Trong nhiều năm, Gen Z thường được mô tả bằng những từ khóa như “YOLO”, yêu trải nghiệm hay ưu tiên tận hưởng hiện tại. Tuy nhiên, những khảo sát mới nhất lại cho thấy một bức tranh khác.
THẾ HỆ TRƯỞNG THÀNH GIỮA BẤT ỔN KINH TẾ
Đằng sau hình ảnh của một thế hệ năng động và cởi mở là tâm lý lo ngại ngày càng lớn về sự ổn định tài chính. Theo khảo sát toàn cầu Gen Z & Millennials 2025 của Deloitte với hơn 23.000 người tham gia tại 44 quốc gia, hơn 80% Gen Z cho biết các vấn đề liên quan đến tài chính hiện tại và tương lai là nguyên nhân gây ra căng thẳng hoặc lo âu.
Đáng chú ý, 48% người được hỏi cho biết họ không cảm thấy an toàn về tài chính trong năm 2025, tăng mạnh so với mức 30% của năm trước. Hơn một nửa Gen Z và Millennials đang sống dựa vào thu nhập hàng tháng, trong khi hơn 1/3 gặp khó khăn trong việc trang trải các chi phí sinh hoạt mỗi tháng, khoảng 40% lo ngại về khả năng nghỉ hưu thoải mái trong tương lai.
Những con số này phản ánh một thực tế rằng Gen Z không trưởng thành trong bối cảnh kinh tế ổn định như nhiều thế hệ trước. Đây là thế hệ bước vào tuổi trưởng thành giữa đại dịch Covid-19, các cuộc khủng hoảng kinh tế, làn sóng sa thải quy mô lớn trong nhiều ngành nghề và chi phí sinh hoạt liên tục leo thang. Chính những trải nghiệm đó đã tạo ra một cảm giác bất định thường trực về tương lai.
Khi rủi ro không còn là những kịch bản xa vời mà xuất hiện ngay trong đời sống hàng ngày, việc chuẩn bị cho những biến cố bất ngờ trở thành một nhu cầu thực tế thay vì một lựa chọn mang tính phòng xa.
Deloitte nhận định rằng sự an toàn tài chính hiện nay là yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ hạnh phúc và cảm nhận về chất lượng cuộc sống của Gen Z. Những người cảm thấy an toàn về tài chính có xu hướng đánh giá cuộc sống tích cực hơn đáng kể so với nhóm còn lại.
Nếu các thế hệ trước thường xem thành công là kết quả của việc sở hữu nhiều tài sản hơn hoặc đạt được những cột mốc nghề nghiệp cụ thể, Gen Z đang định nghĩa lại khái niệm này theo hướng thực tế hơn.
Một nghiên cứu toàn cầu do EY thực hiện với hơn 10.000 người trẻ từ 18 - 34 tuổi tại 10 quốc gia cho thấy độc lập tài chính là mục tiêu quan trọng hàng đầu đối với 87% người tham gia khảo sát.
Đồng thời, 51% xem sức khỏe thể chất và tinh thần là thước đo thành công quan trọng nhất trong tương lai, vượt qua nhiều yếu tố truyền thống như địa vị hay mức độ giàu có.
Những kết quả này cho thấy điều Gen Z theo đuổi không đơn thuần là tích lũy tài sản, mà là khả năng kiểm soát cuộc sống và duy trì sự ổn định trước các biến động khó lường.
Chính vì vậy, thay vì chỉ tập trung vào tiết kiệm theo cách truyền thống, nhiều người trẻ đang chuyển sang tư duy quản trị rủi ro. Trong bối cảnh tương lai được nhìn nhận là ngày càng khó dự đoán, các công cụ giúp giảm thiểu bất định như quỹ dự phòng, bảo hiểm sức khỏe hay các kế hoạch tài chính dài hạn trở nên hấp dẫn hơn.
Deloitte cho rằng tiền bạc, ý nghĩa cuộc sống và sức khỏe tinh thần đang trở thành ba yếu tố gắn kết chặt chẽ với nhau trong cách Gen Z đưa ra các quyết định quan trọng.
Nói cách khác, nhu cầu được bảo vệ trước rủi ro không xuất phát từ tâm lý bi quan mà đến từ mong muốn duy trì chất lượng sống và sự chủ động trong tương lai. Đây cũng là nền tảng cho sự thay đổi trong cách thế hệ này nhìn nhận các sản phẩm bảo hiểm. Nó không còn đơn thuần là công cụ bù đắp tổn thất, mà là một phần của chiến lược bảo vệ cuộc sống ngay từ khi còn rất trẻ.
SỐNG KHỎE CÓ CHIẾN LƯỢC
Nếu trước đây việc chăm sóc bản thân thường được hiểu là những hoạt động mang tính thư giãn như du lịch, làm đẹp hay nghỉ ngơi, thì với Gen Z, khái niệm này đang được mở rộng theo hướng toàn diện hơn.
Sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần, chất lượng giấc ngủ, dinh dưỡng và khả năng duy trì trạng thái cân bằng lâu dài đều được xem là những yếu tố cấu thành một cuộc sống tốt.
Trong bối cảnh đó, các quyết định liên quan đến chăm sóc sức khỏe không còn được nhìn nhận là chi phí phát sinh khi có vấn đề xảy ra, mà trở thành một khoản đầu tư thường xuyên cho chất lượng sống.
Theo nghiên cứu Future of Wellness của McKinsey, người tiêu dùng trẻ, đặc biệt là Millennials và Gen Z, đang là nhóm chi tiêu tích cực nhất cho các sản phẩm và dịch vụ wellness, từ sức khỏe thể chất, dinh dưỡng đến các giải pháp hỗ trợ tinh thần và phòng ngừa bệnh tật. Điều này cho thấy sức khỏe đang được xem như một tài sản cần được đầu tư và bảo vệ liên tục thay vì chỉ can thiệp khi gặp rủi ro.
Sự thay đổi này còn được thúc đẩy bởi việc Gen Z lớn lên cùng công nghệ. Thế hệ này có xu hướng sử dụng các thiết bị đeo thông minh, ứng dụng theo dõi sức khỏe và nền tảng số để quản lý những khía cạnh khác nhau của đời sống cá nhân.
Theo McKinsey, Gen Z là nhóm người tiêu dùng có mức độ tương tác cao với các giải pháp wellness được cá nhân hóa bằng dữ liệu. Họ quan tâm đến việc theo dõi giấc ngủ, nhịp tim, mức độ vận động, chế độ dinh dưỡng hay sức khỏe tinh thần nhằm duy trì trạng thái tốt nhất mỗi ngày. Điều này phản ánh tư duy sức khỏe không chỉ là việc chữa bệnh mà là quá trình chủ động quản trị rủi ro trước khi vấn đề xuất hiện.
Thay vì chỉ cảm thấy hôm nay ngủ ngon hay không, nhiều người trẻ theo dõi giấc ngủ bằng Apple Watch hoặc Xiaomi Band, kiểm tra số bước chân mỗi ngày hoặc dùng các app như Strava để ghi lại lịch chạy bộ, MyFitnessPal để kiểm soát chế độ ăn.
Một điểm đáng chú ý khác là wellness ngày càng trở thành một phần của bản sắc cá nhân. Những nội dung liên quan đến tập luyện, ăn uống lành mạnh, thiền định hay theo dõi sức khỏe xuất hiện ngày càng nhiều trên các nền tảng mạng xã hội và được người trẻ xem như những thói quen tích cực đáng chia sẻ.
Không khó để bắt gặp trên TikTok hay Instagram những video với nội dung về các bữa ăn healthy, bài tập giúp giữ dáng… nơi người trẻ ghi lại những việc làm như chạy bộ sáng sớm, uống matcha, thiền 10 phút hoặc chuẩn bị bữa ăn healthy cho cả tuần.
Báo cáo ET Snapchat Gen Z Index cho thấy Gen Z không chỉ tham gia các hoạt động thể chất vì mục tiêu sức khỏe mà còn xem đó là một phần của phong cách sống. Việc duy trì những thói quen tốt cho cơ thể được nhìn nhận như biểu hiện của sự kỷ luật, chủ động và có trách nhiệm với bản thân. Nói cách khác, chăm sóc sức khỏe đang trở thành một dạng tín hiệu xã hội phản ánh giá trị sống và bản sắc cá nhân.
Bên cạnh đó, cách nhìn nhận về bảo hiểm cũng đang thay đổi. Nếu trước đây bảo hiểm chủ yếu được gắn với những tình huống rủi ro hoặc biến cố bất ngờ, thì với nhiều người trẻ, đây ngày càng được xem là một phần của hệ sinh thái chăm sóc bản thân.
Bảo hiểm được đặt cạnh các hoạt động như khám sức khỏe định kỳ, tập luyện thể thao, sử dụng ứng dụng wellness hay xây dựng kế hoạch tài chính dài hạn. Giá trị mà họ tìm kiếm không chỉ là khoản chi trả khi xảy ra sự cố mà còn là cảm giác an tâm để tập trung cho công việc, sức khỏe và các mục tiêu cá nhân.
Trong logic wellness hiện đại, bảo hiểm dần dịch chuyển từ vai trò một sản phẩm tài chính sang vai trò một công cụ hỗ trợ chất lượng sống. Đây cũng là điểm giao thoa giữa xu hướng quản trị sức khỏe chủ động và nhu cầu bảo vệ tương lai của thế hệ trẻ.
