mức sinh lời cao hơn mặt bằng.
Thực tế, điều này đã phản ánh ngay trong cấu trúc tài sản của ngân hàng. NIM vẫn được duy trì quanh mức 4,4% nhờ tỷ trọng lớn ở tín dụng bán lẻ, khách hàng đại chúng và các phân khúc có biên lợi nhuận cao. Nhưng chính cấu trúc này lại kéo theo rủi ro tín dụng lớn hơn.
Con số gần 4.900 tỷ đồng chi phí dự phòng trong quý 1/2026 là một chỉ dấu rõ ràng. Khi ngân hàng mở rộng xuống các phân khúc khách hàng có độ rủi ro cao hơn, việc nợ xấu gia tăng không phải là biến số bất thường, mà gần như là hệ quả tất yếu.
Đáng chú ý, ban lãnh đạo VPBank không phủ nhận điều này. Ngược lại, họ coi đó là một phần của mô hình.
Theo ông Vinh, mô hình cho vay của VPBank khác biệt so với thị trường. Bởi lẽ, trên thị trường hiện nay, các ngân hàng đều phục vụ SMEs nhưng đa phần là phục vụ phân khúc Upper SMEs – tức những doanh nghiệp tầm trung. Còn VPBank thì có cả một mảng là phục vụ phân khúc Micro SMEs, từ trung cấp, cao cấp đến khách hàng phổ thông.
Vị lãnh đạo này cũng cho hay, riêng đối với FE Credit, trong giai đoạn sau Covid-19, nợ xấu thậm chí có khi tăng lên đến 20%. Nhưng VPBank đang cấu trúc lại các phương thức để giảm dần tỷ lệ nợ xấu của FE Credit xuống ngưỡng 11 - 12%.
"Nếu nghe 11 - 12% thì mọi người có thể cảm thấy là quá cao, nhưng đối với tài chính tiêu dùng, đó là một tỷ lệ chấp nhận được khi mà biên lợi nhuận của tài chính tiêu dùng người ta cho phép làm điều đó", ông Vinh nhấn mạnh.
QUYẾT GIỮ NHỊP TĂNG TRƯỞNG
Đặt trong tổng thể các tờ trình tại đại hội, cách tăng trưởng theo hướng chấp nhận rủi ro của VPBank càng trở nên rõ nét. Ngân hàng không chỉ quyết tâm giữ một kế hoạch kinh doanh tăng trưởng cao, mà còn đồng thời “mở khóa” các công cụ để nuôi dưỡng tốc độ đó.
Trước hết là câu chuyện vốn. VPBank muốn nâng vốn điều lệ từ hơn 79.000 tỷ đồng lên trên 106.000 tỷ đồng, triển khai qua cả phát hành từ nguồn vốn chủ sở hữu và chào bán riêng lẻ cho nhà đầu tư nước ngoài.
Song song, ngân hàng vẫn giữ nguyên định hướng mở rộng hệ sinh thái và nhấn mạnh tới các trụ cột như bảo hiểm, chứng khoán, quản lý tài sản, thậm chí cả hạ tầng giao dịch tài sản số.
"Nếu được phê duyệt thì chúng tôi sẽ là một trong những ngân hàng đầu tiên có sàn giao dịch tài sản mã hoá. Chúng tôi chưa đánh giá được hết tất cả các khía cạnh ở mô hình kinh doanh này nhưng chúng tôi cho rằng nó là mảng cần có trong hệ sinh thái của VPBank", ông Ngô Chí Dũng, Chủ tịch VPBank nói.
Việc tham gia vào sàn giao dịch tài sản mã hóa CAEX, dù mới ở giai đoạn chờ phê duyệt cho thấy ngân hàng không chỉ tìm kiếm tăng trưởng trong các mảng truyền thống, mà còn chủ động bước vào những lĩnh vực có biên lợi nhuận cao hơn, đồng thời cũng nhiều biến số hơn.
Ở góc độ vận hành, các tờ trình về quản trị rủi ro và xử lý nợ xấu được lên kế hoạch theo hướng tăng cường trích lập, kiểm soát chất lượng tài sản. Những nội dung này dường như đóng vai trò “đi sau” để hỗ trợ cho chiến lược tăng trưởng đã được xác lập từ trước. Nói cách khác, quản trị rủi ro trong trường hợp này không phải để kìm hãm tăng trưởng, mà để giúp tăng trưởng có thể tiếp tục diễn ra.
Tuy nhiên cần lưu ý rằng, khi tất cả các “đòn bẩy” đều được kích hoạt cùng lúc, độ nhạy của mô hình đối với biến động bên ngoài cũng tăng lên tương ứng. Khi chi phí vốn, rủi ro tín dụng và nhu cầu vốn cùng chịu tác động từ chu kỳ kinh tế, áp lực sẽ không còn nằm ở từng yếu tố riêng lẻ, mà đến từ sự cộng hưởng của chúng.
Vì vậy, điều đáng quan sát sau đại hội không chỉ là việc VPBank có đạt được các chỉ tiêu đã đề ra hay không, mà là khả năng duy trì trạng thái cân bằng giữa các biến số này. Bởi trong một mô hình mà tăng trưởng đã trở thành mục tiêu trung tâm, thách thức lớn nhất không phải là đi nhanh, mà là giữ được tốc độ đó mà không làm suy giảm nền tảng an toàn.
