Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) dự báo các điều kiện thời tiết El Niño hiện nay sẽ tăng cường nhanh chóng trong những tháng tới, kéo theo nguy cơ cao xảy ra các đợt nắng nóng, hạn hán, mưa lớn và nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan khác tại nhiều khu vực trên thế giới.
Trong khi đó, Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) tuần trước cho biết có 81% khả năng El Niño sẽ đạt mức "rất mạnh" trong giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12 năm nay. Theo NOAA, nếu kịch bản này xảy ra, đây sẽ là một trong những đợt El Niño lớn nhất từng được ghi nhận kể từ năm 1950.
Các nhà khí tượng học và chuyên gia kinh tế, trong đó có các nhà phân tích của Ngân hàng Thế giới (World Bank), cảnh báo hiện tượng này, hay còn được gọi là "siêu El Niño" (Super El Niño), có thể làm gián đoạn hoạt động nông nghiệp và chuỗi cung ứng thực phẩm toàn cầu trong suốt năm tới, đồng thời khiến áp lực kinh tế mà nhiều quốc gia đang phải đối mặt càng trở nên nghiêm trọng hơn.
Theo phân tích của Goldman Sachs, El Niño có nguy cơ khiến giá hàng hóa lương thực toàn cầu tăng tới 15,8%. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cho rằng tác động đầy đủ của đợt tăng giá đó chỉ có thể được phản ánh hoàn toàn vào nửa cuối năm 2028.
Đầu tháng 6 vừa qua, Ngân hàng Thế giới cảnh báo sự phát triển của El Niño có thể làm trầm trọng thêm những vấn đề vốn đã tồn tại trong chuỗi cung ứng thực phẩm toàn cầu. Chuỗi cung ứng này hiện vẫn chịu ảnh hưởng bởi tình trạng thiếu hụt dầu mỏ, khí đốt và phân bón phát sinh từ cuộc chiến giữa Mỹ và Iran.
Các nhà phân tích của Schroders Wealth Management cho rằng một đợt siêu El Niño có thể khiến giá thực phẩm tăng mạnh trong năm tới, khi các hiện tượng thời tiết bất lợi kết hợp với những áp lực kinh tế và địa chính trị đang hiện hữu.
Theo công ty phân tích rủi ro khí hậu Risilience, trong kịch bản cực đoan, sản lượng nông nghiệp toàn cầu có thể giảm 14,3%, "thổi bay" 342,2 tỷ USD giá trị sản xuất, đồng thời gây ra các cú sốc giá từ 10% đến 50% đối với các loại cây lương thực chủ chốt.
Ông Chris Barrett, giáo sư kinh tế ứng dụng và quản lý tại Đại học Cornell, cho rằng Australia cùng các quốc gia Nam Á và Đông Nam Á sẽ là những khu vực chịu tác động nghiêm trọng nhất từ El Niño đang hình thành. Theo ông, điều này nhiều khả năng sẽ khiến giá lúa mì, gạo và dầu cọ tăng cao trong những tháng tới.
Ông chia sẻ trên trang Newsweek rằng tác động sẽ tập trung nặng nề nhất vào các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu những mặt hàng này, vốn đã phải đối mặt với tình trạng gián đoạn nguồn cung do cuộc chiến Iran. Dù vậy, ông cũng nhấn mạnh: "May mắn là lượng dự trữ ngũ cốc toàn cầu hiện vẫn ở mức tương đối cao nhờ các vụ mùa bội thu trong năm ngoái. Điều này tạo ra một vùng đệm giúp thế giới hấp thụ phần lớn cú sốc từ El Niño sắp tới, nếu được quản lý tốt”.
Trong khi đó, ông Joseph Balagtas, giáo sư kinh tế nông nghiệp tại Đại học Purdue, cho rằng mức độ tác động đến giá cả trên thị trường toàn cầu sẽ phụ thuộc vào từng loại cây trồng. Ông lưu ý trái cây và rau quả thường được sản xuất tập trung ở một số khu vực nhất định, vì vậy các hiện tượng thời tiết cực đoan tại địa phương có thể nhanh chóng phản ánh vào giá bán lẻ.
Điều đáng lo ngại nhất dưới góc độ nông nghiệp là tác động đối với các vùng trồng lúa gạo. "Gạo là lương thực thiết yếu của hàng tỷ người tại châu Á và sản lượng phụ thuộc rất lớn vào lượng mưa theo mùa gió mùa. Nếu El Niño làm gián đoạn các đợt mưa này, mối lo lớn nhất không phải là nguồn cung lương thực toàn cầu, mà là vấn đề an ninh lương thực và khả năng chi trả tại những quốc gia mà các hộ gia đình phụ thuộc vào nguồn gạo sản xuất trong nước”, giáo sư Balagtas chỉ ra.
Ngoài những tác động đối với thị trường lương thực, El Niño cũng được dự báo sẽ ảnh hưởng mạnh đến ngành năng lượng. Trong một báo cáo gần đây, Wood Mackenzie nhận định tác động của El Niño đối với lĩnh vực năng lượng sẽ diễn ra trên diện rộng. Ông Ed Crooks, Phó Chủ tịch phụ trách khu vực châu Mỹ của Wood Mackenzie, cảnh báo rằng các đợt hạn hán nghiêm trọng có thể ảnh hưởng đến hoạt động thương mại năng lượng quốc tế. Đồng thời, những thay đổi về lượng mây che phủ, tốc độ gió, lượng mưa và tốc độ tan của tuyết cũng có thể tạo ra tác động đáng kể đến sản lượng điện từ các nguồn năng lượng tái tạo.
El Niño, trong tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là "cậu bé", là hiện tượng khí hậu đặc trưng bởi nhiệt độ bề mặt nước biển ở khu vực trung tâm và phía đông vùng nhiệt đới Thái Bình Dương tăng cao bất thường. Sự nóng lên này làm xáo trộn các quy luật thời tiết thông thường trên toàn cầu, khiến một số khu vực phải đối mặt với mưa lớn và lũ lụt, trong khi nhiều nơi khác lại hứng chịu hạn hán và các đợt nắng nóng kéo dài. Những hiện tượng cực đoan xảy ra đồng thời này sẽ phá hủy mùa màng, vật nuôi và cơ sở hạ tầng, làm giảm sản lượng lương thực và gây gián đoạn thị trường.
