Cùng với sự bùng nổ của thanh toán không tiền mặt, thiết bị loa thông báo biến động số dư (hay còn gọi là loa “ting ting”) đang trở thành công cụ quen thuộc tại nhiều cửa hàng, quán ăn và hộ kinh doanh nhỏ lẻ.
Chỉ cần khách chuyển khoản thành công, thiết bị sẽ phát âm thanh thông báo, giúp chủ cửa hàng dễ dàng kiểm tra giao dịch mà không cần liên tục mở điện thoại.
Tuy nhiên, chính sự phổ biến của thiết bị này đang bị các đối tượng lừa đảo lợi dụng để thực hiện những chiêu trò chiếm đoạt tài sản ngày càng tinh vi.
Theo cảnh báo từ cơ quan công an các tỉnh như Điện Biên, Ninh Bình, các đối tượng thường giả danh nhân viên kỹ thuật của ngân hàng hoặc ví điện tử, chủ động liên hệ với các hộ kinh doanh thông qua Facebook, Zalo, TikTok hoặc các nền tảng mạng xã hội khác.
Nhắm vào những cửa hàng có nhu cầu lắp đặt loa thông báo nhận tiền, các đối tượng tự xưng là nhân viên kỹ thuật của ngân hàng hoặc các ví điện tử (như MoMo, ZaloPay, Cake) đề nghị được hỗ trợ cài đặt từ xa với thủ tục nhanh chóng, đơn giản.
Sau khi tạo được lòng tin, chúng hướng dẫn người dùng tải thêm các ứng dụng lạ hoặc cài đặt phần mềm được giới thiệu là công cụ hỗ trợ kết nối thiết bị với tài khoản ngân hàng.
Trong quá trình này, nạn nhân thường được yêu cầu cung cấp nhiều thông tin cá nhân như số tài khoản ngân hàng, ảnh căn cước công dân, hình ảnh khuôn mặt hoặc thực hiện các bước xác thực danh tính điện tử.
Đáng chú ý, một số đối tượng còn viện lý do “kích hoạt hệ thống”, “xác nhận thiết bị” hoặc “đồng bộ tài khoản” để dụ dỗ người dùng cung cấp mã OTP được gửi tới điện thoại.
Khi đã nắm trong tay các thông tin cần thiết, chúng nhanh chóng chiếm quyền kiểm soát tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử và thực hiện các giao dịch chuyển tiền trái phép.
Thực tế, không ít người đã trở thành nạn nhân của thủ đoạn này. Tại Đà Nẵng, một chủ cửa hàng kinh doanh đã bị đối tượng giả danh nhân viên hỗ trợ kỹ thuật tiếp cận qua mạng xã hội với lời mời cài đặt loa thông báo cho ví điện tử. Sau khi làm theo hướng dẫn, tài khoản của người này liên tiếp phát sinh các giao dịch bất thường và bị rút mất khoảng 27 triệu đồng.
Sau khi chiếm đoạt được tiền, các đối tượng thường nhanh chóng xóa toàn bộ tin nhắn, chặn liên lạc và biến mất, gây nhiều khó khăn cho quá trình truy vết của cơ quan chức năng.
Trước tình trạng trên, Công an tỉnh Điện Biên khuyến cáo người dân tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin đăng nhập tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào.
Đồng thời, cần thận trọng khi chia sẻ hình ảnh cá nhân, căn cước công dân và các giấy tờ tùy thân trên môi trường mạng để tránh bị lợi dụng mở tài khoản hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.
Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn liên quan đến lừa đảo công nghệ cao, người dân cần nhanh chóng trình báo cơ quan công an gần nhất để được hỗ trợ và xử lý kịp thời.
Tương tự, Công an tỉnh Ninh Bình cũng khuyến cáo đến người dân các biện pháp để phòng, chống loại tội phạm trên, bảo vệ tài sản của mình. Thứ nhất, tuyệt đối không được cung cấp mã OTP, mật khẩu tài khoản ngân hàng hay dữ liệu sinh trắc học (khuôn mặt) cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng là nhân viên ngân hàng.
Thứ hai, khi cần lắp đặt thiết bị cho cửa hàng, hãy gọi trực tiếp đến tổng đài chăm sóc khách hàng của ngân hàng hoặc đơn vị ví điện tử uy tín để yêu cầu hỗ trợ nhân viên lắp đặt.
Thứ ba, không cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc (file APK hoặc link lạ) theo yêu cầu của người lạ trên mạng xã hội.
Cuối cùng, khi phát hiện bất thường cần liên hệ ngay với nhân viên ngân hàng để khóa tài khoản không để đối tượng có cơ hội chiếm đoạt, chuyển dịch tiền, kịp thời báo cáo cho cơ quan Công an nơi gần nhất.
Tại Hội thảo Thanh toán thông minh tổ chức cuối tuần qua, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định thanh toán không dùng tiền mặt là mắt xích quan trọng thúc đẩy tài chính số.
Đến cuối năm 2025, tỷ lệ người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản ngân hàng đã đạt gần 89% và giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp 28 lần GDP. Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2030, con số này sẽ đạt 95% dân số và giá trị giao dịch gấp 30 lần GDP.
Tuy nhiên, tốc độ phát triển công nghệ càng nhanh thì áp lực về quản trị rủi ro và an ninh mạng càng lớn. Đặc biệt, trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, nguy cơ ngày càng rõ nét khi các hình thức tấn công đang chuyển mạnh sang khai thác dữ liệu và giả mạo danh tính trên môi trường số.
Dù đạt được những bước tiến dài, Phó Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra các lỗ hổng trong hạ tầng thanh toán số. Đó là khoảng cách số giữa thành thị và nông thôn khi một bộ phận người cao tuổi và người thu nhập thấp còn e ngại công nghệ mới.
Đặc biệt, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân vẫn là thách thức lớn khi tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi. Lãnh đạo Chính phủ nhấn mạnh hạ tầng cần phải nâng cao tính bảo mật và khả năng liên thông để đảm bảo sự phát triển bền vững.
Ngân hàng Nhà nước cũng thừa nhận sự bùng nổ của thanh toán số luôn song hành với rủi ro gian lận. Hệ thống SIMO của Ngân hàng Nhà nước đã trở thành "chốt chặn" hiệu quả khi hỗ trợ cảnh báo cho hơn 4,4 triệu lượt khách hàng tính đến hết tháng 5/2026. Nhờ sự can thiệp kịp thời này, hơn 1,5 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng giao dịch, giúp bảo vệ số tiền lên tới hơn 5.000 tỷ đồng.
