"25 tuổi phải mua bảo hiểm rồi, lỡ có chuyện gì còn có khoản dự phòng."
"Lương còn chưa đủ tiêu, mua bảo hiểm làm gì cho tốn tiền?"
Hai quan điểm trái ngược này xuất hiện khá thường xuyên trong những cuộc thảo luận về bảo hiểm trên Threads. Nếu vài năm trước, đây vẫn được xem là chủ đề xa lạ với người trẻ, thì nay ngày càng nhiều Gen Z chủ động tìm hiểu các sản phẩm bảo hiểm, xin tư vấn từ cộng đồng và chia sẻ trải nghiệm tham gia bảo hiểm từ rất sớm.
Không khó để bắt gặp những bài đăng hỏi kinh nghiệm mua bảo hiểm, cách lựa chọn sản phẩm phù hợp hay những tranh luận xoay quanh việc nên ưu tiên tiết kiệm, đầu tư hay dành một phần thu nhập cho bảo hiểm. Một số người trẻ cho biết đã tham gia bảo hiểm ngay khi mới đi làm, trong khi nhiều người khác vẫn đang cân nhắc vì những băn khoăn về chi phí, quyền lợi hoặc sự phức tạp của hợp đồng.
Sự quan tâm ngày càng lớn cho thấy một thay đổi đáng chú ý trong tư duy tài chính của thế hệ này. Tuy nhiên, giữa việc tìm hiểu và quyết định xuống tiền vẫn tồn tại không ít rào cản.
BẢO HIỂM KHÔNG CÒN BÁN ĐƯỢC BẰNG “NỖI SỢ”
Theo chuyên gia tài chính cá nhân Lâm Anh Tuấn, điểm khác biệt lớn nhất của Gen Z không nằm ở việc họ chi tiêu nhiều hay ít hơn các thế hệ trước, mà nằm ở cách họ định nghĩa giá trị.
Nếu thế hệ đi trước thường ưu tiên tích lũy các tài sản hữu hình như nhà đất, xe cộ hay tiền gửi ngân hàng, thì người trẻ ngày nay lại sẵn sàng dành nguồn lực cho sức khỏe, giáo dục, trải nghiệm và phát triển bản thân.
Những khoản chi này đôi khi bị nhìn nhận là cảm tính, nhưng dưới góc độ tài chính, đó thực chất là một hình thức đầu tư vào "vốn con người" (Human Capital) – yếu tố quyết định khả năng tạo ra thu nhập trong tương lai.
Chính sự thay đổi trong tư duy đó cũng kéo theo sự thay đổi trong cách tiếp cận bảo hiểm. Người trẻ không còn đặt câu hỏi sản phẩm có những quyền lợi gì, mà quan tâm nhiều hơn đến việc sản phẩm đó giúp cuộc sống của họ tốt hơn như thế nào.
Thay vì mua bảo hiểm vì nỗi sợ rủi ro, họ muốn bảo vệ thu nhập, các kế hoạch tương lai và sự tự do tài chính mà bản thân đang nỗ lực xây dựng.
Đó cũng là lý do ngày càng nhiều Gen Z xem bảo hiểm như một phần trong kế hoạch quản lý tài chính cá nhân, thay vì chỉ là một sản phẩm dành cho những người đã có gia đình hoặc bước sang tuổi trung niên.
Dù cởi mở hơn với bảo hiểm, không ít người trẻ vẫn dừng lại ở bước tìm hiểu mà chưa sẵn sàng tham gia.
Những băn khoăn như "tiền đâu để đóng phí trong nhiều năm", "nếu không dùng đến thì có lãng phí không" hay "làm sao hiểu hết hợp đồng bảo hiểm" xuất hiện khá phổ biến trong các cuộc thảo luận trên mạng xã hội.
Theo ông Tuấn, vấn đề không nằm ở việc Gen Z không muốn chi tiền cho bảo hiểm, mà nằm ở cách họ đánh giá giá trị của đồng tiền.
Một chuyến du lịch có thể mang lại cảm xúc ngay lập tức. Một khóa học giúp tích lũy kiến thức ngay lập tức. Một gói tập luyện mang đến cảm giác khỏe mạnh gần như tức thời. Trong khi đó, bảo hiểm là sản phẩm mang tính phòng ngừa và giá trị của nó thường chỉ được nhìn thấy khi rủi ro xảy ra.
Đây là thách thức không nhỏ đối với ngành bảo hiểm trong việc tiếp cận nhóm khách hàng trẻ.
Thực tế, các doanh nghiệp bảo hiểm ngày nay không chỉ cạnh tranh với nhau, mà còn phải cạnh tranh với vô số lựa chọn chi tiêu khác trong cuộc sống của khách hàng.
Khi nguồn thu nhập còn hạn chế và nhu cầu trải nghiệm ngày càng nhiều, việc thuyết phục một người trẻ dành một phần ngân sách cho những rủi ro chưa xảy ra là bài toán không đơn giản.
Bên cạnh đó, khoảng cách còn đến từ trải nghiệm khách hàng.
Lớn lên cùng công nghệ số, Gen Z quen với việc tiếp cận thông tin nhanh chóng, thao tác đơn giản và mọi thứ đều có thể được giải thích rõ ràng chỉ trong vài phút. Trong khi đó, bảo hiểm vẫn thường gắn với hình ảnh những bộ hợp đồng dày đặc thuật ngữ chuyên môn, nhiều giấy tờ và khó hiểu đối với người mới tiếp cận.
Ông Lâm Anh Tuấn cho rằng, Gen Z không nhất thiết yêu cầu sản phẩm phải đơn giản hơn. Điều họ cần là cách truyền tải minh bạch và dễ hiểu hơn. Họ muốn biết rõ mình đang trả tiền cho điều gì, được bảo vệ ra sao và những quyền lợi thực tế nhận được là gì.
“Trong tương lai, cuộc cạnh tranh lớn nhất của ngành bảo hiểm có thể sẽ không còn nằm ở sản phẩm, mà nằm ở trải nghiệm khách hàng. Doanh nghiệp nào giúp khách hàng hiểu được giá trị của bảo hiểm trong vài phút sẽ có lợi thế lớn hơn những đơn vị cần hàng chục trang tài liệu để giải thích cùng một vấn đề”, vị chuyên gia này nhìn nhận.
KHÔNG AI MUA BÌNH CHỮA CHÁY VỚI MONG MUỐN NHÀ MÌNH CHÁY
Theo ông Tuấn, trong vòng 10 năm tới, Gen Z sẽ không chỉ là nhóm khách hàng chủ lực mà còn là lực lượng góp phần định hình lại toàn bộ ngành bảo hiểm. Điều quan trọng nhất mà doanh nghiệp cần nhận ra là người trẻ không đơn thuần mua một sản phẩm. Họ mua trải nghiệm và niềm tin.
Trong bối cảnh mọi thông tin đều có thể được kiểm chứng chỉ sau vài cú nhấp chuột, minh bạch sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh lớn nhất. Thay vì chỉ tập trung bán hợp đồng, các doanh nghiệp sẽ phải chuyển dần sang vai trò đồng hành cùng khách hàng trong hành trình quản lý tài chính cá nhân.
Mô hình tư vấn trong tương lai cũng được dự báo sẽ thay đổi đáng kể. Khi đó, bảo hiểm không còn là một sản phẩm đứng riêng lẻ mà trở thành một phần trong bức tranh quản lý tài sản, quản lý rủi ro và xây dựng tự do tài chính của mỗi cá nhân.
Với người trẻ mới đi làm, chuyên gia khuyến nghị nên nhìn nhận bảo hiểm đúng với bản chất của nó: một công cụ bảo vệ năng lực tạo ra thu nhập.
Theo ông, tài sản lớn nhất của một người ở tuổi đôi mươi không phải số tiền đang có trong tài khoản, mà là khả năng kiếm tiền trong 30-40 năm tiếp theo. Một người có thể chưa sở hữu nhà hay xe, nhưng giá trị hiện tại của toàn bộ dòng thu nhập tương lai mà họ tạo ra trong cuộc đời có thể lên tới hàng chục tỷ đồng.
Vì vậy, việc bảo vệ năng lực lao động và sức khỏe cần được xem là một ưu tiên tài chính quan trọng.
Đối với người mới đi làm, nền tảng tài chính nên được xây dựng theo thứ tự gồm quỹ dự phòng, bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm nhân thọ nếu đã có người phụ thuộc, sau đó mới đến các kế hoạch đầu tư và tích lũy tài sản.
Về ngân sách, tổng chi phí dành cho bảo hiểm nên dao động khoảng 5-10% thu nhập hằng năm. Điều quan trọng không phải mua nhiều hay mua những hợp đồng đắt tiền, mà là lựa chọn đúng sản phẩm và phù hợp với nhu cầu ở từng giai đoạn cuộc sống.
Bên cạnh đó, vị chuyên gia cũng chỉ ra ba hiểu lầm phổ biến nhất của người trẻ khi tiếp cận bảo hiểm.
Thứ nhất là suy nghĩ "còn trẻ nên chưa cần bảo hiểm". Trên thực tế, tuổi trẻ lại là thời điểm thuận lợi nhất để tham gia bảo hiểm nhờ sức khỏe tốt hơn, chi phí thấp hơn và khả năng được chấp thuận cao hơn.
Thứ hai là xem bảo hiểm như một kênh đầu tư. Cách tiếp cận này dễ dẫn đến những kỳ vọng không phù hợp, bởi chức năng cốt lõi của bảo hiểm vẫn là bảo vệ trước các rủi ro tài chính.
Thứ ba là quan niệm "không xảy ra rủi ro thì coi như mất tiền".
“Thực tế, nếu một năm trôi qua mà không có biến cố nào xảy ra thì đó lại là kết quả tốt nhất mà bảo hiểm mang lại. Không ai mua bình chữa cháy với mong muốn nhà mình cháy. Bảo hiểm cũng vậy. Giá trị lớn nhất của bảo hiểm không nằm ở việc chi trả khi rủi ro xảy ra, mà nằm ở sự an tâm để khách hàng tập trung xây dựng sự nghiệp, gia đình và tương lai tài chính của mình”, ông Lâm Anh Tuấn chia sẻ.
