Sáng 29/5 tại Hà Nội, nhân dịp kỷ niệm 10 năm ký kết Hiệp định Thương mại tự do (FTA) giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU), các đại biểu tham dự buổi họp báo đã cùng nhìn lại chặng đường hợp tác đầy tích cực, đồng thời thảo luận phương hướng thúc đẩy mối quan hệ kinh tế đa phương trong giai đoạn tiếp theo.
Phát biểu tại sự kiện, Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam Bezdetko Gennady Stepanovich đánh giá cao những kết quả rõ rệt mà Hiệp định mang lại, bất chấp ảnh hưởng từ đại dịch Covid-19 và các lệnh trừng phạt quốc tế.
Đại sứ nhấn mạnh rằng Hiệp định, chính thức có hiệu lực từ ngày 5/10/2016, là thỏa thuận đầu tiên mà Liên minh Kinh tế Á - Âu ký với một quốc gia ngoài khối, qua đó tạo nền móng vững chắc để thúc đẩy quan hệ thương mại trong suốt thập kỷ qua.
Theo số liệu từ Ủy ban Kinh tế Á - Âu, kim ngạch thương mại giữa Việt Nam với các thành viên của khối EAEU đã có bước nhảy vọt ấn tượng. Cụ thể, thương mại giữa Việt Nam và Armenia tăng 61 lần; Việt Nam - Belarus tăng 34%; Việt Nam - Kazakhstan tăng 4,2 lần và Việt Nam với Nga tăng 1,3 lần.
Hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và EAEU hiện đang tập trung vào các lĩnh vực then chốt như quản lý an toàn thực phẩm, đầu tư, logistics, môi trường và xây dựng cơ chế thanh toán tương hỗ hiệu quả. Đáng chú ý, hai bên cũng chủ động triển khai hệ thống điện tử chứng nhận và xác minh nguồn gốc xuất xứ hàng hóa, đồng thời chuẩn bị ký kết Nghị định trao đổi dữ liệu điện tử, một bước đi được kỳ vọng sẽ nâng cao tính minh bạch và hiệu suất trong thương mại song phương.
Đại sứ Liên bang Nga Bezdetko Gennady Stepanovich nhận định, trong bối cảnh thị trường quốc tế có nhiều biến động, Liên minh Kinh tế Á - Âu đang nổi lên như một đối tác tiềm năng để mở rộng hợp tác kinh tế. Ông dẫn chứng về dự án nhà máy chế biến sữa tại tỉnh Kaluga (Nga), được đầu tư bởi Tập đoàn TH True Milk của Việt Nam, như một ví dụ điển hình cho tinh thần hợp tác năng động và thực chất giữa hai bên.
Trước đó, nhân chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư Tô Lâm, đoàn đại biểu cấp cao của Việt Nam đã có các cuộc hội đàm với đối tác tại Moscow và Saint Petersburg, nhằm thúc đẩy các dự án hợp tác. Hoạt động giao thương ở cấp tỉnh, thành phố cũng đang được đẩy mạnh.
Đại sứ Armenia tại Việt Nam, ông Suren Baghdasaryan cũng bày tỏ mong muốn thắt chặt hơn nữa mối quan hệ hợp tác giữa Armenia và Việt Nam, đồng thời khẳng định Việt Nam là một đối tác quan trọng của nước này.
Armenia có thế mạnh về rượu vang, các sản phẩm từ sữa cũng như khoáng sản, trong khi Việt Nam có tiềm năng xuất khẩu các mặt hàng công nghiệp, điện tử, dệt may và nông sản. Tuy nhiên, Đại sứ cũng thẳng thắn nhìn nhận mối quan hệ thương mại giữa hai nước hiện vẫn mang tính một chiều và cần được cân bằng hơn trong thời gian tới.
Với đặc điểm đều là nền kinh tế mở, hướng về xuất khẩu, hai bên cần tăng cường kết nối các doanh nghiệp, thúc đẩy nghiên cứu thị trường, đối thoại chính sách và gỡ bỏ các rào cản trong thương mại. Ông cũng nhấn mạnh về vai trò của Việt Nam như một “cửa ngõ” để Armenia tiếp cận các thị trường khu vực Đông Nam Á.
Cũng chia sẻ tại cuộc họp báo, Đại sứ Cộng hoà Belarus tại Việt Nam Baravikou Uladzimir Uladzimiravich cho biết năm 2023 đã đánh dấu mức kỷ lục trong kim ngạch thương mại giữa hai nước. Nhờ các thỏa thuận song phương, hàng loạt sản phẩm sữa, bánh kẹo và đồ uống có cồn của Belarus đã được phép thâm nhập thị trường Việt Nam. Ngược lại, nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như gạo, cà phê, trái cây, cá và linh kiện điện tử cũng ngày càng hiện diện nhiều hơn tại Belarus.
Với vai trò Chủ tịch luân phiên của EAEU, Belarus hiện đặt ưu tiên vào các mục tiêu hội nhập kinh tế, đổi mới sáng tạo, hợp tác công nghiệp và phát triển quan hệ đối tác đôi bên cùng có lợi trên cơ sở bình đẳng, hỗ trợ lẫn nhau và hướng tới lợi ích lâu dài.
Về phía Việt Nam, ông Tạ Hoàng Linh, Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài Bộ Công Thương cho biết, kể từ khi Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á - Âu có hiệu lực, kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và EAEU đã tăng gấp đôi lên 5,6 tỷ USD trong năm 2024.
Điểm đáng chú ý là tỷ lệ sử dụng C/O ưu đãi (Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hoá) theo hiệp định này của Việt Nam cũng đạt mức ấn tượng 78,5%, cao hơn nhiều so với các Hiệp định thương mại tự do khác, cho thấy doanh nghiệp trong nước đang tận dụng hiệu quả các ưu đãi thuế quan để đẩy mạnh xuất khẩu.
Trong thời gian tới, các cơ quan chức năng Việt Nam sẽ tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp khai thác cơ hội từ thị trường EAEU. Song song đó, Chính phủ sẽ tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp mở rộng hoạt động xúc tiến thương mại, cũng như tìm giải pháp tháo gỡ vướng mắc trong khâu thanh toán và vận chuyển, hai thách thức lớn hiện nay trong giao thương song phương. Các ngân hàng và doanh nghiệp logistics của hai bên hiện đều đang đang tích cực phối hợp để tìm ra phương án tối ưu nhất.
Với những nền tảng hợp tác vững chắc, quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và EAEU được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ hơn nữa trong giai đoạn tới, mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp và người dân hai bên.
