Theo một nghiên cứu, hầu hết chương trình đào tạo thạc sĩ lĩnh vực sức khỏe tại một số cơ sở giáo dục đại học Việt Nam đạt chuẩn kiểm định theo quy định Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn tồn tại một số hạn chế được đánh giá là “chưa đạt” như chuẩn đầu ra chưa đồng bộ, đề cương học phần thiếu cập nhật và gắn kết thực tiễn lâm sàng, cũng như phương pháp kiểm tra và đánh giá chưa đa dạng…
Hoạt động kiểm định chất lượng chương trình đào tạo các trình độ giáo dục đại học bao gồm thạc sĩ, hiện được thực hiện theo Thông tư 04/2025/TT-BGDĐT ngày 17/02/2025 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Thông tư này thay thế các văn bản cũ (như Thông tư 38/2013/TT-BGDĐT và Thông tư 04/2016/TT-BGDĐT), cung cấp khung thống nhất và nhấn mạnh cải tiến liên tục.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy, kiểm định chất lượng chương trình đào tạo thạc sĩ lĩnh vực sức khỏe tại Việt Nam vẫn tồn tại nhiều thách thức. Chất lượng đào tạo sau đại học vẫn chưa được đồng đều giữa các cơ sở giáo dục, đặc biệt ở khâu xây dựng và cập nhật chuẩn đầu ra, cải tiến nội dung chương trình, đảm bảo đội ngũ giảng viên và cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu chuyên sâu.
Đồng thời, nhiều cơ sở giáo dục gặp khó khăn trong việc tích hợp thực hành lâm sàng, phối hợp thẩm định với Bộ Y tế, dẫn đến sự chênh lệch chất lượng giữa các trường công lập và tư thục.
Những vấn đề này ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực của học viên thạc sĩ khi tham gia nghiên cứu, quản lý y tế và hành nghề, làm giảm khả năng cạnh tranh của nguồn nhân lực sức khỏe Việt Nam trên thị trường lao động khu vực và quốc tế.
Tính đến hết tháng 31/12/2025, trên cả nước có tổng cộng 47 chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ thuộc lĩnh vực sức khỏe đã hoàn thành quy trình kiểm định và đã được công nhận chất lượng với bộ tiêu chuẩn kiểm định chất lượng theo Thông tư 04/2016/TT-BGDĐT, với số lượng tiêu chí đạt trung bình là 4,11 và tỷ lệ số tiêu chí đạt được trung bình là 93%, trong đó chương trình đào tạo có tỷ lệ đạt thấp nhất là 82% và cao nhất là 100%.
Theo dữ liệu thống kê, xu hướng chung của các chương trình đào tạo có các tiêu chí “chưa đạt” của 2.530 chương trình đào tạo trên cả nước và 47 chương trình đào tạo trong 13 cơ sở giáo dục là khá giống nhau.
Phân tích thực trạng tại một số cơ sở giáo dục cho thấy, nhiều chương trình đào tạo đã đạt mức cơ bản theo tiêu chuẩn kiểm định, nhưng vẫn tồn tại hạn chế ở chuẩn đầu ra của các chương trình tuy đã được xây dựng rõ ràng và phù hợp với sứ mạng, tầm nhìn của trường nhưng chưa mô tả chi tiết mức độ đạt được theo từng bậc.
Những bất cập này dẫn đến sự không đồng bộ trong đánh giá kết quả học tập, ảnh hưởng đến việc đảm bảo chất lượng đào tạo thạc sĩ lĩnh vực sức khỏe đáp ứng nhu cầu thực tiễn y tế và hội nhập quốc tế.
Nguyên nhân chủ yếu là do chưa chú trọng thực sự đến việc xây dựng và kiểm chứng độ tin cậy, độ giá trị, cũng như tính công bằng của các phương pháp đánh giá kết quả học tập của học viên.
Phân tích điển hình từ một số chương trình đào tạo thạc sĩ lĩnh vực sức khỏe, với tỷ lệ tiêu chí “đạt” khoảng 90% tổng thể. So chiếu giữa một số báo cáo tự đánh giá và các mốc chuẩn tham chiếu cho thấy, các phương thức đánh giá hiện tại còn khá sơ sài, thiếu đa dạng.
Trong khi đó, giảng viên thiếu hướng dẫn cụ thể về mức độ đóng góp của từng học phần vào chuẩn đầu ra dẫn đến việc truyền đạt và áp dụng phương thức kiểm tra - đánh giá chưa hiệu quả, ảnh hưởng đến việc đo lường chính xác năng lực chuyên sâu (kiến thức y khoa nâng cao, kỹ năng nghiên cứu, quản lý y tế).
Để cải tiến chất lượng chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ lĩnh vực sức khỏe “chưa đạt”, bác sĩ Vũ Mạnh Tiến, cán bộ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội cho rằng, các cơ sở giáo dục cần thành lập nhóm chuyên gia liên ngành (gồm giảng viên, chuyên gia lâm sàng từ bệnh viện, đại diện Bộ Y tế…) để rà soát và hoàn thiện chuẩn đầu ra theo thang Bloom hoặc khung trình độ quốc gia Việt Nam.
Đồng thời, các cơ sở giáo dục cần xây dựng quy trình rà soát định kỳ hàng năm với minh chứng rõ ràng (biên bản họp, báo cáo cập nhật), đảm bảo chuẩn đầu ra phù hợp với các định hướng cụ thể.
Việc tham chiếu thêm các chuẩn quốc tế (như WFME cho y khoa) sẽ nâng cao tính hội nhập, giúp chuẩn đầu ra đáp ứng tốt hơn nhu cầu thực tiễn y tế và thị trường lao động khu vực.
Về lâu dài, các giải pháp này sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo thạc sĩ lĩnh vực sức khỏe bền vững, đáp ứng nhu cầu người học, thực tiễn ngành y tế, nghiên cứu khoa học và hội nhập quốc tế.
