Dịp Tết là khoảng thời gian của sum vầy, gặp gỡ và những bữa tiệc nối tiếp nhau, đặc biệt với các doanh nhân khi lịch tiếp khách dày đặc gần như không có khoảng nghỉ. Tuy nhiên, đằng sau niềm vui ăn uống là nguy cơ quá tải cho hệ tiêu hóa nếu không biết cách kiểm soát.
Để tìm hiểu lý do những ngày Tết lại dễ gây đầy bụng, khó tiêu, dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm và cách vừa giữ trọn cuộc vui vừa bảo vệ sức khỏe, Tạp chí Thương gia đã có cuộc trao đổi cùng ThS.BSNT Lưu Tuấn Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Tiêu hóa, Hệ thống Y tế MEDLATEC.
Thưa bác sĩ, trong dịp Tết, đặc biệt với những người thường xuyên dự tiệc như doanh nhân, có lý do gì khiến các vấn đề như đầy bụng, khó tiêu dễ xảy ra hơn so với ngày thường?
Trong dịp Tết với tần suất ăn uống liên tục kéo dài, tình trạng đầy bụng khó tiêu rất thường xuyên xảy ra. Nguyên nhân là do khi cơ thể nạp vào một lượng lớn thức ăn cùng một lúc nhất là các thực phẩm giàu đạm (thịt đỏ) và chất béo (đồ chiên xào, bánh chưng) khiến cho hệ tiêu hóa bao gồm đường ruột và gan mật tụy bị quá tải. Hệ tiêu hóa cần nhiều thời gian và enzym hơn để phân giải các chất này, dẫn đến thức ăn bị đình trệ, lên men và sinh hơi.
Ngoài ra các đồ uống như rượu bia, đồ có cồn, gas làm chậm nhu động, gây ức chế khả năng co bóp của dạ dày và làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột. Một nguyên nhân khác nữa là việc dự tiệc liên tục, ăn muộn, gây xáo trộn nhịp sinh học hàng ngày của cơ thể nói chung và đường tiêu hóa nói riêng, làm giảm khả năng nhào trộn, vận chuyển và tiêu hóa thức ăn. Việc vừa ăn vừa nói chuyện cũng khiến không khí bị nuốt vào dạ dày nhiều hơn, gây đầy hơi.
Vậy trên thực tế, có những dấu hiệu nào cho thấy cơ thể đang quá tải vì ăn uống, rượu bia liên tiếp mà doanh nhân không nên chủ quan bỏ qua?
Việc rối loạn tiêu hóa trong dịp Tết thường xuyên xảy ra tuy nhiên hầu hết mọi người, nhất là các doanh nhân thường có thái độ chủ quan, không để ý do bận công việc, dễ dẫn tới một số trường hợp nhập viện khi tình trạng cơ thể đã suy kiệt hoặc có các biến chứng nguy hiểm. Chính vì thế việc nhận biết phát hiện sớm các triệu chứng nguy hiểm là rất quan trọng.
Nếu xuất hiện các dấu hiệu sau, có nghĩa là cơ thể đang phát tín hiệu quá tải nghiêm trọng. Đầu tiên là đau bụng vùng thượng vị dữ dội, có thể đau liên tục hoặc liên quan đến bữa ăn kèm buồn nôn, nôn ra thức ăn. Đây là dấu hiệu cảnh báo của tình trạng viêm loét dạ dày cấp hoặc viêm tụy cấp (cực kỳ nguy hiểm sau các bữa tiệc lớn).
Triệu chứng thứ hai cần lưu ý là tình trạng rối loạn đại tiện kéo dài, đi ngoài phân sống, tiêu chảy hoặc táo bón xen kẽ cho thấy loạn khuẩn đường ruột nặng.
Một triệu chứng khác cho thấy tổn thương gan là vàng mắt, vàng da, mệt mỏi. Gan là cơ quan chính của cơ thể đóng vai trò thải độc và sản xuất nhiều chất thiết yếu cho hoạt động hàng ngày và rất dễ bị tổn thương bởi bia rượu hoặc các độc tố từ đồ ăn thức uống không đảm bảo.
Dấu hiệu cuối cùng là nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen. Đây là 1 triệu chứng cực kỳ nguy hiểm mà bạn cần đến ngay bệnh viện để thăm khám và điều trị kịp thời bởi dấu hiệu này là chỉ điểm cho tình trạng chảy máu đường tiêu hóa nếu không phát hiện kịp thời có thể nguy hiểm tới tính mạng.
Để phòng tránh tình trạng này, trước khi tham dự một buổi tiệc lớn, doanh nhân có nên ăn nhẹ hay chuẩn bị gì trước để hạn chế tình trạng đầy bụng, khó tiêu hoặc say rượu?
Trước khi nhập tiệc, nếu xác định trước sẽ là một bữa ăn nhiều đạm và đồ uống có cồn thì việc chuẩn bị trước cũng cần thiết để đảm bảo hệ tiêu hóa hấp thu tốt. Do đó, nên lót dạ bằng tinh bột hoặc chất béo lành mạnh chẳng hạn như ăn một bát cháo nhẹ, uống 1 ly sữa hoặc 1 hộp sữa chua. Chất béo trong sữa tạo một lớp màng ngăn cản rượu hấp thu quá nhanh vào máu.
Bên cạnh đó, việc uống nhiều nước lọc khi bắt đầu bữa tiệc với cơ thể đủ nước giúp gan thải độc tốt hơn. Có thể bổ sung thực phẩm chức năng như men vi sinh hoặc uống 1 cốc trà gừng, nghệ trước đó để tạo màng bọc bảo vệ dạ dày.
Trong bối cảnh rượu bia khó tránh khỏi trên bàn tiệc, các doanh nhân nên uống như thế nào để giảm tác động xấu đến hệ tiêu hóa và sức khỏe, thưa bác sĩ?
Rượu bia hay đồ uống có cồn luôn là nỗi ác mộng với đường tiêu hóa nhưng lại là đồ uống thường xuyên được sử dụng dịp lễ Tết. Để giảm thiểu những tác động xấu tới đường ruột, nên uống với tốc độ chậm, nhâm nhi thay vì uống cạn 100% do gan chỉ có thể chuyển hóa được một lượng cồn nhất định trong một khoảng thời gian.
Đồng thời cũng nên áp dụng quy tắc xen kẽ với mỗi ly rượu, hãy uống ngay một ly nước lọc giúp pha loãng nồng độ cồn và tránh mất nước. Đừng uống lẫn lộn rượu vang, rượu mạnh và bia bởi vì điều này khiến gan phải xử lý quá nhiều loại độc tố cùng lúc.
Bên cạnh việc kiểm soát rượu bia, với một bữa tiệc nhiều món, bác sĩ có gợi ý thứ tự ăn uống ra sao để vừa giữ phép lịch sự, vừa không gây áp lực cho dạ dày?
Để giữ lịch sự mà vẫn bảo vệ dạ dày, hãy ăn theo thứ tự ưu tiên rau xanh như salad hoặc tinh bột đầu tiên để lót dạ giúp tạo "lớp đệm", giúp giảm hấp thụ chất béo và đường. Sau đó với những đồ ăn giàu chất đạm (thịt/cá) nên vừa phải, ưu tiên các món hấp, luộc.
Ngoài ra, tuyệt đối không được quên tinh bột, hãy ăn một ít cơm hoặc xôi để ổn định đường huyết. Cuối bữa tiệc có thể bổ sung trái cây, nước lọc để điều hòa lại đường tiêu hóa sau ăn.
Sau những cuộc vui kéo dài, doanh nhân nên làm gì để hệ tiêu hóa và cơ thể phục hồi nhanh, sẵn sàng cho ngày tiếp theo?
Để sẵn sàng cho một ngày làm việc sau những cuộc vui trên bàn nhậu, cần thực hiện thanh lọc nhanh cơ thể bằng cách uống nước bù điện giải như nước dừa, nước chanh muối hoặc các loại trà thảo mộc (trà gừng, trà hoa cúc) giúp giảm đầy hơi và hỗ trợ gan.
Một bữa sáng nhẹ nhàng như cháo, súp nóng hoặc phở ít béo giúp ấm dạ dày và cung cấp năng lượng nhanh cho cơ thể. Không chỉ vậy, nên vận động nhẹ đi bộ 15 - 20 phút giúp kích thích nhu động ruột, đẩy khí dư ra ngoài và tăng cường trao đổi chất. Cuối cùng một giấc ngủ đủ giấc là thời gian vàng để hệ tiêu hóa phục hồi.
Xin cảm ơn bác sĩ!
