Indonesia dự kiến thành lập một doanh nghiệp nhà nước (SOE) mới tập trung vào lĩnh vực dệt may, nhằm tăng cường khả năng chống chịu của ngành trước các cú sốc bên ngoài, bao gồm rủi ro thuế quan từ Mỹ và làn sóng hàng dệt may nhập khẩu từ Trung Quốc gia tăng trong những năm gần đây.
Bộ trưởng Điều phối Kinh tế Indonesia Airlangga Hartarto mới đây cho biết, doanh nghiệp này sẽ do quỹ đầu tư quốc gia của Indonesia Danantara trực tiếp quản lý, với nguồn vốn ban đầu lên tới 6 tỷ USD.
Nguồn vốn này sẽ được sử dụng cho việc mua sắm máy móc, thiết bị, áp dụng công nghệ mới và triển khai các sáng kiến mở rộng xuất khẩu. Tuy nhiên, ông Airlangga chưa công bố thời điểm chính thức ra mắt doanh nghiệp.
Theo Bộ trưởng, chính phủ Indonesia đã xây dựng một lộ trình toàn diện cho ngành dệt may, đặt mục tiêu nâng kim ngạch xuất khẩu từ mức 4 tỷ USD hiện nay lên 40 tỷ USD trong vòng 10 năm tới.
Kế hoạch cũng nhấn mạnh việc tăng cường chiều sâu của chuỗi giá trị trong nước, bao gồm các khâu kéo sợi, dệt, nhuộm, in và hoàn thiện sản phẩm - những lĩnh vực mà Indonesia hiện vẫn còn yếu so với nhiều quốc gia trong khu vực.
“Thông qua việc thành lập doanh nghiệp nhà nước mới này, chúng tôi kỳ vọng thúc đẩy hiện đại hóa và củng cố nền tảng công nghiệp của ngành dệt may,” ông Airlangga nói. “Việc nâng cao năng lực chuỗi giá trị là yếu tố then chốt để cạnh tranh quốc tế và giảm phụ thuộc vào các sản phẩm trung gian nhập khẩu.”
Động thái trên được đưa ra sau khi Mỹ áp mức thuế 19% đối với một số sản phẩm dệt may của Indonesia, một biện pháp có thể làm suy giảm sức cạnh tranh của nước này tại một thị trường xuất khẩu then chốt.
Nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á hiện xuất khẩu khoảng 2 tỷ USD hàng dệt may sang Mỹ mỗi năm, khiến mức thuế này có nguy cơ trở thành lực cản đáng kể đối với một trong những dòng thương mại quan trọng của Indonesia.
Ngành dệt may Indonesia, nơi đang tạo việc làm cho hơn 6 triệu lao động, thời gian qua phải đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là làn sóng hàng nhập khẩu giá rẻ từ Trung Quốc.
Các nhà sản xuất nội địa gặp khó khăn trong việc duy trì thị phần cả ở thị trường nội địa lẫn quốc tế, khi vải vóc và hàng may mặc giá rẻ từ Trung Quốc liên tục gây sức ép cạnh tranh lên sản phẩm của Indonesia. Năm ngoái, tập đoàn dệt may lớn Sri Rejeki Isman đã nộp đơn phá sản và phải sa thải hơn 50.000 lao động do áp lực tài chính nghiêm trọng.
Nhiều ý kiến cảnh báo rằng nếu không có sự can thiệp đáng kể từ phía Chính phủ, ngành dệt may trong nước có thể tiếp tục mất dần sức cạnh tranh.
Ông Redma Gita Wirawasta, Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất sợi và chỉ filament Indonesia, cho rằng động thái này phù hợp với những nỗ lực rộng hơn nhằm tái sinh nền sản xuất của Indonesia và chuyển dịch sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng kế hoạch cần đi kèm với các biện pháp cải thiện môi trường chung của ngành, đặc biệt là kiểm soát dòng hàng dệt may nhập khẩu trái phép từ nước ngoài.
Trong khi đó, ông Eko Listiyanto, Phó giám đốc Viện Phát triển Kinh tế và Tài chính Indonesia, cho rằng kế hoạch thành lập một doanh nghiệp nhà nước dệt may mới dưới sự quản lý của Danantara là đi quá xa, bởi lĩnh vực dệt may về cơ bản có thể do khu vực tư nhân đảm nhiệm.
“Việc tạo ra một thực thể mới thay vì khôi phục các doanh nghiệp hiện có tiềm ẩn nguy cơ cạnh tranh trực tiếp với những doanh nghiệp dệt may tư nhân đang gặp khó khăn, có thể khiến họ bị cô lập và dẫn đến sa thải lao động”, ông bình luận.
Dù doanh nghiệp nhà nước mới có thể hướng tới cạnh tranh toàn cầu, ông Eko Listiyanto cảnh báo rằng nó cũng có thể vô tình “ăn mòn” chính ngành dệt may trong nước. Theo ông, doanh nghiệp nhà nước sẽ phù hợp hơn với những lĩnh vực mà khu vực tư nhân gặp rào cản gia nhập lớn - điều không đúng với ngành dệt may.
