Nhu cầu làm đẹp ngày càng phổ biến, đặc biệt với các phương pháp thẩm mỹ nhanh như tiêm filler. Thế nhưng, khi những thủ thuật này được thực hiện tùy tiện, thiếu kiểm soát hoặc tại môi trường không bảo đảm điều kiện y tế, nguy cơ biến chứng có thể rất nghiêm trọng.
Trường hợp một nữ bệnh nhân trẻ phải nhập viện với cẳng chân biến dạng sau khi tiêm filler tại nhà mới đây là lời cảnh báo rõ ràng về những hệ lụy khó lường từ việc làm đẹp thiếu hiểu biết.
HỆ LỤY KHÔN LƯỜNG
Khoa Da liễu và Bỏng của Bệnh viện Bạch Mai vừa tiếp nhận điều trị cho một nữ bệnh nhân 29 tuổi nhập viện trong tình trạng hai cẳng chân biến dạng, nhiều khối sưng đỏ nổi lên dọc theo vùng cẳng chân sau khi tiêm filler với mục đích làm thẳng chân tại nhà.
Tình trạng này buộc các bác sĩ phải theo dõi sát nguy cơ nhiễm trùng và biến chứng mô mềm bởi các khối sưng đã lan rộng và gây đau nhiều khi vận động.
Theo ThS.BS. Hoàng Hồng Mạnh, bác sĩ thuộc Khoa Da liễu và Bỏng của bệnh viện, đây là hậu quả của một chỉ định phản khoa học kết hợp với sự chủ quan khi sử dụng các dịch vụ thẩm mỹ không được kiểm soát.
Thực tế, trong vài năm gần đây, các thủ thuật làm đẹp bằng chất làm đầy (filler) ngày càng phổ biến tại Việt Nam nhưng đồng thời cũng kéo theo nhiều ca biến chứng do thực hiện tại cơ sở không phép hoặc bởi người không có chuyên môn y khoa. Bộ Y tế từng nhiều lần cảnh báo về tình trạng tiêm filler tràn lan ngoài cơ sở y tế, đặc biệt là các dịch vụ thẩm mỹ “dạo” hoặc làm đẹp tại nhà.
Một trong những sai lầm phổ biến là quan niệm rằng filler có thể giúp nắn chỉnh những vùng cơ thể có cấu trúc xương lệch, chẳng hạn như hình dạng chân cong. Tuy nhiên, theo các bác sĩ da liễu và phẫu thuật thẩm mỹ, điều này hoàn toàn không có cơ sở khoa học.
Filler được thiết kế để bù đắp thể tích mô mềm ở những vùng nhỏ như rãnh nhăn, thái dương hay cằm. Trong khi đó, hình dáng cẳng chân cong hay thẳng chủ yếu do trục xương chày, xương mác và cấu trúc cơ - gân quyết định. Việc tiêm lượng lớn filler vào mô mềm không thể thay đổi trục xương mà còn gây biến dạng, chèn ép mạch máu và dây thần kinh.
Cẳng chân là vùng giải phẫu tương đối phức tạp với hệ thống mạch máu và thần kinh quan trọng như động mạch chày trước, chày sau và hệ thần kinh ngoại vi.
Khi một lượng lớn filler được tiêm vào mô mềm, nguy cơ chèn ép các cấu trúc này có thể xảy ra. Nếu filler vô tình đi vào lòng mạch hoặc gây áp lực lớn lên mô xung quanh, quá trình tưới máu của vùng chân có thể bị gián đoạn, dẫn đến thiếu máu cục bộ và hoại tử da hoặc mô mềm.
Một biến chứng nguy hiểm khác được các bác sĩ cảnh báo là viêm cân cơ hoại tử, tình trạng nhiễm trùng lan nhanh dọc theo lớp cân cơ. Đây là một cấp cứu ngoại khoa nghiêm trọng có thể tiến triển rất nhanh và đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời bằng kháng sinh mạnh kết hợp phẫu thuật loại bỏ mô hoại tử. Trong những trường hợp nặng, bệnh nhân thậm chí có thể phải cắt cụt chi để ngăn nhiễm trùng lan rộng.
Ngoài các biến chứng liên quan đến cấu trúc giải phẫu, việc tiêm filler tại nhà còn làm tăng đáng kể nguy cơ nhiễm trùng. Môi trường sinh hoạt thông thường không đảm bảo điều kiện vô khuẩn như phòng thủ thuật y tế, trong khi trên da và trong không khí luôn tồn tại nhiều loại vi khuẩn.
Các vi khuẩn thường gặp có thể kể đến như tụ cầu vàng (bao gồm cả chủng kháng kháng sinh MRSA), liên cầu nhóm A hay các vi khuẩn kỵ khí. Nếu xâm nhập vào mô sâu thông qua kim tiêm, những vi khuẩn này có thể gây áp xe, viêm mô bào lan tỏa hoặc thậm chí nhiễm trùng huyết, một tình trạng có tỷ lệ tử vong cao nếu không được điều trị sớm.
Bên cạnh đó, phản ứng dị ứng hoặc sốc phản vệ cũng là nguy cơ cần được lưu ý. Theo WHO, sốc phản vệ là phản ứng dị ứng toàn thân nghiêm trọng có thể xảy ra chỉ trong vài phút sau khi tiếp xúc với dị nguyên, gây tụt huyết áp, suy hô hấp và ngừng tuần hoàn nếu không được xử trí khẩn cấp.
Trong môi trường y tế, các thủ thuật tiêm thường được chuẩn bị sẵn thuốc chống sốc, thiết bị cấp cứu và đội ngũ hồi sức. Ngược lại, khi thực hiện tại nhà, người bệnh hầu như không có điều kiện tiếp cận các biện pháp xử trí khẩn cấp này.
BA NGUYÊN TẮC ĐỂ LÀM ĐẸP AN TOÀN
Để hạn chế những biến chứng đáng tiếc từ các thủ thuật làm đẹp xâm lấn, ThS.BS. Hoàng Hồng Mạnh, bác sĩ Khoa Da liễu và Bỏng của Bệnh viện Bạch Mai, khuyến cáo người dân cần ghi nhớ một số nguyên tắc cơ bản nhằm bảo đảm an toàn khi thực hiện các dịch vụ thẩm mỹ.
Nguyên tắc đầu tiên là tuyệt đối không thực hiện các thủ thuật thẩm mỹ tại nhà. Mọi thủ thuật xâm lấn cần được thực hiện tại cơ sở y tế được cấp phép, bảo đảm điều kiện vô khuẩn và có bác sĩ chuyên môn. Tại nhiều quốc gia, các thủ thuật tiêm thẩm mỹ cũng được quy định phải tiến hành tại cơ sở y tế được cấp phép và có trang thiết bị cấp cứu cơ bản.
Nguyên tắc thứ hai là cần đặc biệt thận trọng đối với những người có tiền sử dị ứng. Trong y học, các phản ứng quá mẫn có thể xảy ra khi cơ thể tiếp xúc với thuốc, chất làm đầy hoặc các thành phần có trong sản phẩm tiêm. Người từng có phản ứng như khó thở, nổi mẩn sau can thiệp y tế cần được bác sĩ thăm khám kỹ trước khi thực hiện bất kỳ thủ thuật nào.
Theo Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ (CDC), phản ứng dị ứng nghiêm trọng như sốc phản vệ có thể xuất hiện rất nhanh sau khi tiếp xúc với dị nguyên, đôi khi chỉ trong vài phút. Vì vậy, việc khai thác tiền sử dị ứng, thăm khám trước thủ thuật và chuẩn bị đầy đủ thuốc chống sốc là bước quan trọng nhằm bảo đảm an toàn cho người thực hiện.
Nguyên tắc thứ ba là phải theo dõi sát các dấu hiệu bất thường sau khi làm đẹp và đến cơ sở y tế chuyên khoa ngay khi có triệu chứng nghi ngờ biến chứng. Những biểu hiện như sưng đau, đỏ nóng vùng tiêm, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa ngay lập tức. Việc điều trị sớm trong thời gian vàng có thể giúp tránh những biến chứng nặng nề.
Các chuyên gia cho rằng nhu cầu cải thiện ngoại hình là điều hoàn toàn chính đáng và ngày càng phổ biến trong xã hội hiện đại. Tuy nhiên, làm đẹp chỉ thực sự mang lại lợi ích khi được thực hiện bằng phương pháp phù hợp, tại cơ sở y tế uy tín và dưới sự đánh giá của bác sĩ chuyên môn.
Việc lựa chọn dịch vụ thẩm mỹ thiếu kiểm soát, đặc biệt là các thủ thuật tiêm tại nhà hoặc theo quảng cáo trên mạng xã hội có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng không chỉ về thẩm mỹ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, thậm chí tính mạng của người thực hiện.
