Kiểm toán Nhà nước (KTNN) vừa công bố kết quả kiểm toán tại Nhà máy đạm Ninh Bình theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo trung ương. Theo đó, Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) đã rót 667 triệu USD đầu tư dự án này, nhưng đến nay sau 9 năm đưa vào vận hành, sản xuất, nhà máy rơi vào cảnh thua lỗ gần 5.000 ttỷ đồng, âm vốn chủ sở hữu nhà nước 2.600 tỷ đồng, với giá than hiện nay nhà máy càng vận hành càng lỗ.
Nguyên nhân dẫn đế sự thua lỗ này theo KTNN là do dự án Nhà máy đạm Ninh Bình có nhiều tồn tại, sai sót, tổng chi phí đề nghị quyết toán 12.400 tỷ đồng, đội vốn 1.600 tỷ đồng so với tổng vốn đầu tư dự án được duyệt.
Nhiều hạng mục tổng thầu Trung Quốc thi công không phù hợp với thiết kế, chưa nghiệm thu, thậm chí chưa thi công vẫn đưa vào quyết toán. Nhiều hư hỏng tại Nhà máy đạm Ninh Bình đến nay chưa được khắc phục, sửa chữa.
Theo KTNN, trong giai đoạn 2013-2018 Nhà máy đạm Ninh Bình hoạt động không hiệu quả, thua lỗ kéo dài, phương án tài chính bị phá vỡ do giá than tăng trên 15%, sản lượng sản xuất tiêu thụ thấp hơn 95%.
Về sản xuất và tiêu thụ, sản lượng thực tế tính theo năm không đạt so với công suất thiết kế và sản lượng sản xuất tại phương án tài chính. Năm 2015, sản lượng nhà máy đạt hơn 380.000 tấn, tương đương 69% công suất thiết kế; năm 2016, sản lượng nhà máy đạt 95.000 tấn, tương đương 17%; năm 2017 sản lượng sản xuất, tiêu thụ đạt gần 190.000 tấn, tương đương 34% lượng tiêu thụ dự báo trong báo cáo tài chính dự án.
Theo thiết kế, thời gian chạy máy trung bình hằng năm của Nhà máy đạm Ninh Bình để bảo đảm công suất thiết kế 560.000 tấn urê/năm là 320 ngày. Nhưng kể từ khi đưa vào vận hành, sản xuất thời gian chạy máy của Nhà máy đạm Ninh Bình đều không đạt công suất thiết kế.
Trong năm 2016, thời gian chạy máy của Nhà máy đạm Ninh Bình thấp kỷ lục, chỉ đạt 76 ngày, bằng 23,8% công suất thiết kế do số ngày dừng chạy máy của Nhà máy đạm Ninh Bình cao là do sự cố hư hỏng đột xuất phải sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ, dừng sản xuất do giá than cao nhưng giá đạm urê xuống thấp, sản xuất sẽ thua lỗ. Theo đó, chi phí sửa chữa thường xuyên của Nhà máy đạm Ninh Bình trong giai đoạn 2012-2018 khoảng 345 tỷ đồng.
