Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh, trong đó lần đầu tiên đề xuất đưa các yếu tố nguy cơ như áp lực học tập, áp lực công việc, stress kéo dài… vào diện giám sát nguy cơ rối loạn tâm thần.
Cụ thể, tại mục 2 của dự thảo, đối tượng giám sát bao gồm 3 nhóm chính. Nhóm thứ nhất là người mắc rối loạn tâm thần, trong đó có các rối loạn phổ biến như tâm thần phân liệt, động kinh, trầm cảm, rối loạn lo âu, sa sút trí tuệ và các rối loạn khác theo danh mục chuyên môn.
Nhóm thứ hai là người tử vong do rối loạn tâm thần được xác định theo phân loại bệnh quốc tế. Đây là hoạt động theo dõi có hệ thống các ca tử vong mà rối loạn tâm thần được xác định là nguyên nhân chính, dựa trên tiêu chuẩn chẩn đoán và mã hóa bệnh quốc tế, để phục vụ công tác y tế công cộng. Từ việc theo dõi này có thể biết được những bệnh lý rối loạn tâm thần nguy cơ dẫn đến tử vong, nhằm sớm có biện pháp can thiệp phù hợp.
Nhóm thứ ba là người có nguy cơ mắc rối loạn tâm thần. Theo định nghĩa trong dự thảo, người có nguy cơ là người từng có tiền sử mắc rối loạn tâm thần hoặc có ít nhất một yếu tố nguy cơ về sinh học, tâm lý, xã hội hoặc các yếu tố khác liên quan.
Trong đó, dự thảo nêu 4 nhóm yếu tố nguy cơ liên quan mắc rối loạn tâm thần. Thứ nhất là yếu tố sinh học và di truyền bao gồm tiền sử gia đình có người thân mắc rối loạn tâm thần, tổn thương não như chấn thương sọ não, tai biến mạch máu não, mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, tim mạch, ung thư, HIV/AIDS, động kinh, các giai đoạn sinh lý đặc biệt như dậy thì, sau sinh, tiền mãn kinh - mãn kinh và người cao tuổi.
Thứ hai là yếu tố tâm lý, trong đó đáng chú ý là stress kéo dài, sang chấn tâm lý do mất người thân, ly hôn, thất nghiệp, bạo lực gia đình, xâm hại, tai nạn, thảm họa, đặc điểm nhân cách nhạy cảm, dễ lo âu, tự ti hoặc cầu toàn quá mức, kỹ năng đối phó kém với stress và cảm xúc tiêu cực, tiền sử có ý nghĩ hoặc hành vi tự sát.
Thứ ba là yếu tố xã hội như tình trạng cô lập, thiếu hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng, kỳ thị, phân biệt đối xử, nhất là với nhóm yếu thế, môi trường sống không an toàn, có bạo lực, tội phạm, thiên tai, lạm dụng chất kích thích như rượu, bia, ma túy, thuốc an thần.
Thứ tư là các yếu tố khác, trong đó nhấn mạnh áp lực cao và kéo dài về học tập, lao động và kinh tế.
Ngay sau khi đăng tải, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế đã nhận được một số phản hồi từ cơ quan báo chí và người dân về đối tượng, nội dung giám sát trong phòng, chống rối loạn tâm thần.
Được biết, Cục đã tiếp thu các ý kiến và tiếp tục làm việc với các đơn vị chuyên môn về tâm thần và cơ quan quản lý liên quan để hoàn thiện dự thảo.
Theo đại diện Cục Phòng bệnh, đây là nội dung mới được quy định trong Luật Phòng bệnh, hiện đang được các nhà khoa học, chuyên gia trong lĩnh vực y tế thảo luận, góp ý.
Việc hoàn thiện dự thảo nhằm xây dựng văn bản hướng dẫn Luật Phòng bệnh có tính khả thi, phù hợp với thực tiễn, không tạo gánh nặng trong tổ chức thực hiện. Đồng thời, xây dựng bộ công cụ hỗ trợ cơ sở y tế và người dân tự đánh giá các yếu tố nguy cơ, chủ động phòng ngừa, giảm nguy cơ gia tăng các rối loạn tâm thần trong cộng đồng.
Dự thảo cũng cho biết, giám sát phát hiện bệnh rối loạn tâm thần là quá trình thu thập, phân tích, diễn giải, sử dụng thông tin một cách liên tục có hệ thống để phát hiện sớm người mắc bệnh, người có nguy cơ mắc bệnh rối loạn tâm thần và theo dõi xu hướng phát triển của bệnh để có biện pháp xử lý kịp thời.
Cục Phòng bệnh bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được ý kiến đóng góp của các cơ quan, tổ chức, đơn vị và người dân đối với dự thảo hướng dẫn Luật Phòng bệnh cũng như các văn bản chuyên môn liên quan nhằm tạo sự đồng thuận xã hội và bảo vệ tốt hơn sức khỏe người dân khi triển khai.